Σταδιακή αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους, με στόχο οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος να μειωθούν συνολικά κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία, προβλέπει ο κυβερνητικός σχεδιασμός. Η πρώτη παρέμβαση αφορά τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), ενώ το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους αναμένεται να προκύψει από την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και, κυρίως, από την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης.
Παράλληλα, για τον χειμώνα 2026-2027 η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στήριξης των καταναλωτών, εφόσον σημειωθεί σοβαρή αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει δεσμευθεί συγκεκριμένο ποσό για νέες επιδοτήσεις.
Πώς υπολογίζεται η μείωση κατά 30%
Ο οδικός χάρτης του ΥΠΕΝ λαμβάνει ως αφετηρία όχι μόνο την τιμή της κιλοβατώρας, αλλά το συνολικό ποσό που επιβαρύνει τον οικιακό καταναλωτή. Ως βάση υπολογισμού χρησιμοποιούνται τα 237,8 ευρώ/MWh, στα οποία περιλαμβάνονται η χονδρεμπορική τιμή, τα δίκτυα, οι ΥΚΩ, το ΕΤΜΕΑΡ, το κόστος προμήθειας, οι απώλειες, οι φόροι και οι υπόλοιπες χρεώσεις.
Εφόσον οι παραδοχές του σχεδιασμού επιβεβαιωθούν, μια σωρευτική μείωση 30% θα μπορούσε να οδηγήσει τη συνολική επιβάρυνση περίπου στα 166-167 ευρώ/MWh ή στα 16,6-16,7 λεπτά ανά kWh.
Στόχος είναι ουσιαστικά να περιοριστεί σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων που άφησε πίσω της η ενεργειακή κρίση. Η μέση λιανική τιμή για τα νοικοκυριά παραμένει περίπου 50% υψηλότερη σε σχέση με το 2019 και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η επιδιωκόμενη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να την επαναφέρει κοντά στα προ κρίσης επίπεδα.
Η μείωση θα έρθει σταδιακά έως το 2029
Το 30% δεν αποτελεί εφάπαξ μείωση ούτε σχεδιάζεται να προκύψει μέσω μιας νέας κρατικής επιδότησης. Το αποτέλεσμα αναμένεται να διαμορφωθεί σταδιακά έως το 2029, μέσα από συνδυασμό διαφορετικών παρεμβάσεων.
Το ΥΠΕΝ δεν αποδίδει συγκεκριμένο ποσοστό εξοικονόμησης σε καθεμία από αυτές, καθώς πολλές μεταβλητές συνδέονται μεταξύ τους και επηρεάζονται από τις διεθνείς αγορές. Στον στόχο δεν περιλαμβάνεται, επίσης, ενδεχόμενο πρόσθετο όφελος από την αφαίρεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς.
Οι παρεμβάσεις κινούνται σε πολλαπλά επίπεδα: περισσότερες ΑΠΕ για χαμηλότερη χονδρική τιμή, αποθήκευση για περιορισμό των ακριβών απογευματινών ωρών, διασυνδέσεις για χαμηλότερες ΥΚΩ, καταπολέμηση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών, αλλά και εξοικονόμηση ενέργειας και αυτοπαραγωγή.
Πρώτη παρέμβαση στις ΥΚΩ
Το πρώτο άμεσο όφελος για τα νοικοκυριά αναμένεται από τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας. Μετά τη μείωση των ΥΚΩ κατά 50% για τη βιομηχανία, αντίστοιχη παρέμβαση επεκτείνεται στους οικιακούς καταναλωτές.
Για την πρώτη κλίμακα, έως τις 1.600 kWh, η χρέωση υποχωρεί από 6,9 ευρώ/MWh σε 3,45 ευρώ/MWh, δηλαδή μειώνεται στο μισό.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, οι οποίες περιορίζουν την ανάγκη λειτουργίας των ιδιαίτερα ακριβών πετρελαϊκών μονάδων. Παράλληλα, προβλέπεται κάλυψη του συσσωρευμένου ελλείμματος των ΥΚΩ από τον κρατικό προϋπολογισμό με 200 εκατ. ευρώ το 2027, όπως και το 2026.
ΑΠΕ και μπαταρίες το μεγάλο στοίχημα
Η σημαντικότερη πηγή μείωσης του κόστους εντοπίζεται, ωστόσο, στη χονδρεμπορική αγορά. Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι τις ημέρες υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ η μέση χονδρεμπορική τιμή μπορεί να περιορίζεται στα 73 ευρώ/MWh.
Το πρόβλημα είναι ότι η φθηνή παραγωγή συγκεντρώνεται κυρίως στις ώρες έντονης ηλιοφάνειας. Το βράδυ η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μηδενίζεται και το σύστημα στρέφεται περισσότερο στις ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου.
Σε αυτό το σημείο αποκτά κρίσιμο ρόλο η αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών. Μέρος της φθηνής μεσημεριανής παραγωγής θα μπορεί να αποθηκεύεται και να αξιοποιείται αργότερα, περιορίζοντας τις ακριβές αιχμές.
Ο στόχος προβλέπει περίπου 1 GW αποθήκευσης έως το τέλος του 2026, 1,5 GW στα μέσα του 2027 και 3-4 GW μέχρι το τέλος του 2028. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης αναμένεται να γίνει αισθητό κυρίως την περίοδο 2027-2028.
Ρευματοκλοπές και χρέη αυξάνουν το κόστος
Στο κυβερνητικό σχέδιο εντάσσεται και η αντιμετώπιση επιβαρύνσεων που μετακυλίονται σήμερα στους συνεπείς καταναλωτές. Οι ρευματοκλοπές έχουν φτάσει περίπου στο 4,5%, προκαλώντας εκτιμώμενο κόστος περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2022-2024.
Την ίδια στιγμή, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά προμήθειας πλησιάζουν τα 3 δισ. ευρώ. Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει τη δυνατότητα των στρατηγικών κακοπληρωτών να αλλάζουν πάροχο αφήνοντας απλήρωτες οφειλές, με διαχωρισμό από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πραγματική οικονομική αδυναμία.
Εξοικονόμηση και αυτοπαραγωγή
Σημαντικό σκέλος του σχεδίου αφορά και τη μείωση της ίδιας της κατανάλωσης. Περίπου 5 δισ. ευρώ κινητοποιούνται μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων για δράσεις όπως «Εξοικονομώ», αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, αποθήκευση, διασυνδέσεις και ενεργειακές παρεμβάσεις σε δημόσια κτίρια.
Παράλληλα, προωθείται η αυτοκατανάλωση, ώστε περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μπορούν να παράγουν και να αποθηκεύουν δική τους ηλεκτρική ενέργεια. Ήδη περίπου 1 GW από τα συνολικά 18 GW ΑΠΕ αφορά εγκαταστάσεις αυτοκατανάλωσης.
Για τον χειμώνα 2026-2027, πάντως, ο διεθνής παράγοντας παραμένει καθοριστικός. Η κυβέρνηση δεν έχει προαναγγείλει νέα οριζόντια επιδότηση, ωστόσο παρακολουθεί την αγορά και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης εάν υπάρξει ισχυρό σοκ στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού.
Παράλληλα, αυξάνεται η στροφή στα μπλε, σταθερά τιμολόγια, τα οποία έχουν προσελκύσει περίπου το ένα τρίτο των καταναλωτών. Τα προϊόντα αυτά επιτρέπουν στα νοικοκυριά να «κλειδώσουν» το κόστος τους και να προστατευθούν από πιθανές αυξήσεις, χωρίς όμως να αποτελούν πρόβλεψη για την πορεία της χονδρεμπορικής αγοράς.
