Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ειδικότερα το Ντουμπάι έχει καταφέρει να «στοκάρει» προμήθειες για πολλούς μήνες και ας εξαρτάται κατά 90% από τις εισαγωγές με τα πανάκριβα εστιατόρια της περιοχής να δηλώνουν ότι δεν κινδυνεύει το σούσι για αρκετούς μήνες, ενώ τα πιο λαϊκά αγαθά, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και τα κρέατα, βρίσκονται σε απόθεμα στα ράφια και στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ παρά τις καθημερινές επιθέσεις με drones από το Ιράν, τα κλειστά Στενά του Ορμούζ και τις εκατοντάδες πτήσεις που ακυρώνονται.
Διευθυντής ιαπωνικού εστιατορίου μέσα σε πεντάστερο ξενοδοχείο στο Ντουμπάι, δηλώνει στο Bloomberg, ότι διαθέτει ακόμη αρκετά αποθέματα κατεψυγμένων ψαριών, για να σερβίρει σούσι για κάποιο διάστημα.
Τα ράφια των σούπερ μάρκετ παραμένουν προς το παρόν γεμάτα, καθώς ο κλάδος των τροφίμων βασίζεται στα ίδια δίκτυα logistics, που λειτούργησαν στη διάρκεια της πανδημίας και των πλημμυρών του 2024. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες αποστολές χρειάζεται να αλλάξουν διαδρομή, να μεταφερθούν αεροπορικώς ή οδικώς, ενώ η κυβέρνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων επιχειρεί να καθησυχάσει τους κατοίκους, διαβεβαιώνοντας ότι υπάρχουν επαρκή αποθέματα για αρκετούς μήνες και ότι παρακολουθεί στενά τις τιμές.
Πιέζονται οι αλυσίδες εφοδιασμού
Από τα φρέσκα ψάρια της Ιαπωνίας έως τα βασικά είδη διατροφής, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πιέζει τις αλυσίδες εφοδιασμού και δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς θα συνεχίσουν να φτάνουν τρόφιμα όταν περίπου το 90% όσων καταναλώνει μια χώρα είναι εισαγόμενα.
Η σύγκρουση έχει μπλοκάρει τη βασική θαλάσσια οδό της περιοχής, τα Στενά του Ορμούζ, αναστατώνοντας την αγορά πετρελαίου και ακόμη και τη μεταφορά χρυσού. Πλοία που μεταφέρουν ινδικό ρύζι, αυστραλιανό κρέας και καφέ από την Ινδονησία δεν μπορούν να περάσουν.
Η αλυσίδα λιανικής τροφίμων Lulu, για παράδειγμα, έχει αρχίσει να ναυλώνει αεροσκάφη μεταφοράς φορτίου από διάφορα κέντρα, όπως δήλωσε στο Bloomberg ο διευθύνων σύμβουλος Σαϊφί Ρουπαουάλα. Η εταιρεία έχει ήδη μεταφέρει αεροπορικώς κρέας, φρούτα και λαχανικά από την Ινδία και οργανώνει επιπλέον πτήσεις από τη Νότια Αφρική, τη Σρι Λάνκα και την Κένυα, με κάθε αεροσκάφος της Etihad Airways να μεταφέρει τουλάχιστον 80 τόνους φορτίου.
Παράλληλα, η εταιρεία αποστέλλει ένα φορτηγό πλοίο από τη Βομβάη με περίπου 500 εμπορευματοκιβώτια βασικών τροφίμων, μεταξύ των οποίων ρύζι, ενώ χρησιμοποιεί το δικό της δίκτυο διανομής για να βοηθήσει και άλλους λιανοπωλητές. Ο Ρουπαουάλα δήλωσε ότι προτεραιότητα είναι να παραμείνουν γεμάτα τα ράφια και σταθερές οι τιμές, με την κυβέρνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να επιδοτεί όπου είναι δυνατόν τα κόστη μεταφοράς.
«Για μερικούς μήνες θα είναι εντάξει και δεν θα περίμενα μια εκτεταμένη στρατιωτική σύγκρουση να διαρκέσει τόσο», δήλωσε ο Έκαρτ Βερτς, διευθυντής του Ινστιτούτου Μεσανατολικών Σπουδών GIGA στο Αμβούργο. «Όλοι χάνουν όταν διακόπτεται η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ».
Το Ιράν, ο μεγαλύτερος προμηθευτής φρέσκων φρούτων και λαχανικών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, απαγόρευσε τις εξαγωγές όλων των τροφίμων και αγροτικών προϊόντων μέχρι νεωτέρας, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν επίσης τη μεγαλύτερη αγορά για το βραζιλιάνικο κοτόπουλο, έχοντας εισαγάγει σχεδόν 480.000 τόνους πέρυσι. Μετά τα πρώτα πλήγματα στο Ιράν, οι ναυτιλιακές εταιρείες ανέστειλαν τις κρατήσεις φορτίων προς τη Μέση Ανατολή, ανέφερε η ένωση του κλάδου ABPA. Έκτοτε, οι εταιρείες επανεκκίνησαν κρατήσεις για Σαουδική Αραβία, Ομάν και Υεμένη και αναζητούν εναλλακτικές, όπως η μεταφορά φορτίων προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με φορτηγά.
«Εργαζόμαστε ώστε να μη μείνουν οι σταθεροί πελάτες και συνεργάτες χωρίς πρόσβαση σε αυτό το βασικό αγαθό που είναι το φαγητό», δήλωσε ο πρόεδρος της ABPA Ρικάρντο Σαντίν. Ωστόσο, το κόστος αναμένεται να αυξηθεί σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, κάτι που ενδέχεται να ανεβάσει και την τιμή του κοτόπουλου στην περιοχή.
Οι ινδικές εταιρείες μεταφορών αντιμετωπίζουν δυσκολίες να βρουν πλοία για τη μεταφορά ρυζιού μπασμάτι στη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα φορτία να παραμένουν ακινητοποιημένα ή να καθυστερούν, σύμφωνα με τον Σατίς Γκοέλ, πρόεδρο της βασικής ένωσης εξαγωγέων ρυζιού. Περίπου 400.000 τόνοι μπασμάτι έχουν εγκλωβιστεί σε λιμάνια και στη θάλασσα.
Η Αυστραλία αποτελεί επίσης τακτικό εξαγωγέα αγροτικών προϊόντων προς χώρες όπως το Κατάρ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ συχνά στέλνει φορτία ζώων στη Μέση Ανατολή. Εκπρόσωπος του Συμβουλίου Εξαγωγέων Ζωικού Κεφαλαίου της Αυστραλίας δήλωσε ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή φορτία καθ’ οδόν, καθώς οι εταιρείες «δεν αποστέλλουν φορτία στη ζώνη σύγκρουσης».
Δύο εμπορευματοκιβώτια 20 ποδών με 38 τόνους κόκκων καφέ που είχαν προορισμό το λιμάνι Τζεμπέλ Άλι στο Ντουμπάι από την Ινδονησία έχουν εγκλωβιστεί στο γειτονικό Ομάν, περιμένοντας πιθανή ανακατεύθυνση σε κοντινότερο προορισμό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντί για οδική μεταφορά. «Τα κοντέινερ με τον καφέ θα πρέπει να παραμείνουν αποθηκευμένα εκεί μέχρι να υπάρξει αλλαγή στην κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Ανάς Ντουμί, συνιδρυτής της Royal Coffee Indonesia.
«Στρατηγικά αποθέματα βασικών αγαθών για 4 έως 6 μήνες»
Ανάλυση των εμπορικών συναλλαγών του 2025 από την Altana, εταιρεία διαχείρισης παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων με έδρα τη Νέα Υόρκη, έδειξε ότι η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν εισήγαγαν συνολικά περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε δημητριακά, κρέας και φρέσκα προϊόντα. Σχεδόν όλα μεταφέρονται δια θαλάσσης, περνώντας από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο υπουργός Οικονομίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Αμπντουλά μπιν Τουκ αλ Μαρί δήλωσε σε ενημέρωση στο Άμπου Ντάμπι την περασμένη εβδομάδα ότι η χώρα διαθέτει στρατηγικά αποθέματα βασικών αγαθών που επαρκούν για τέσσερις έως έξι μήνες και μπορούν να διατηρήσουν τις τιμές σταθερές. Παράλληλα, υπάρχουν εναλλακτικές αγορές και δίκτυα προμήθειας εάν χρειαστεί. Ο ίδιος κάλεσε τους πολίτες να αγοράζουν μόνο ό,τι χρειάζονται και να αποφεύγουν τη συσσώρευση αποθεμάτων. Στο μεταξύ, οι αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου έχουν επαναφέρει τα τακτικά εμπορικά δρομολόγια.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και το τεράστιο διυλιστήριο ζάχαρης Al Khaleej στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το οποίο διαθέτει αποθέματα επαρκή για δύο χρόνια και μπορεί να καλύψει τη ζήτηση τόσο στη χώρα όσο και στον υπόλοιπο Κόλπο για αυτό το διάστημα, όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Τζαμάλ αλ Γκουράιρ σε συνέντευξη στην εφημερίδα Al Khaleej.
Το Κατάρ έχει επίσης αποδείξει ότι μπορεί να διαχειριστεί τέτοιου είδους σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα. Το 2017 το κράτος του Κόλπου αποκλείστηκε ουσιαστικά από τους γείτονές του, μετά από κατηγορίες ότι υποστήριζε ισλαμιστικές οργανώσεις. Αναγκάστηκε τότε να ανοίξει νέες εμπορικές διαδρομές για την εισαγωγή τροφίμων, μεταξύ άλλων από το Ιράν και την Τουρκία. Ένας επιχειρηματίας μάλιστα μετέφερε αγελάδες αεροπορικώς με την Qatar Airways για να ενισχύσει την παραγωγή φρέσκου γάλακτος.
«Αν κάτι διαταράξει τις κανονικές αλυσίδες εφοδιασμού, μια χώρα μπορεί να βρει εναλλακτικές διαδρομές ή προμηθευτές ή να προσαρμόσει τις ανάγκες της», δήλωσε ο Τιμ Μπέντον, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λιντς και ειδικός στην επισιτιστική ασφάλεια. «Ωστόσο οι επιλογές είναι περιορισμένες όταν οι χώρες είναι φτωχές ή όταν οι εναλλακτικές διαδρομές δεν είναι πρακτικές βραχυπρόθεσμα».
Επάρκεια στα ράφια, συγκράτηση στις τιμές, αλλά άγνωστη η τροπή που μπορεί να πάρει η σύγκρουση
Μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ δηλώνουν ότι συγκρατούν τα κόστη και δεν υπάρχουν ενδείξεις ελλείψεων. Στην πολυτελή τοπική αλυσίδα Spinneys δεν έχουν μετακυλιστεί αυξήσεις στους καταναλωτές, σύμφωνα με τον διευθυντή μάρκετινγκ και ηλεκτρονικού εμπορίου Γουόρικ Γκιρντ.
Οι αρχές έχουν διατάξει τους λιανοπωλητές να μην αυξήσουν τις τιμές και παρακολουθούν στενά την αγορά, ανέφερε. Τα προσωρινά κενά στα ράφια στις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης καλύφθηκαν γρήγορα με πρόσθετα αποθέματα από κεντρικές αποθήκες, ενώ τα επίπεδα αποθεμάτων παραμένουν ισχυρά.
Ακόμη και στην έρημο, ένα μέρος της τροφοδοσίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων παράγεται τοπικά, στο πλαίσιο της στρατηγικής οικονομικής διαφοροποίησης του εμιράτου, όπου η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί βασικό πυλώνα.
Εταιρείες όπως η Pure Harvest Smart Farms, που παράγει ντομάτες και άλλα λαχανικά σε τεχνολογικά προηγμένα θερμοκήπια, δηλώνουν ότι οι δραστηριότητές τους συνεχίζονται κανονικά, καθώς η κυβέρνηση τις θεωρεί κρίσιμη υποδομή της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αν η αναστάτωση διαρκέσει τέσσερις έως οκτώ εβδομάδες, η Pure Harvest εκτιμά ότι θα διατηρήσει την τρέχουσα παραγωγή, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Σκάι Κερτζ. Πέρα από αυτό το διάστημα, όμως, πιθανές ελλείψεις σε κρίσιμες εισαγόμενες πρώτες ύλες, όπως λιπάσματα και έντομα επικονίασης, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα. «Ακόμη κι αν η σύγκρουση παραταθεί και οι θαλάσσιες μεταφορές συνεχίσουν να διαταράσσονται, υπάρχουν εναλλακτικές όπως οι χερσαίες και οι αεροπορικές διαδρομές — είναι απίθανο να κλείσουν όλα τα κανάλια για εβδομάδες», δήλωσε ο Κερτζ. «Άρα η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι με ποιο κόστος».
