Νέα χαρακτηριστικά αποκτούν οι κλοπές έργων τέχνης και πολύτιμων αντικειμένων από μουσεία στην Ευρώπη, με τη Europol να καταγράφει αύξηση της βίας αλλά και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι δράστες.
Τα μουσεία βρίσκονται αντιμέτωπα με επιδρομές που θυμίζουν περισσότερο βίαιες ληστείες παρά τις προσεκτικά σχεδιασμένες κλοπές του παρελθόντος.
Σύμφωνα με έκθεση της Europol, το ενδιαφέρον των εγκληματιών έχει μετατοπιστεί τα τελευταία δύο χρόνια προς χρυσό, κοσμήματα, πολύτιμους λίθους και άλλα πολιτιστικά αντικείμενα που μπορούν να αποφέρουν γρήγορα μεγάλα κέρδη.
Χαρακτηριστική θεωρείται η ληστεία στο Λούβρο τον Οκτώβριο του 2025. Οι δράστες απείλησαν φύλακες και επισκέπτες, καταφέρνοντας να αρπάξουν κοσμήματα αξίας περίπου 88 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων και η τιάρα της αυτοκράτειρας Ευγενίας.
Η εκρηκτική άνοδος της τιμής του χρυσού φαίνεται ότι λειτουργεί ως επιπλέον κίνητρο. Μέσα σε δύο χρόνια η αξία του πολύτιμου μετάλλου έχει αυξηθεί κατά περίπου 85%, καθώς επενδυτές και κεντρικές τράπεζες αναζητούν ασφαλές καταφύγιο. Η London Bullion Market Association έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι ιστορικά υψηλές τιμές συνοδεύονται από αύξηση της παράνομης διακίνησης.
Οι μέθοδοι των δραστών έχουν επίσης γίνει περισσότερο επιθετικές. Αντί να προσπαθούν να περάσουν απαρατήρητοι, εισβάλλουν σε μουσεία χρησιμοποιώντας βαριοπούλες, τσεκούρια και λοστούς για να καταστρέψουν εισόδους και προθήκες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταφεύγουν ακόμη και σε εκρηκτικά.
Το προφίλ των συμμοριών
Αλλάζει ταυτόχρονα και το προφίλ των συμμοριών. Οι παραδοσιακές ομάδες κλεφτών έργων τέχνης διέθεταν συγκεκριμένη ιεραρχία, εξειδικευμένες γνώσεις και βασίζονταν στη μυστικότητα. Πλέον, σύμφωνα με τη Europol, εμφανίζονται περισσότερο ευκαιριακές και αποκεντρωμένες ομάδες, με δράστες που μπορεί να στρατολογούνται ακόμη και μέσω social media, στο πλαίσιο του μοντέλου «crime-as-a-service».
Ο χρυσός αποτελεί ιδιαίτερα ελκυστικό στόχο επειδή μπορεί να λιώσει, με αποτέλεσμα να εξαφανίζονται στοιχεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις αρχές στην ταυτοποίηση του κλεμμένου αντικειμένου. Αντίστοιχα, πολύτιμοι λίθοι μπορούν να αφαιρεθούν από κοσμήματα και να διοχετευθούν ξεχωριστά στην παράνομη αγορά.
Τον Ιανουάριο του 2025, δράστες χρησιμοποίησαν εκρηκτικά σε μουσείο της Ολλανδίας, αρπάζοντας ένα χρυσό κράνος ηλικίας περίπου 2.500 ετών και τρία αρχαία χρυσά βραχιόλια. Τα περισσότερα αντικείμενα επέστρεψαν αργότερα στη Ρουμανία, όμως ένα βραχιόλι εξακολουθεί να αγνοείται.
Παράλληλα, η Europol καταγράφει αυξημένο ενδιαφέρον των εγκληματιών για αρχαία κινεζικά έργα τέχνης και ιδιαίτερα πορσελάνες, όπως αγγεία της δυναστείας Μινγκ, εξαιτίας της μεγάλης ζήτησης που παρουσιάζουν στη διεθνή αγορά.
