Ένα παλιό μέτωπο ξανανοίγει στη Μεσόγειο και αυτή τη φορά η Αθήνα δεν έχει την πολυτέλεια να αρκεστεί σε ανακοινώσεις.
Η απόφαση της Βουλής της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει, στις 20 Οκτωβρίου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αλλάζει τα δεδομένα στο διπλωματικό πεδίο και φέρνει την κυβέρνηση αντιμέτωπη με ένα δύσκολο ερώτημα: ποιο είναι το επόμενο βήμα μετά τις καταγγελίες;
Το μνημόνιο που χαράζει θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοώντας την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, είχε απορριφθεί από την Αθήνα ως παράνομο και ανυπόστατο. Τώρα, όμως, η έγκρισή του από το κοινοβούλιο της Βεγγάζης, το οποίο μέχρι πρότινος αντιτασσόταν στη συμφωνία, προσφέρει στην Άγκυρα ένα ακόμη πολιτικό επιχείρημα για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και εδώ αρχίζει ο πραγματικός πονοκέφαλος για το Μέγαρο Μαξίμου. Τα πράγματα δυσκολεύουν αρκετά για την Αθήνα και από μόνη της η κάλυψη που παρέχει η κυβέρνηση στον Γιώργο Γεραπετρίτη δεν φτάνει για να λύσει το πρόβλημα.
Προφανώς ο υπουργός Εξωτερικών δεν είναι μάγος να εξαφανίσει την τουρκική επιθετικότητα, όμως οι συμμαχίες της Ελλάδας στη Μέση Ανατολή φαντάζουν ιδιαίτερα φτωχές…
Η ευρωπαϊκή καταδίκη και το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Η Αθήνα δεν είναι μόνη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες. Η Αίγυπτος και το Ισραήλ έχουν επίσης εκφράσει την αντίθεσή τους.
Πρόκειται για σημαντική διπλωματική στήριξη. Δεν αρκεί, όμως, να πανηγυρίζει κανείς επειδή εκδόθηκε μια ισχυρή ανακοίνωση από τις Βρυξέλλες. Η Τουρκία έχει αποδείξει ότι επιδιώκει να μετατρέπει τις διεκδικήσεις της σε διαρκή πολιτικά και διπλωματικά τετελεσμένα, ακόμη και όταν αυτές αμφισβητούνται έντονα από άλλες χώρες.
Το ζητούμενο για την ελληνική κυβέρνηση είναι να μετατρέψει τη διεθνή αντίδραση σε σταθερή πολιτική πίεση και σε συγκεκριμένες κινήσεις που θα προστατεύουν τα ελληνικά συμφέροντα. Η διπλωματία δεν κρίνεται μόνο από το πόσοι συμφωνούν με τις ελληνικές θέσεις, αλλά και από το κατά πόσο αυτές ενισχύονται στην πράξη.
Ο ΟΗΕ, το Δίκαιο της Θάλασσας και οι επόμενες κινήσεις
Η Ελλάδα έθεσε ήδη το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, επισημαίνοντας τους κινδύνους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή. Αυτό είναι ένα αναγκαίο βήμα. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι η συνέχεια.
Χρειάζεται συστηματική ενημέρωση των διεθνών εταίρων, πλήρης νομική τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων και διαρκής διπλωματική κινητοποίηση, ώστε να μην επιτραπεί στην Άγκυρα να εμφανίζει το μνημόνιο ως μια συμφωνία που έχει γίνει αποδεκτή από ολόκληρη τη Λιβύη.
Παράλληλα, η Αθήνα οφείλει να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές της διαιρεμένης Λιβύης. Η έγκριση από τη Βεγγάζη αποκαλύπτει ότι οι ισορροπίες στην περιοχή μεταβάλλονται και ότι η τουρκική επιρροή δεν περιορίζεται πλέον στο δυτικό τμήμα της χώρας.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ένα έργο στρατηγικής σημασίας που έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπο με τουρκικές αμφισβητήσεις. Η Αθήνα πρέπει να εξηγήσει πώς θα διασφαλίσει την απρόσκοπτη προώθηση τέτοιων έργων, χωρίς να επιτρέψει στο τουρκολιβυκό μνημόνιο να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης.
Η ώρα των καθαρών απαντήσεων
Το πρόβλημα δεν λύνεται με εύκολες κραυγές ούτε με βιαστικές κινήσεις εντυπωσιασμού. Η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί με βάση το διεθνές δίκαιο, να αξιοποιήσει τις συμμαχίες της και να εξετάσει κάθε νόμιμο διπλωματικό και νομικό μέσο που διαθέτει.
Αλλά η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει καθαρά: ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη ημέρα; Ποιες πρωτοβουλίες θα αναλάβει ώστε η ευρωπαϊκή στήριξη να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα; Και πώς θα εμποδίσει την Άγκυρα να αξιοποιήσει τη νέα κατάσταση στη Λιβύη για να ενισχύσει τις αμφισβητήσεις της;
Γιατί η εξωτερική πολιτική δεν είναι διαγωνισμός ανακοινώσεων. Είναι αγώνας διάρκειας, με συσχετισμούς, συμμαχίες, νομικά επιχειρήματα και συγκεκριμένους στόχους.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επέστρεψε στο προσκήνιο. Τώρα πρέπει να φανεί αν η Αθήνα έχει σχέδιο πέρα από τις καταγγελίες. Γιατί οι δηλώσεις μπορεί να κερδίζουν μια ημέρα ειδήσεων. Τα εθνικά συμφέροντα, όμως, απαιτούν στρατηγική για την επόμενη ημέρα.
Διαβάστε ακόμη:
- Ο κρυφός κώδικας των «γραμμαρίων» που «έκαψε» τον Λιόλιο και την παρέα του
- Μακάριος Λαζαρίδης: Κάθε φορά που μιλάει προκαλεί πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία
- Ο Οδυσσέας Αθανασίου θέλει να δημιουργήσει το «Ελληνικό του Ιονίου» στην Κέρκυρα
- Όλοι ξέρουν ποια τράπεζα ψάχνουν οι ΗΠΑ, αλλά το… κρατάνε μυστικό!
