Περιορισμένες και σταδιακές επιπτώσεις στο κόστος χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών από τις προτεινόμενες παρεμβάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού προβλέπει η Moody’s, εκτιμώντας ότι η ισχυρή καταθετική βάση και η πλεονάζουσα ρευστότητα του κλάδου δεν απειλούνται ουσιαστικά τα επόμενα χρόνια. Ο οίκος αξιολόγησης θεωρεί ότι η ενίσχυση του ανταγωνισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια καταθέσεων, χωρίς ωστόσο να ανατρέψει το ευνοϊκό περιβάλλον χρηματοδότησης των συστημικών τραπεζών.
Η αξιολόγηση της Moody’s ακολουθεί τη δημοσιοποίηση της τελικής έκθεσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία είχε ξεκινήσει έρευνα τον Ιούλιο του 2024 για τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων στην Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ελληνική τραπεζική αγορά λειτουργεί ως ένα ιδιαίτερα συγκεντρωμένο ολιγοπώλιο, καθώς οι τέσσερις συστημικές τράπεζες ελέγχουν πάνω από το 90% των καταθέσεων. Παράλληλα, το 89% των ιδιωτών και επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι διατηρούν μία από τις τέσσερις τράπεζες ως κύρια ή μοναδική τραπεζική συνεργασία.
Η ισχυρή ρευστότητα διατηρεί χαμηλά τα επιτόκια
Η Moody’s επισημαίνει ότι τα χαρακτηριστικά που εντοπίζει η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποτελούν ταυτόχρονα σημαντικά πλεονεκτήματα για την πιστοληπτική αξιολόγηση των ελληνικών τραπεζών.
Η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς, η περιορισμένη κινητικότητα των καταθετών και η άφθονη ρευστότητα επιτρέπουν στις τράπεζες να διατηρούν χαμηλό κόστος καταθέσεων, στηρίζοντας τα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια και την κερδοφορία.
Ενδεικτικό είναι ότι ο μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών διαμορφώθηκε μόλις στο 63,5% τον Ιούνιο του 2026, αποτυπώνοντας την ισχυρή χρηματοδοτική τους θέση.
Την περίοδο 2018-2024, οι εισροές καταθέσεων ανήλθαν σε περίπου 70 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας σημαντικά τις νέες εκταμιεύσεις δανείων. Ως αποτέλεσμα, οι τράπεζες δεν χρειάστηκε να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσουν πρόσθετη ρευστότητα.
Χαμηλές αποδόσεις και περιορισμένη κινητικότητα καταθετών
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη χαμηλή μετακύλιση των αυξήσεων των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στους καταθέτες.
Οι ελληνικές τράπεζες αυξάνουν με βραδύτερο ρυθμό τα επιτόκια καταθέσεων όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια της αγοράς, ενώ προχωρούν ταχύτερα σε μειώσεις όταν η νομισματική πολιτική χαλαρώνει.
Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται με την περιορισμένη ανταγωνιστική πίεση, το κόστος αλλαγής τράπεζας και τη χαμηλή κινητικότητα των πελατών.
Παράλληλα, περίπου το 70% των καταθέσεων προέρχεται από ιδιώτες με μικρά υπόλοιπα, έναντι 60% στην Ευρώπη, γεγονός που ενισχύει τη σταθερότητα της χρηματοδότησης.
Οι περισσότεροι καταθέτες προτιμούν λογαριασμούς ταμιευτηρίου και όψεως, ενώ μόλις το 11% των ιδιωτών και το 8% των επιχειρήσεων διατηρούν προθεσμιακές καταθέσεις.
Αν και το 68% των ιδιωτών και το 59% των επιχειρήσεων συνεργάζονται με περισσότερες από μία τράπεζες, η συντριπτική πλειονότητα διατηρεί μία βασική τραπεζική σχέση.
Οι τέσσερις προτάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού προτείνει παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού και στη βελτίωση των αποδόσεων για τους αποταμιευτές.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διευκόλυνση εισόδου νέων τραπεζών στην ελληνική αγορά, η δημιουργία αποταμιευτικών λογαριασμών με κρατική εγγύηση κατά το γαλλικό πρότυπο Livret A, η ανάπτυξη νέων αποταμιευτικών προϊόντων και η απλούστευση των διαδικασιών μεταφοράς καταθέσεων μεταξύ τραπεζών.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάπτυξη εργαλείων σύγκρισης επιτοκίων και, μακροπρόθεσμα, η δυνατότητα διατήρησης του ίδιου αριθμού τραπεζικού λογαριασμού κατά τη μεταφορά του σε άλλη τράπεζα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι προβλέπει η Moody’s για την επόμενη τριετία
Παρά τις προτεινόμενες αλλαγές, η Moody’s εκτιμά ότι τα εμπόδια εισόδου νέων ανταγωνιστών παραμένουν υψηλά και ότι δεν αναμένεται σημαντική αποδυνάμωση της καταθετικής θέσης των συστημικών τραπεζών τα επόμενα 2-3 χρόνια.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η άμεση εισαγωγή κρατικά εγγυημένων αποταμιευτικών προϊόντων ή μια ουσιαστική αύξηση της κινητικότητας των καταθετών θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους.
Επιπλέον, η σταδιακή μετακίνηση αποταμιεύσεων προς αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα, έντοκα γραμμάτια και μετοχές αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την καταθετική βάση, παρότι δημιουργεί ευκαιρίες αύξησης των εσόδων από προμήθειες μέσω της διάθεσης επενδυτικών προϊόντων.
Το βασικό συμπέρασμα της Moody’s είναι ότι η ενίσχυση του ανταγωνισμού ενδέχεται να περιορίσει σταδιακά τα πλεονεκτήματα χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών, χωρίς όμως να απειλεί άμεσα τη σταθερότητα ή την πιστοληπτική τους εικόνα.
Διαβάστε ακόμη:
- Περιφέρεια Αττικής: Το ΠΑΣΟΚ αναζητά τον «εκλεκτό» μετά το «όχι» του Κωνσταντάτου
- Από τη λάντζα στη διαχείριση εκατομμυρίων: Το «κόλπο» με τους αχυράνθρωπους
- Τα σενάρια της ΝΔ για τους μεγάλους δήμους και το «χαρτί» του Άγγελου Συρίγου
- Νέο «φάουλ» της Κωνσταντοπούλου: Οι αιχμές για το «Γεννηματάς» και η πραγματικότητα