Περισσότερες από επτά στις δέκα ηλεκτρονικές πληρωμές στην Ελλάδα πραγματοποιούνται με κάρτα, κατατάσσοντας τη χώρα μας μεταξύ των πλέον «καρτοκεντρικών» οικονομιών της Ευρωζώνης.
Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωζώνη, οι χώρες της οποίας χρησιμοποιούν κάρτες σε ποσοστό 57,3% κατά μέσον όρο. Υψηλότερα ποσοστά στη χρήση καρτών έχουν χώρες όπως η Κύπρος με 75,2%, η Πορτογαλία με 73,9% και η Λιθουανία με 73,5%, ενώ σε άλλες μεγάλες αγορές όπως η Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 57,9%, στην Ισπανία 68,1%, στη Γαλλία 64,7%, στην Ολλανδία 49,8% και στη Γερμανία μόλις 45,2%.
Αυτό προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της ΕΚΤ για τις προτιμήσεις των Ευρωπαίων πολιτών σε σχέση με τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής. Η μεγάλη χρήση καρτών ακόμη και σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι πληρωμές διεκπεραιώνονται αποκλειστικά μέσω των δύο αμερικανικών σχημάτων, της Visa και της Mastercard. Η Πορτογαλία, για παράδειγμα, διαθέτει το εθνικό σχήμα καρτών MULTIBANCO, το οποίο λειτουργεί από τη SIBS, τον διατραπεζικό οργανισμό πληρωμών της χώρας και έναν από τους πιο προηγμένους φορείς υποδομών πληρωμών στην
Ευρώπη. Οι περισσότεροι Πορτογάλοι χρησιμοποιούν κάρτες διπλής σήμανσης (co-badged), αξιοποιώντας το MULTIBANCO στις εγχώριες συναλλαγές και τα δίκτυα Visa ή Mastercard στις διεθνείς πληρωμές. Αντίστοιχα εθνικά σχήματα λειτουργούν στη Γαλλία (Cartes Bancaires), στη Γερμανία (Girocard), στην Ιταλία (BANCOMAT) και στο Βέλγιο (Bancontact). Η ύπαρξη εγχώριων σχημάτων πληρωμών ενισχύει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στις πληρωμές και επιτρέπει σημαντικό μέρος της αξίας που δημιουργείται από τις εγχώριες συναλλαγές να παραμένει στις τοπικές αγορές.
Εκτός από τις κάρτες, τα δύο άλλα βασικά μέσα ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρωζώνη είναι οι μεταφορές πίστωσης (credit transfers), με μερίδιο 21,3%, και οι άμεσες χρεώσεις (direct debits), με 14,1%. Παρότι οι μεταφορές πίστωσης αντιστοιχούν μόλις σε περίπου δύο στις δέκα συναλλαγές, αποτελούν την πραγματική «ραχοκοκαλιά» του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών. Χρησιμοποιούνται για μισθούς, επιχειρηματικές συναλλαγές και μεταφορές μεγάλων ποσών και μέσω αυτών διακινείται το 92% της συνολικής αξίας των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρωζώνη.
Το σχετικά υψηλό μερίδιο των μεταφορών πίστωσης στη χώρα μας συνδέεται και με την ταχεία εξάπλωση των άμεσων πληρωμών μέσω του IRIS, το οποίο βασίζεται στην πληρωμή απευθείας από τον λογαριασμό (accountto-account – A2A), σε αντίθεση με τις πληρωμές με κάρτα, όπου μεσολαβεί το δίκτυο της κάρτας. Το 2025 οι άμεσες πληρωμές μέσω της ΔΙΑΣ αυξήθηκαν κατά 72,8%, φθάνοντας τα 122,1 εκατ. συναλλαγές και αντιπροσωπεύοντας πλέον το 27% του συνόλου των μεταφορών πίστωσης στην Ελλάδα. Αντίθετα, οι άμεσες χρεώσεις περιορίζονται μόλις στο 1,1%, καταγράφοντας μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις στην Ευρωζώνη. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι επαναλαμβανόμενες πληρωμές εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό είτε με κάρτες είτε μέσω μεμονωμένων μεταφορών πίστωσης, παρά το γεγονός ότι από το 2025 η κυβερνητική παρέμβαση μηδένισε τις τραπεζικές προμήθειες για τις πληρωμές λογαριασμών μέσω πάγιας εντολής.
Να διευκρινιστεί ότι τόσο οι άμεσες μεταφορές πίστωσης όσο και οι πάγιες εντολές βασίζονται σε πληρωμές από τραπεζικό λογαριασμό. Η διαφορά είναι ποιος εκκινεί τη συναλλαγή. Στις μεταφορές πίστωσης την εντολή δίνει ο πληρωτής, όπως συμβαίνει στις μεταφορές μέσω e-banking ή στις άμεσες πληρωμές IRIS. Στις άμεσες χρεώσεις, αντίθετα, τη χρέωση εκκινεί ο δικαιούχος, αφού έχει προηγουμένως λάβει σχετική εξουσιοδότηση από τον πελάτη. Πρόκειται για τον μηχανισμό που χρησιμοποιείται ευρέως στην Ευρώπη για την εξόφληση λογαριασμών κοινής ωφελείας, τηλεπικοινωνιών, ασφαλίστρων και άλλων επαναλαμβανόμενων πληρωμών.
Σύμφωνα με έρευνα της ΕΚΤ, οι πάγιες εντολές χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ευρωζώνη και συγκεκριμένα για πάνω από τα δύο τρίτα των πληρωμών τηλεφωνίας/internet, ασφαλίστρων και δόσεων δανείων και άρα το 14,1% ερμηνεύεται από την υψηλή διείσδυση των πάγιων εντολών στις επαναλαμβανόμενες πληρωμές. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Γερμανία οι πάγιες εντολές αντιπροσωπεύουν το 30,6% των συνολικών ηλεκτρονικών πληρωμών, ποσοστό που είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη και υποδηλώνει μια διαφορετική κουλτούρα πληρωμών.
Μία ακόμη κατηγορία που αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη σημασία είναι οι πληρωμές με ηλεκτρονικό χρήμα (e-money), οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 6,1% των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρωζώνη και το 4% στην Ελλάδα. Σε αντίθεση με τα ψηφιακά πορτοφόλια, όπως το Apple Pay ή το Google Pay, που χρησιμοποιούν κυρίως τραπεζικές κάρτες και καταγράφονται από την ΕΚΤ ως πληρωμές με κάρτα, το e-money αφορά πληρωμές που πραγματοποιούνται μέσω λογαριασμών ηλεκτρονικού χρήματος που τηρούνται σε ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος (Electronic Money Institutions – EMIS).
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το 98% των συναλλαγών e-money στην Ευρωζώνη πραγματοποιείται πλέον μέσω τέτοιων λογαριασμών και μόλις το 2% μέσω προπληρωμένων καρτών με δυνατότητα αποθήκευσης ηλεκτρονικού χρήματος, γεγονός που αποτυπώνει τη μετατόπιση της αγοράς προς τις ψηφιακές υπηρεσίες fintech.
