Λίγες ημέρες μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσαν τις άδειες λειτουργίας τριών από τα πρώτα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα και τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών τους, έρχονται νέες εξελίξεις για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Ειδικότερα, η δικαστική αντιπαράθεση διευρύνεται πλέον και στα επτά νέα μη κρατικά πανεπιστήμια, που αδειοδοτήθηκαν για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27. Ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου του ΕΚΠΑ, Πάνος Λαζαράτος κατέθεσε αιτήσεις ακύρωσης στο ΣτΕ κατά των νέων αδειών, ανοίγοντας έναν δεύτερο κύκλο δικαστικού ελέγχου. Η προσφυγή δεν σημαίνει ότι οι επτά άδειες έχουν ακυρωθεί, καθώς η νομιμότητά τους θα κριθεί από το δικαστήριο.
Την ίδια ώρα, η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) δηλώνει με ανακοίνωσή της, ότι έχει ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΣτΕ και προχωρά στην περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών. Η Αρχή αναγνωρίζει την αναστάτωση που έχει δημιουργηθεί στους φοιτητές και τις οικογένειές τους και επισημαίνει ότι υπάρχει σημαντική χρονική πίεση ενόψει της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς.
Παράλληλα, το υπουργείο Παιδείας δηλώνει ότι το θεσμικό πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια παραμένει σε ισχύ και διαβεβαιώνει ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή», ενώ θα ληφθούν οι αναγκαίες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους και την απρόσκοπτη συνέχεια των σπουδών.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι θα γίνει με τα τρία ιδρύματα των οποίων οι άδειες ακυρώθηκαν. Είναι αν και πώς θα προσαρμοστεί συνολικά το νέο σύστημα, ενώ ταυτόχρονα επτά νέα παραρτήματα βρίσκονται ήδη αντιμέτωπα με δικαστική αμφισβήτηση.
Η απόφαση του ΣτΕ για τα μη κρατικά πανεπιστήμια
Οι πρόσφατες αποφάσεις αναδεικνύουν τρεις διαφορετικές απαιτήσεις: οι κτιριακές προϋποθέσεις πρέπει να ελέγχονται και να τεκμηριώνονται, τα κριτήρια πιστοποίησης πρέπει να είναι συγκεκριμένα και μετρήσιμα όπου απαιτείται από τον νόμο και οι διαδικασίες αξιολόγησης πρέπει να πληρούν τις εγγυήσεις αμεροληψίας.
Ειδικότερα:
Το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, σε επταμελή σύνθεση, δημοσίευσε τις αποφάσεις 1167/2026 έως και 1172/2026, οι οποίες αφορούν διαφορετικές πτυχές της αδειοδότησης και πιστοποίησης των ΝΠΠΕ. Οι αποφάσεις 1167 και 1169/2026 ακύρωσαν πράξεις του υφυπουργού Παιδείας, με τις οποίες είχαν χορηγηθεί άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων ΝΠΠΕ.
Ο λόγος συνδέεται με τις κτιριακές υποδομές. Ο ΕΟΠΠΕΠ, ο οποίος είναι αρμόδιος να βεβαιώνει την καταλληλότητα των εγκαταστάσεων, είχε πραγματοποιήσει επιτόπιους ελέγχους και είχε διατυπώσει παρατηρήσεις που αφορούσαν κτιριολογικές προσαρμογές και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων. Το ΣτΕ έκρινε ότι ο ΕΟΠΠΕΠ δεν είχε διαπιστώσει εγκαίρως και, πάντως, έως τη συζήτηση των υποθέσεων στο δικαστήριο, τη συμμόρφωση των συγκεκριμένων παραρτημάτων με τις παρατηρήσεις αυτές.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, διαφορετική διάσταση. Με τις αποφάσεις 1168, 1170 και 1172/2026, το ΣτΕ ακύρωσε αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών. Εκτός από το γεγονός, ότι οι πιστοποιήσεις συνδέονταν με τις ακυρωθείσες άδειες, το δικαστήριο έκρινε ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στο Παράρτημα της απόφασης 48136/17.12.2024 της ΕΘΑΑΕ δεν συνιστούσαν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, στα οποία όφειλαν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως απαιτούσαν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024.
Υπάρχει και η 1171/2021, την οποία το ΣτΕ υπενθυμίζει στο σχετικό πλαίσιο: είχε ακυρωθεί άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ επειδή η σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ είχε στηριχθεί σε έκθεση επιτροπής αξιολόγησης, μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα, γεγονός που μπορούσε να δημιουργήσει υπόνοια μεροληψίας κατά το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι το ΣτΕ δεν έκρινε ότι απαγορεύεται συνολικά η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Στην ανακοίνωση για τις νέες αποφάσεις επαναλαμβάνει τα κριθέντα στις αποφάσεις 1919 και 1920/2025 της Ολομέλειας: κατά το δικαστήριο, το Σύνταγμα δεν απαγορεύει την ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων από την ΕΕ ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, υπό τους όρους ειδικού νόμου που διασφαλίζει το υψηλό επίπεδο σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Το δικαστήριο απέρριψε, επίσης, τον ισχυρισμό ότι τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ θα έπρεπε υποχρεωτικά να έχουν προηγουμένως αναγνωριστεί από το μητρικό πανεπιστήμιο και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης της χώρας όπου εδρεύει αυτό. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣτΕ, τα προγράμματα περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ, μέσω της οποίας το μητρικό ίδρυμα ελέγχει το ΝΠΠΕ.
Άρα, η δικαστική εξέλιξη δεν ισοδυναμεί με κατάργηση του θεσμού. Αφορά συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις και τον τρόπο, με τον οποίο εφαρμόστηκε το θεσμικό πλαίσιο.
Η πρώτη μεγάλη φάση εφαρμογής του νέου νόμου ξεκίνησε την άνοιξη του 2025.
Μέχρι τις 31 Μαρτίου 2025 είχαν υποβληθεί 12 αιτήσεις για λειτουργία παραρτημάτων από το ακαδημαϊκό έτος 2025-26 και μία ακόμη για έναρξη το 2026-27. Στις αιτήσεις περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, το Open University, το University of York, το University of Greater Manchester, το Université Sorbonne Paris Nord, το University of Derby, το University of West London, το University of Essex, το University of Nicosia, το London Metropolitan University, το Queen Margaret University, το University of Keele και το University of East London. Για το 2026-27 είχε καταθέσει αίτηση το University of Sunderland.
Τελικά, το πρώτο κύμα αδειών, που προχώρησε το 2025 συμπεριέλαβε τέσσερα παραρτήματα. Από αυτά, οι πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ αφορούν τα εξής τρία:
University of Keele, στην Αθήνα,
University of York, μέσω του CITY College στη Θεσσαλονίκη,
The Open University, μέσω του Anatolia College/Anatolia American University στη Θεσσαλονίκη.
Το University of Nicosia – UNIC Athens δεν περιλαμβάνεται στις συγκεκριμένες ακυρώσεις.
Τα επτά νέα ΝΠΠΕ
Ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαχείριση των συνεπειών για τα τρία πρώτα ιδρύματα, το ελληνικό σύστημα έχει ήδη διευρυνθεί. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 έχουν αδειοδοτηθεί επτά νέα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων.
Πρόκειται για τα ακόλουθα:
Georgetown University, στην Αθήνα,
Iowa State University of Science and Technology, σε συνεργασία με την Αμερικανική Γεωργική Σχολή, στη Θεσσαλονίκη,
Roger Williams University, σε συνεργασία με το Deree – The American College of Greece, στην Αθήνα,
European University Cyprus, στην Αθήνα,
Université Sorbonne Paris Nord, σε συνεργασία με το IdEF, στην Αθήνα,
University of Essex, σε συνεργασία με το Aegean College, στην Αθήνα,
University of Derby, σε συνεργασία με το Mediterranean College, στην Αθήνα.
Η αδειοδότηση των επτά αφορά το νέο ακαδημαϊκό έτος. Ωστόσο, η νέα προσφυγή στο ΣτΕ σημαίνει ότι η νομική τους πορεία δεν είναι πλέον δεδομένη.
Διευκρινίζεται εκ νέου, ότι οι επτά άδειες δεν έχουν ακυρωθεί. Υπάρχει αίτηση ακύρωσης και άρα δικαστική εκκρεμότητα. Μέχρι να αποφανθεί το δικαστήριο, δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως τετελεσμένο, ότι τα επτά ιδρύματα δεν θα λειτουργήσουν.
