Η Ολλανδία μετά από τις τόσες πλημμύρες που έχει αντιμετωπίσει, πλέον βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με το ακριβώς αντίθετο πρόβλημα, τη λειψυδρία.
Την Πέμπτη (23/07), η χώρα κήρυξε επίσημα κατάσταση εκτάκτου ανάγκης για τη διαχείριση των υδατικών πόρων, ανεβάζοντας το επίπεδο συναγερμού για την ξηρασία στο Επίπεδο 2. «Εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας, οι ποσότητες νερού που εισέρχονται στη χώρα μέσω της βροχής και των ποταμών έχουν μειωθεί σημαντικά, ενώ την ίδια στιγμή η ζήτηση αυξάνεται», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Υποδομών και Διαχείρισης Υδάτων.
Κυβερνητικοί φορείς και εταιρείες ύδρευσης εξετάζουν πλέον μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται η μείωση της άντλησης υπογείων υδάτων και η αραιότερη λειτουργία των φραγμάτων στα ποτάμια, ώστε να συγκρατηθεί η εισροή θαλασσινού νερού. Το υπουργείο ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται θέμα επάρκειας πόσιμου νερού, συνέστησε ωστόσο στους πολίτες να το καταναλώνουν με σύνεση.
Η κατάσταση «είναι ανησυχητική και δεν το λέω ελαφρά τη καρδία», δήλωσε η Χάνα Κλόουκ, καθηγήτρια Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ στη Βρετανία. «Αυτό που με τρομάζει περισσότερο είναι η εποχή. Η Ολλανδία κήρυξε επίσημα λειψυδρία στα μέσα Ιουλίου», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι το καλοκαίρι έχει ακόμη πολύ δρόμο και οι προγνώσεις δεν αφήνουν περιθώρια βελτίωσης για τις επόμενες εβδομάδες.
Η ξηρασία είναι οι νέες «πλημμύρες» για την Ολλανδία
Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβάνεται σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, της ηπείρου που θερμαίνεται με τους ταχύτερους ρυθμούς παγκοσμίως. Η γηραιά ήπειρος δοκιμάζεται από διαδοχικούς, σαρωτικούς καύσωνες που στερεύουν τα ποτάμια και απειλούν την επάρκεια νερού. «Δεν πρόκειται για ατυχία», σημειώνει η Κλόουκ. «Η ζέστη ξεραίνει το έδαφος, αδειάζει τα ποτάμια και ταυτόχρονα εκτοξεύει τη ζήτηση για νερό. Αυτή είναι η σφραγίδα της κλιματικής αλλαγής».
Η λειψυδρία στην Ολλανδία μπορεί να προκαλεί έκπληξη, καθώς πρόκειται για μια χώρα με έντονες βροχοπτώσεις, η οποία κατάφερε να τιθασεύσει τη θάλασσα και να θωρακιστεί απέναντι στις πλημμύρες αποτελώντας παράδειγμα προς μίμηση. Πλέον όμως καλείται να αντιμετωπίσει το άλλο άκρο. «Η ξηρασία είναι οι νέες πλημμύρες», δηλώνει ο Γιαν Βερκάντε, υδρομετεωρολόγος στο ανεξάρτητο ινστιτούτο ερευνών Deltares.
Η χώρα βιώνει συνθήκες που υπό κανονικές συνθήκες θα εμφανίζονταν στα τέλη του καλοκαιριού. Τον Ιούλιο δεν σημειώθηκαν αξιόλογες βροχοπτώσεις, ενώ οι θερμοκρασίες παραμένουν υψηλότερες από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα.
Άνοδος της θερμοκρασίας και νεκρά ψάρια στα ποτάμια
Τα νερά στον Ρήνο και τον Μάζα είναι ασυνήθιστα ζεστά, φτάνοντας τους 25 βαθμούς Κελσίου, ενώ καταγράφεται έξαρση κυανοβακτηρίων και μαζικοί θάνατοι ψαριών. Παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος αυξημένης αλατότητας στις ποτάμιες διαδρομές, καθώς η πτώση της στάθμης επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να εισχωρεί βαθύτερα στην ενδοχώρα.
Η τελευταία φορά που η Ολλανδία πέρασε σε Επίπεδο 2 λειψυδρίας ήταν τον Αύγουστο του 2022, ενώ δεν έχει φτάσει στο Επίπεδο 3, που ορίζεται ως «κρίση υδατικών πόρων», από το 2003.
«Αν οι θερμοκρασίες παραμείνουν υψηλές και οι βροχοπτώσεις ελάχιστες, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να περάσουμε σε σοβαρότερη φάση λειψυδρίας», ανέφερε εκπρόσωπος του Υπουργείου Υποδομών. Όπως πρόσθεσε, η χώρα διδάχθηκε πολλά από τις ελλείψεις του 2018 και του 2022, αν όμως η κατάσταση συνεχιστεί μέχρι τον Σεπτέμβριο, «ενδέχεται να απαιτηθούν αυστηρότερες αποφάσεις».
Για να ξεπεραστεί η κρίση θα χρειαστούν παρατεταμένες βροχοπτώσεις. «Τα ποτάμια έχουν ισχυρή “μνήμη”. Αντικατοπτρίζουν μήνες ανομβρίας, όχι απλώς ένα θερμό δεκαπενθήμερο. Επομένως, το έλλειμμα που βλέπουμε σήμερα δεν πρόκειται να καλυφθεί με μερικές μπόρες», εξηγεί η Κλόουκ.
Προβλήματα στα ποτάμια και σε Γερμανία, Ρουμανία και Ουγγαρία
Το πρόβλημα πάντως δεν περιορίζεται στην Ολλανδία. Ο Ρήνος διασχίζει και τη Γερμανία. Η στάθμη του έχει υποχωρήσει τόσο πολύ σε ορισμένα σημεία, που τα φορτηγά πλοία αναγκάζονται να μειώσουν το φορτίο τους και να το μοιράσουν σε περισσότερα δρομολόγια, εκτοξεύοντας το κόστος.
Μάλιστα, η χαμηλή στάθμη προκάλεσε την προσάραξη ενός κρουαζιερόπλοιου στον Ρήνο, στο ύψος της Βόννης. Χρειάστηκαν αρκετές ώρες μέχρι ένα φορτηγό πλοίο να καταφέρει να το ρυμουλκήσει σε βαθύτερα νερά.
Αν και η στάθμη του Ρήνου στη Γερμανία σημείωσε μικρή άνοδο τις τελευταίες ημέρες λόγω τοπικών βροχών, ο κίνδυνος δεν έχει απομακρυνθεί. «Αποφύγαμε τα χειρότερα και η εικόνα βελτιώθηκε σε σχέση με τα χαμηλά της εβδομάδας, χρειάζονται όμως πολύ περισσότερες βροχές», δήλωσε στο Reuters παράγοντας της αγοράς εμπορευμάτων.
Στην Ουγγαρία, η υποχώρηση της στάθμης του Δούναβη σε επίπεδα ρεκόρ καθήλωσε τα τουριστικά κρουαζιερόπλοια έξω από τη Βουδαπέστη, πλήττοντας τον τουρισμό της χώρας. Την ίδια στιγμή στη Ρουμανία, ο Δούναβης έπεσε στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 30 ετών, προκαλώντας προβλήματα στη ναυσιπλοΐα και αναγκάζοντας τις αρχές να επιβάλουν περιορισμούς στην άρδευση.
Τέτοια καλοκαίρι θα γίνουν νέα κανονικότητα
Καθώς η κλιματική κρίση επιδεινώνεται, η Ευρώπη θα πρέπει να προετοιμαστεί για εντονότερους καύσωνες, ξηρασία και ελλείψεις νερού. «Τέτοια καλοκαίρια τείνουν να γίνουν η νέα κανονικότητα και η κατάσταση θα χειροτερεύει όσο συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Είναι θέμα απλής Φυσικής», υπογραμμίζει η Κλόουκ.
Μάλιστα, οι εξελίξεις ενδέχεται να τρέξουν ταχύτερα από τις προβλέψεις. Όσα συμβαίνουν τώρα στην Ολλανδία αποτελούν σενάρια που οι επιστήμονες ανέμεναν για το 2050, σημειώνει η Μαριολέιν Μενς, ειδική σε θέματα ξηρασίας και διαχείρισης υδάτων στο ινστιτούτο Deltares. «Φαίνεται πως οι εξελίξεις μας προσπερνούν… Η εικόνα επιβεβαιώνει το χειρότερο δυνατό σενάριο για την κλιματική αλλαγή», εξηγεί.
«Η φετινή χρονιά θα λειτουργήσει, για άλλη μια φορά, ως ηχηρό καμπανάκι αφύπνισης», κατέληξε.
Επίσημα σε κατάσταση λειψυδρίας η Ολλανδία – Σε ιστορικό χαμηλό τα επίπεδα των υδάτων
