Θεσμική ώθηση στην έννοια της νησιωτικότητας δίνει η πρώτη ειδική έκθεση του ΟΟΣΑ για τα νησιά, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες πολιτικές στήριξης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης με τίτλο “Policy Pathways Beyond the Shoreline”, που δημοσιεύθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026, αποτελεί αποτέλεσμα διετούς συνεργασίας Ελλάδας, Κροατίας και Σουηδίας, με χρηματοδότηση της DG Reform της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για πρώτη φορά, το λεγόμενο «Κόστος Νησιωτικότητας» προσεγγίζεται ως μετρήσιμο μέγεθος δημόσιας πολιτικής και όχι ως μια γενική διαπίστωση. Η έκθεση αναλύει:
- τα αυξημένα διαρθρωτικά κόστη άσκησης πολιτικών σε νησιά,
- την έννοια της «πολλαπλής νησιωτικότητας» και τις εσωτερικές ανισότητες,
- μηχανισμό παρακολούθησης του νησιωτικού κόστους στο επιχειρείν,
- σύνθετους δείκτες ανθεκτικότητας πέρα από το ΑΕΠ και τον πληθυσμό.
Πολιτική βούληση σε Ελλάδα και ΕΕ
Η δημοσίευση έρχεται σε μια περίοδο όπου διαμορφώνεται η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά, με προβλέψεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034.
Σε εθνικό επίπεδο, έχει ήδη συγκροτηθεί Κυβερνητική Επιτροπή για τη Νησιωτικότητα, με τη δέσμευση της κυβέρνησης να ενσωματωθεί η ρήτρα νησιωτικότητας στον σχεδιασμό πολιτικών και χρηματοδοτικών εργαλείων.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, υπογράμμισε ότι η έκθεση προσφέρει τεκμηριωμένα εργαλεία για να καταγραφούν και να αξιολογηθούν οι προκλήσεις των νησιών:
- υψηλότερο κόστος μεταφορών,
- έλλειψη οικονομιών κλίμακας,
- αυξημένο κόστος διαβίωσης,
- περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση,
- εποχικότητα της οικονομίας,
- ενεργειακή εξάρτηση.
Η αξιοποίηση των πορισμάτων, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, στοχεύει στη δημιουργία ενός διακριτού πλαισίου ανάπτυξης για τα νησιά.
Η έκθεση του ΟΟΣΑ δεν αποτελεί απλώς μια μελέτη, αλλά ένα θεσμικό εργαλείο που ενισχύει τη διεκδίκηση ειδικής μεταχείρισης των νησιωτικών περιοχών, με στόχο μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη.
