Πρόκληση για τη διατήρηση των δημοσιονομικών επιδόσεων θα αποτελέσει η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο ήταν ένας από τους βασικούς μοχλούς της αναπτυξιακής δυναμικής την τελευταία πενταετία. Η Ελλάδα, άλλωστε, ήταν ανάμεσα στους μεγάλους δικαιούχους της Ευρώπης με συνολική κατανομή 39,95 δισ. ευρώ, ή περίπου 16% του ΑΕΠ, εκ των οποίων τα 18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και τα 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια. Η απόσυρση των ευρωπαϊκών πόρων θα γίνει αισθητή σταδιακά μέχρι το 2028, ενώ παράλληλα θα τίθεται σε λειτουργία ο νέος ενισχυμένος «χάρτης» των δημόσιων επενδύσεων.

Μολονότι δεν έχει εισπραχθεί ακόμα ολόκληρο το ποσό, το Ταμείο Ανάκαμψης είχε υπολογίσιμα αποτελέσματα στο ΑΕΠ και στις επενδύσεις κατά την πενταετή του λειτουργία. Ανάλυση του VoxEU εκτιμά ότι το πραγματικό ΑΕΠ διαμορφώθηκε το 2025 10,8% υψηλότερα από το επίπεδο του 2019 έναντι μέσης αύξησης 5,4% σε χώρες που δικαιούντο χρηματοδότηση κάτω του 1,5% του ΑΕΠ.

Εξ ου και πρόσφατη μελέτη του ΚΕΦίΜ αναδείκνυε τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης ως μία από τις κύριες δημοσιονομικές πιέσεις της επόμενης διετίας, σημειώνοντας ότι η οικονομία δεν έχει αποδείξει ακόμη ότι μπορεί να αναπτύσσεται με ρυθμό άνω του 2% χωρίς τη στήριξη των ευρωπαϊκών πόρων. Ενδεικτικά, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Οσο το Ταμείο Ανάκαμψης πλησιάζει στην τυπική ολοκλήρωσή του, θα εισχωρούν αυξημένοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι, καλύπτοντας εν μέρει την απουσία του. Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 ύψους 23 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους, οι οποίοι θα προσανατολιστούν σε έργα υποδομών και μεταφορών, περιβάλλοντος και κλιματικής προσαρμογής κ.ά. Επίσης, στην τελική ευθεία μπαίνουν τρία ταμεία «γέφυρες», ύψους περίπου 8 δισ. ευρώ μέχρι το 2032, με αντίστοιχους στόχους και συγχρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους. Πρόκειται για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων. Ενισχυτικά αναμένεται να λειτουργήσει και το υπόλοιπο διαθέσιμο του ΕΣΠΑ 2021-2027 ύψους περίπου 19 δισ. ευρώ, ενώ υπό διαπραγμάτευση βρίσκεται το ύψος των ευρωπαϊκών πόρων από τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034, με σημείο εκκίνησης των διεκδικήσεων στα 49,5 δισ. ευρώ.

Λόγω των δρομολογημένων δημόσιων επενδύσεων, αλλά και της στήριξης που θα συνεχίσουν να προσφέρουν τα συμβασιοποιημένα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, οι οικονομικοί κύκλοι αποκλείουν το σενάριο απότομης μείωσης των επενδύσεων, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2028. Επίσης, εκτιμούν πως η καλή δημοσιονομική εικόνα της χώρας, όπως αποτυπώνεται στην αγορά ομολόγων, προσφέρει τη δυνατότητα προσέλκυσης επενδύσεων.

Το πρώτο ορόσημο της ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης σημειώθηκε στις 31 Αυγούστου, καθώς έληξε η προθεσμία για την υλοποίηση των έργων, επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τους στόχους του τελικού αιτήματος χρηματοδότησης. Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου θα πρέπει να υποβληθεί το αίτημα για τα εναπομείναντα 6,7 δισ. ευρώ (4,4 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 2,3 δισ. ευρώ δάνεια), τα οποία εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά θα εκταμιευθούν έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Στο μεταξύ, «τρέχει» η διαδικασία αξιολόγησης για το 8ο αίτημα επιχορηγήσεων και το 7ο αίτημα δανείων, αθροιστικού ύψους 4,6 δισ. ευρώ, τα οποία αναμένεται να εγκριθούν μέσα στον Σεπτέμβριο.

Οι στόχοι και τα έργα διαφέρουν από τον αρχικό σχεδιασμό που είχε γίνει εν μέσω πανδημίας με βάση την έκθεση Πισσαρίδη. Ωστόσο η κυβέρνηση προωθεί την υψηλή απορρόφηση των πόρων, με το δανειακό σκέλος να έχει ήδη ολοκληρωθεί και το κομμάτι των επιχορηγήσεων να οδεύει προς πλήρη ανάλωση.

Διαβάστε ακόμη: