Σε ιστορικό υψηλό τουλάχιστον από το 2014 εκτοξεύθηκαν το 2025 οι εξαγωγές σπανίων γαιών της Κίνας, παρά το γεγονός ότι το Πεκίνο προχώρησε από τον Απρίλιο στην επιβολή εξαγωγικών περιορισμών σε κρίσιμα υλικά, κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Γενική Διοίκηση Τελωνείων της Κίνας, η Κίνα –ο αδιαμφισβήτητος παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή σπανίων γαιών– εξήγαγε το 2025 συνολικά 62.585 μετρικούς τόνους από την ομάδα των 17 κρίσιμων στοιχείων, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 12,9%.

Οι σπάνιες γαίες αποτελούν βασικό συστατικό για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών:
από ηλεκτρονικές συσκευές και ηλεκτρικά οχήματα, έως ανεμογεννήτριες, μικροτσίπ και αμυντικά συστήματα, καθιστώντας τις έναν από τους πιο στρατηγικούς πόρους της σύγχρονης γεωοικονομίας.

Οι περιορισμοί που δεν «φρέναραν» την αγορά

Τον Απρίλιο του 2025, το Πεκίνο πρόσθεσε επτά στοιχεία σπανίων γαιών καθώς και μαγνήτες υψηλής τεχνολογίας στη λίστα ελέγχου εξαγωγών, σε μια κίνηση που ερμηνεύθηκε ευρέως ως απάντηση στους αυξημένους δασμούς των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η απόφαση προκάλεσε:

  • απότομη πτώση των εξαγωγών μαγνητών τον Απρίλιο και τον Μάιο
  • έντονη ανησυχία σε βιομηχανίες των Ηνωμένες Πολιτείες και της Ευρωπαϊκή Ένωση

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε γρήγορα.

Από τον Ιούνιο, οι αποστολές άρχισαν να ανακάμπτουν σταδιακά, καθώς:

  • επιτεύχθηκαν συμφωνίες αποκλιμάκωσης μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ
  • άνοιξαν ξανά δίαυλοι εμπορίου με την Ευρώπη
  • μεγάλοι εισαγωγείς προχώρησαν σε προληπτικές παραγγελίες για δημιουργία αποθεμάτων

Το αποτέλεσμα ήταν η ετήσια επίδοση-ρεκόρ, παρά το πιο «σφιχτό» θεσμικό πλαίσιο.

Δεκέμβριος: Μηνιακή πτώση, ετήσια άνοδος

Τον Δεκέμβριο του 2025, οι εξαγωγές σπανίων γαιών υποχώρησαν κατά 20% σε μηνιαία βάση, φτάνοντας τους 4.392 τόνους, καθώς η διεθνής ζήτηση εξασθένησε μετά τη συσσώρευση αποθεμάτων ενόψει της χριστουγεννιάτικης περιόδου.

Ωστόσο, η σύγκριση σε ετήσια βάση λέει μια εντελώς διαφορετική ιστορία:

  • Δεκέμβριος 2025: 4.392 τόνοι
  • Δεκέμβριος 2024: 3.326 τόνοι
  • Αύξηση: +32%

Όπως σημείωσε αναλυτής στο Reuters, πολλοί αγοραστές είχαν επισπεύσει τις παραγγελίες τους τον Νοέμβριο, ακριβώς για να θωρακιστούν απέναντι σε πιθανούς νέους περιορισμούς ή καθυστερήσεις.

Το βαθύτερο μήνυμα της κινεζικής στρατηγικής

Η εικόνα του 2025 αποτυπώνει κάτι περισσότερο από έναν απλό εμπορικό κύκλο:

  • Η Κίνα διατηρεί τον έλεγχο της παγκόσμιας αγοράς σπανίων γαιών
  • Οι εξαγωγικοί περιορισμοί λειτουργούν επιλεκτικά, όχι ως εμπάργκο αλλά ως μοχλός διαπραγμάτευσης
  • Η Δύση παραμένει δομικά εξαρτημένη, παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης προμηθειών

Με άλλα λόγια, το Πεκίνο απέδειξε ότι μπορεί ταυτόχρονα να περιορίζει, να διαπραγματεύεται και να εξάγει περισσότερο, μετατρέποντας τις σπάνιες γαίες σε εργαλείο γεωοικονομικής ισχύος.

Τι σημαίνει για το 2026

Το ρεκόρ του 2025 δεν εγγυάται ομαλότητα για το μέλλον. Αντίθετα:

  • ενισχύει τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές πρωτοβουλίες για εγχώρια παραγωγή
  • αυξάνει τη συζήτηση για στρατηγικά αποθέματα
  • επιβεβαιώνει ότι οι πρώτες ύλες βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της διεθνούς πολιτικής ισχύος

Οι σπάνιες γαίες δεν είναι απλώς εμπορεύματα.
Είναι γεωπολιτικό νόμισμα – και το 2025 το απέδειξε με αριθμούς.

Διαβάστε ακόμη: