Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ είναι αντιμέτωπος πλέον με αυξανόμενες πιέσεις για την κατάσταση των δημόσιων υποδομών και την ασφάλεια των μεταφορών μετά την νέα σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία απειλεί να ανατρέψει τις πολιτικές ισορροπίες λίγες εβδομάδες πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.

Με τουλάχιστον 68 νεκρούς από τη σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας κοντά στο Τολέδο, το δυστύχημα της Τετάρτης επαναφέρει στο επίκεντρο τις ανησυχίες για την αξιοπιστία του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την κυβέρνηση των Σοσιαλιστών.

Τα αίτια της σύγκρουσης δεν έχουν ακόμη εξακριβωθεί. Ωστόσο, η τραγωδία σημειώθηκε λιγότερο από έναν χρόνο μετά το πολύνεκρο δυστύχημα κοντά στην πόλη Αδαμούθ, στη νότια Ισπανία, το οποίο είχε αποδοθεί σε ελλιπή συντήρηση.

Εκείνο το δυστύχημα είχε ήδη εντείνει την κριτική για την κατάσταση των σιδηροδρόμων και, γενικότερα, για τον τρόπο με τον οποίο η αριστερή κυβέρνηση διαχειρίζεται τις δημόσιες υπηρεσίες.

Η νέα καταστροφή έρχεται τώρα να μετατοπίσει το επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Σάντσεθ εμφανιζόταν να ανακτά πολιτικό έδαφος απέναντι στον συντηρητικό αντίπαλό του, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος (PP).

Η αντιπολίτευση ανεβάζει τους τόνους

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Σάντσεθ είχε επιχειρήσει να ενισχύσει την εκλογική του απήχηση, αξιοποιώντας την προσωπική του παρουσία και δίνοντας έμφαση στη στεγαστική κρίση και σε άλλα κοινωνικά ζητήματα.

Ωστόσο, η σύγκρουση των τρένων υποχρεώνει πλέον την κυβέρνηση να υπερασπιστεί τις επιδόσεις της στη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και στη διαχείριση κρίσεων, αποδυναμώνοντας το βασικό προεκλογικό της επιχείρημα ότι η σημερινή διακυβέρνηση βελτιώνει την καθημερινότητα των Ισπανών.

«Η Ισπανία έχει δικαίωμα να γνωρίζει τι συμβαίνει με τις υποδομές της», δήλωσε την Τετάρτη ο Φεϊχό, υποστηρίζοντας ότι το δυστύχημα απαιτεί «άμεση κυβερνητική έρευνα, αλλά και δικαστική διερεύνηση, με όλα τα διαθέσιμα μέσα και χωρίς παρεμβάσεις».

Τα κόμματα της δεξιάς αντιπολίτευσης, τα οποία σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να αναλάβουν την εξουσία μετά τις εκλογές, αντέδρασαν με διαφορετικό τρόπο στην τραγωδία.

Ο Φεϊχό αρχικά ζήτησε «σύνεση και σεβασμό». Αργότερα, όμως, το Λαϊκό Κόμμα υιοθέτησε πιο επιθετική στάση, δημοσιεύοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το μήνυμα «ΩΣ ΕΔΩ».

Ακόμη πιο έντονη ήταν η αντίδραση του ακροδεξιού Vox, το οποίο δεσμεύτηκε να επιδιώξει τη νομική απόδοση ευθυνών στην κυβέρνηση, κατηγορώντας την για την «υποβάθμιση των υποδομών και των θεσμών».

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις αποτυπώνουν και την εκλογική στρατηγική των δύο κομμάτων.

Το Λαϊκό Κόμμα επιχειρεί να προσελκύσει τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους, διατηρώντας μια πιο συγκρατημένη δημόσια στάση, ενώ το Vox επιλέγει την ευθεία επίθεση στην κυβέρνηση, απευθυνόμενο στο ακροδεξιό εκλογικό ακροατήριο.

Και τα δύο κόμματα έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεργαστούν κυβερνητικά, εφόσον το εκλογικό αποτέλεσμα το καταστήσει αναγκαίο.

Βουλευτής των Σοσιαλιστών, ο οποίος μίλησε ανώνυμα στο POLITICO, παραδέχθηκε ότι η τραγωδία «αναπόφευκτα ανατρέπει την προεκλογική εκστρατεία και αποτελεί πλήγμα για τον Σάντσεθ».

«Αλλάζει το αντικείμενο της πολιτικής συζήτησης και, φυσικά, η αντιπολίτευση θα το αξιοποιήσει, όπως έκανε και με το δυστύχημα στο Αδαμούθ», πρόσθεσε.

Από σύμβολο εκσυγχρονισμού σε πηγή ανησυχίας

Η νέα σύγκρουση αναμένεται να ενισχύσει τον δημόσιο έλεγχο απέναντι στην κυβέρνηση, καθώς τα ερωτήματα για την ασφάλεια, την αξιοπιστία και τις επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο απειλούν να κλονίσουν την εμπιστοσύνη σε έναν τομέα που επί δεκαετίες αποτελούσε σύμβολο της τεχνολογικής προόδου της Ισπανίας.

Η ανάπτυξη των σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας από το 1992 είχε ιδιαίτερη σημασία για την εικόνα της χώρας.

Όπως εξηγεί ο Ισπανός δημοσιογράφος και αναλυτής Ραμόν Γκονθάλεθ Φέριθ, ο οποίος έχει γράψει για τη θέση των σιδηροδρόμων στην εθνική ταυτότητα της Ισπανίας, η έλευση των υπερταχειών άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι Ισπανοί αντιλαμβάνονταν τη χώρα τους.

Αποτελούσε, όπως σημειώνει, ένα ισχυρό σύμβολο ανάπτυξης, ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού.

Ωστόσο, από το 2015 η εικόνα άρχισε να μεταβάλλεται.

«Παρότι η οικονομία άρχισε να αναπτύσσεται ξανά, οι επενδύσεις στις μεταφορικές υποδομές έπαψαν να αποτελούν προτεραιότητα», επισημαίνει.

Κατά τον ίδιο, η επιδείνωση της κατάστασης των σιδηροδρόμων αντανακλά μια ευρύτερη υποχώρηση της ποιότητας υπηρεσιών που στο παρελθόν λειτουργούσαν αποτελεσματικά στην Ισπανία.

Ως παραδείγματα αναφέρει το ηλεκτρικό δίκτυο, υπενθυμίζοντας το γενικευμένο μπλακάουτ του Απριλίου 2025, αλλά και το σύστημα υγείας.

Κλονίζεται η εμπιστοσύνη στις δημόσιες υπηρεσίες

Μετά το δυστύχημα στο Αδαμούθ τον Ιανουάριο, ο Πέδρο Σάντσεθ είχε δεσμευτεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη αυτή παραμένει κλονισμένη.

Η προηγούμενη τραγωδία είχε ήδη πλήξει την επί χρόνια εδραιωμένη πεποίθηση των Ισπανών ότι, ακόμη και σε περιόδους πολιτικής αναταραχής, οι δημόσιες υπηρεσίες της χώρας εξακολουθούν να λειτουργούν αποτελεσματικά.

«Αυτό το δυστύχημα δείχνει ότι, ακόμη κι αν κάτι τέτοιο ίσχυε κάποτε, δεν ισχύει πλέον», υποστηρίζει ο Γκονθάλεθ Φέριθ.

Όπως προσθέτει, όταν οι κυβερνήσεις παραμελούν τις υποδομές, το αποτέλεσμα είναι συχνά η υποβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών και, ορισμένες φορές, ακόμη και η τραγωδία.

Η συντηρητική αντιπολίτευση επιχειρεί ήδη να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια αυτή.

Το Λαϊκό Κόμμα καταγγέλλει τη «σταδιακή επιδείνωση» του ισπανικού σιδηροδρομικού συστήματος, αποδίδοντας την ευθύνη στην κυβέρνηση.

Το «ανεξήγητο» λάθος και οι δεσμεύσεις Σάντσεθ

Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, δήλωσε την Τετάρτη ότι τα πρώτα ευρήματα δείχνουν πως υπάλληλος του εθνικού κέντρου ελέγχου σιδηροδρομικής κυκλοφορίας στη Μαδρίτη έδωσε, κατά τρόπο «ανεξήγητο», εντολή σε αμαξοστοιχία υψηλής ταχύτητας να συνεχίσει την πορεία της σε γραμμή όπου ένα άλλο τρένο είχε ακινητοποιηθεί.

Η συγκεκριμένη εντολή βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη προσδιοριστεί επισήμως η αιτία της σύγκρουσης.

Από τον τόπο της τραγωδίας, ο Σάντσεθ χαρακτήρισε «απαράδεκτο για μια χώρα όπως η Ισπανία να αντιμετωπίζει δύο δυστυχήματα με τρένα υψηλής ταχύτητας μέσα στην ίδια χρονιά».

Δεσμεύτηκε επίσης ότι η κυβέρνησή του θα ενεργήσει αποφασιστικά εφόσον διαπιστωθεί ότι η σύγκρουση προκλήθηκε από αστοχίες του συστήματος.

Την ίδια ώρα, η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία Renfe ανακοίνωσε το βράδυ της Τετάρτης την αναστολή πώλησης εισιτηρίων στον διάδρομο υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Ανδαλουσίας έως και τον Δεκέμβριο.

Η απόφαση αναδεικνύει το εύρος των επιπτώσεων στη σιδηροδρομική σύνδεση της ισπανικής πρωτεύουσας με τον νότο της χώρας, την οποία χρησιμοποιούν εκατομμύρια επιβάτες κάθε χρόνο.

Από την πολιτική ανάκαμψη στη διαχείριση της κρίσης

Η τραγωδία σημειώθηκε σε μια ήδη δύσκολη πολιτική συγκυρία για τον Πέδρο Σάντσεθ.

Οι πιθανότητές του να παραμείνει στην εξουσία είχαν περιοριστεί λόγω της κατάρρευσης μιας παράταξης της ριζοσπαστικής Αριστεράς, τη στήριξη της οποίας θα χρειαζόταν για να συγκροτήσει νέα κυβερνητική πλειοψηφία.

Παρά τα εμπόδια αυτά, ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός είχε καταφέρει τις τελευταίες εβδομάδες να περιορίσει την απόσταση από τον βασικό πολιτικό του αντίπαλο, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό.

Ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος είχε προκαλέσει ανησυχία σε μετριοπαθείς ψηφοφόρους, αποδεχόμενος το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης με το ακροδεξιό Vox και υποστηρίζοντας αλλαγές στη νομοθεσία για τις αμβλώσεις και σε άλλες κοινωνικές πολιτικές.

Παράλληλα, αναγκάστηκε να καθησυχάσει τους συνταξιούχους, μια ιδιαίτερα σημαντική εκλογική ομάδα, μετά τις αμφιβολίες που εξέφρασαν στελέχη του κόμματός του για τη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας.

Ο Σάντσεθ, από την πλευρά του, είχε μεταφέρει την προεκλογική συζήτηση σε πεδία που θεωρούσε ευνοϊκότερα για τους Σοσιαλιστές, με κυρίαρχο το ζήτημα της στέγασης και τις κοινωνικές παρεμβάσεις.

Παράλληλα, αξιοποιούσε την προσωπική του επικοινωνιακή παρουσία για να αναδείξει την αντίθεση με το πιο αυστηρό δημόσιο προφίλ του Φεϊχό.

Η τακτική αυτή είχε αρχίσει να αποδίδει, σε βαθμό που ακόμη και επικριτές του αναγνώριζαν ότι οι Σοσιαλιστές μπορούσαν να αναδειχθούν πρώτο κόμμα σε αριθμό ψήφων, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίσουν αρκετές έδρες για αυτοδύναμη διακυβέρνηση.

Η σύγκρουση των τρένων, όμως, άλλαξε απότομα την πολιτική ατζέντα.

Η αντιπαράθεση δεν επικεντρώνεται πλέον μόνο στις κοινωνικές πολιτικές και στις προτάσεις των κομμάτων για την επόμενη ημέρα, αλλά και στην ικανότητα της κυβέρνησης να προστατεύει τους πολίτες και να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία κρίσιμων δημόσιων υποδομών.

«Η προεκλογική εκστρατεία πήγαινε πραγματικά πολύ καλά», δήλωσε δεύτερος βουλευτής των Σοσιαλιστών στο POLITICO.

«Αυτός είναι ο «μαύρος κύκνος» που δεν είχαμε προβλέψει», πρόσθεσε, αποτυπώνοντας την ανησυχία στο κυβερνητικό στρατόπεδο για τις πολιτικές συνέπειες της τραγωδίας.

Με τις κάλπες της 29ης Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η κυβέρνηση Σάντσεθ καλείται πλέον να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις απαιτήσεις διερεύνησης του δυστυχήματος, αλλά και μια νέα κρίση εμπιστοσύνης που απειλεί να ανατρέψει τα δεδομένα της εκλογικής αναμέτρησης.

 

 

Διαβάστε ακόμη: