Με κοινό μέτωπο απέναντι σε ενδεχόμενο νέο μεταναστευτικό ζήτημα σε επίπεδα κρίσης αντίστοιχης με εκείνη του 2015 εμφανίζονται πλέον Ελλάδα, Κύπρος, Ιταλία και Μάλτα, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πιθανές επιπτώσεις τους στις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη.
Στο περιθώριο του Europe Gulf Forum, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, η Τζόρτζια Μελόνι και ο Ρόμπερτ Αμπέλα προχώρησαν σε κοινή πολιτική παρέμβαση υψηλού συμβολισμού, υπογραμμίζοντας την ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας απέναντι σε κάθε ενδεχόμενο αποσταθεροποίησης.
Η κοινή δήλωση των τεσσάρων ηγετών αποτυπώνει ξεκάθαρα τον φόβο ότι η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές πιέσεις προς τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι τέσσερις άξονες του σχεδίου
Οι ηγέτες Ελλάδας, Κύπρου, Ιταλίας και Μάλτας συμφώνησαν να συνεχιστούν οι συζητήσεις και ο συντονισμός πάνω σε τέσσερις βασικούς άξονες δράσης.
Πρώτος στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή, με έμφαση στην αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης που θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα κύματα μετακινήσεων πληθυσμών.
Παράλληλα, οι τέσσερις χώρες δεσμεύονται να συνεργαστούν για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και στήριξης στους πληθυσμούς που πλήττονται από τις κρίσεις στην περιοχή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ειδικά στα εργαλεία που αφορούν καταστάσεις κρίσης, υβριδικές απειλές και περιπτώσεις εργαλειοποίησης της μετανάστευσης.
Το τέταρτο και πιο κρίσιμο σημείο αφορά την ενίσχυση της κοινής ετοιμότητας για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμη και μέσω συντονισμένων κοινών πρωτοβουλιών.
Στο τραπέζι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός κρίσης
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, οι τέσσερις χώρες εξετάζουν ήδη συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση πιθανής μεγάλης αύξησης μεταναστευτικών ροών.
Ανάμεσα στις επιλογές που συζητούνται περιλαμβάνονται:
- η ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες προέλευσης και διέλευσης,
- η εντατικοποίηση της δράσης κατά των κυκλωμάτων διακινητών,
- αλλά και η πιθανή ενεργοποίηση του Κανονισμού της ΕΕ για καταστάσεις κρίσης και ανωτέρας βίας.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο, καθώς ο συγκεκριμένος μηχανισμός δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν έκτακτα μέτρα διαχείρισης συνόρων και ασύλου σε περιόδους αυξημένης πίεσης.
Στην πράξη, οι τέσσερις μεσογειακές χώρες επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο αποτροπής, πριν η κατάσταση λάβει διαστάσεις αντίστοιχες της κρίσης του 2015.
Ραντεβού στη Ρώμη στις 17 Ιουνίου
Οι εξελίξεις αναμένεται να επιταχυνθούν το επόμενο διάστημα.
Όπως έγινε γνωστό, ο υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας, Ματέο Πιαντεντόζι, θα συγκαλέσει στις 17 Ιουνίου στη Ρώμη νέα συνάντηση με τους ομολόγους του από Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα.
Στόχος της συνάντησης θα είναι η περαιτέρω εξειδίκευση των κοινών μέτρων και η ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού απέναντι σε ένα ενδεχόμενο νέο μεταναστευτικό κύμα που θα μπορούσε να προκύψει από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η Αθήνα θεωρεί απολύτως αναγκαίο να υπάρξει έγκαιρη ευρωπαϊκή κινητοποίηση και όχι καθυστερημένες αντιδράσεις όπως συνέβη στο παρελθόν.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και η Διακήρυξη του Κισινάου
Στην κοινή τους παρέμβαση, οι τέσσερις ηγέτες χαιρέτισαν και την ομόφωνη έγκριση της Διακήρυξης του Κισινάου για τη μετανάστευση, η οποία υιοθετήθηκε στις 15 Μαΐου στο πλαίσιο της 135ης Συνόδου της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η Διακήρυξη αναγνωρίζει ότι τα κράτη-μέλη βρίσκονται αντιμέτωπα με ιδιαίτερα σύνθετες και αυξανόμενες μεταναστευτικές προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν πιο αποτελεσματικές και συντονισμένες απαντήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα το μεταναστευτικό θα επανέλθει δυναμικά στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, ειδικά αν συνεχιστεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
