Σε μία από τις χειρότερες περιόδους της τελευταίας δεκαετίας εισέρχονται τα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης, με τις αποδόσεις να εκτοξεύονται και το κόστος δανεισμού να αυξάνεται επικίνδυνα για πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η αιτία είναι σαφής: το ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στο Ιράν, που επαναφέρει στο προσκήνιο τον εφιάλτη του πληθωρισμού και δημιουργεί έντονες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία σε «κόκκινη ζώνη»

Η εικόνα στις μεγάλες οικονομίες είναι αποκαλυπτική:

  • Στην Ιταλία, το 10ετές ομόλογο έφτασε έως το 4,14%, στο υψηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2024, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 0,8 μονάδων μέσα σε έναν μήνα.
  • Στη Γαλλία, η απόδοση άγγιξε το 3,9%, σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2009.
  • Στην Ισπανία, πλησίασε το 3,7%, για πρώτη φορά από τα τέλη του 2023.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πορεία του γερμανικού bund, του βασικού δείκτη της αγοράς. Η απόδοση εκτινάχθηκε έως το 3,12%, στο υψηλότερο σημείο από το 2011, δηλαδή την περίοδο της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης.

Μέσα στον Μάρτιο, η άνοδος ξεπέρασε τις 47 μονάδες βάσης, ενώ στα διετή ομόλογα η αύξηση έφτασε τις 72 μονάδες βάσης, καταδεικνύοντας τη σφοδρότητα των πιέσεων.

Spread και αγορές σε κατάσταση συναγερμού

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η διεύρυνση του spread Ιταλίας–Γερμανίας, που αποτελεί βαρόμετρο κινδύνου για τις αγορές.

Από περίπου 0,6% πριν την κρίση, έχει πλέον πλησιάσει το 1%, ένδειξη ότι οι επενδυτές αρχίζουν να τιμολογούν αυξημένο ρίσκο για τις πιο ευάλωτες οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, και η Βρετανία βιώνει ανάλογη πίεση, με το 10ετές ομόλογο να αγγίζει το 5,97%, στο υψηλότερο επίπεδο από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Πληθωρισμός και επιτόκια ξανά στο προσκήνιο

Η αναταραχή τροφοδοτείται από τον φόβο ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε νέες αυξήσεις επιτοκίων, προκειμένου να περιορίσει το νέο κύμα πληθωρισμού.

Η ίδια η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι τα σενάρια ταχείας ανάκαμψης είναι «υπερβολικά αισιόδοξα», τονίζοντας πως οι ενεργειακές απώλειες από τον Περσικό Κόλπο ενδέχεται να διαρκέσουν για χρόνια.

Ήδη, πριν την έναρξη της κρίσης, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είχε φτάσει το 1,9%, ενώ στην Ισπανία εκτινάχθηκε στο 3,3%, δίνοντας το πρώτο σαφές σήμα επιδείνωσης.

Η Ίζαμπελ Σνάμπελ προειδοποίησε ανοιχτά ότι «το φάσμα του πληθωρισμού έχει επιστρέψει», αν και σημείωσε ότι η ΕΚΤ δεν χρειάζεται να αντιδράσει βιαστικά.

Παρά ταύτα, οι αγορές δίνουν πλέον πάνω από 90% πιθανότητα αύξησης επιτοκίων τον Ιούνιο, δείχνοντας ότι η κατεύθυνση έχει ήδη προεξοφληθεί.

Δημοσιονομική πίεση και παρεμβάσεις κυβερνήσεων

Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης κινούνται ήδη για να απορροφήσουν το σοκ, με μέτρα στήριξης που επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά:

  • Η Ισπανία προχώρησε σε φοροελαφρύνσεις 5 δισ. ευρώ, μειώνοντας τον ΦΠΑ στην ενέργεια.
  • Η Γαλλία επιλέγει στοχευμένες ενισχύσεις σε κλάδους υψηλής κατανάλωσης.
  • Η Γερμανία εστιάζει σε βιομηχανική στήριξη και ρύθμιση τιμών.
  • Η Ιταλία μείωσε προσωρινά τους φόρους καυσίμων κατά 20%, με δημοσιονομικό κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων.

Οι επενδυτές προειδοποιούν ότι η τάση αυτή θα οδηγήσει σε επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών, καθώς αυξάνονται τόσο οι δαπάνες όσο και το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Σενάρια ανησυχίας για τη βιωσιμότητα του χρέους

Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά περαιτέρω άνοδο των αποδόσεων.

Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν το γερμανικό bund ξεπεράσει το 3,5% και τα επιτόκια για χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία προσεγγίσουν το 5%, τότε θα τεθεί σοβαρό ζήτημα βιωσιμότητας του χρέους.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Ευρωζώνη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν γνώριμο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό:
χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό πληθωρισμό και αυξημένο δανεισμό.

Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας, όπου οι αποφάσεις των επόμενων μηνών θα κρίνουν αν η κρίση θα περιοριστεί – ή θα εξελιχθεί σε έναν νέο κύκλο αναταράξεων.

Διαβάστε ακόμη: