Η σύγκρουση στο Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τη γεωπολιτική ισορροπία, αλλά προκαλεί και ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ, το οποίο ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας χαρακτηρίζει ως μία από τις σοβαρότερες κρίσεις πετρελαίου στην ιστορία.

Και ενώ η πίεση για στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντείνεται, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη.

Το «μπλοκάρισμα» στο Ορμούζ και το παγκόσμιο σοκ

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Οι επιθέσεις από Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ στο Ιράν, αλλά και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, έχουν προκαλέσει:

  • διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα
  • έντονες αυξήσεις τιμών
  • υψηλή μεταβλητότητα στις αγορές

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που κινείται με όρους κρίσης.

Οι «κερδισμένοι» της κρίσης: Ήλιος και άνεμος

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δείχνουν τη δύναμή τους.

Όπως επισημαίνει ο Jan Rosenow από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, «Μόλις εγκατασταθεί η υποδομή, η ενέργεια από ήλιο και άνεμο έχει πρακτικά μηδενικό κόστος καυσίμου».

Χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία ήδη βλέπουν πτώση στις τιμές ρεύματος, ενώ το Πακιστάν ενισχύει μαζικά την ηλιακή ενέργεια.

Παράλληλα, η εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων βοηθά χώρες όπως η Κίνα και το Νεπάλ να μειώνουν την εξάρτησή τους από τα καύσιμα.

Το παράδοξο: Η κρίση «φρενάρει» την πράσινη μετάβαση

Παρά τα παραπάνω, η ίδια κρίση δημιουργεί και σοβαρά εμπόδια.

Η εφοδιαστική αλυσίδα για την καθαρή ενέργεια πλήττεται:

  • η μεταφορά πρώτων υλών, όπως το αλουμίνιο, δυσκολεύει
  • η περιοχή της Μέσης Ανατολής καλύπτει περίπου 9% της παγκόσμιας παραγωγής
  • ο πληθωρισμός αυξάνει το κόστος επενδύσεων

Ταυτόχρονα, πολλές χώρες στρέφονται ξανά σε πιο «παραδοσιακές» λύσεις.

Χώρες όπως η Ινδία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ αυξάνουν τη χρήση άνθρακα, προκειμένου να καλύψουν άμεσα τις ανάγκες τους. Δηλαδή, ενώ η κρίση δείχνει την ανάγκη απεξάρτησης, ταυτόχρονα οδηγεί σε επιστροφή στα ορυκτά καύσιμα.

Κίνητρα για νέα εξόρυξη και πολιτικές παρεμβάσεις

Η άνοδος των τιμών δημιουργεί νέα δεδομένα:
έργα εξόρυξης που πριν δεν ήταν βιώσιμα, τώρα γίνονται ελκυστικά.

Στο τραπέζι πέφτουν προτάσεις όπως:

  • φόροι στα υπερκέρδη ενεργειακών εταιρειών
  • επιδοτήσεις για έργα ΑΠΕ
  • αναθεώρηση φορολογίας στην ενέργεια
  • παρεμβάσεις στα επιτόκια για στήριξη επενδύσεων

Η μεγάλη εικόνα: Κρίση ή ευκαιρία;

Η ενεργειακή κρίση λειτουργεί ταυτόχρονα ως φρένο και επιταχυντής.

Από τη μία, αυξάνει το κόστος και δυσκολεύει τη μετάβαση. Από την άλλη, αποδεικνύει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η εξάρτηση από το πετρέλαιο είναι στρατηγικός κίνδυνος.

Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η πράσινη μετάβαση δεν είναι πλέον μόνο περιβαλλοντική επιλογή — είναι γεωπολιτική και οικονομική αναγκαιότητα.

Και ο πόλεμος στο Ιράν ίσως αποτελέσει το σημείο καμπής που θα καθορίσει την ταχύτητά της.

Διαβάστε ακόμη: