Οι παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις και το ενδεχόμενο μιας απότομης ανατιμολόγησης των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων αποτελούν σήμερα τις δύο μεγαλύτερες απειλές για τη σταθερότητα της οικονομίας της ευρωζώνης, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον η χώρα μας έρχεται αναγκαστικά στο προσκήνιο με δεδομένη τη γεωπολιτική της θέση.
Ο οργανισμός προειδοποιεί ότι, εάν οι δύο αυτοί κίνδυνοι εκδηλωθούν ταυτόχρονα, θα μπορούσαν να οδηγήσουν την ευρωπαϊκή οικονομία σε ύφεση, να εκτινάξουν τον πληθωρισμό κοντά στο 5% και να επιδεινώσουν σημαντικά τη δυναμική του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών.
Τις εκτιμήσεις αυτές περιλαμβάνει η πρώτη έκδοση της ετήσιας έκθεσης «Euro Area Stability Watch», η οποία εντάσσεται στον προληπτικό ρόλο του ESM για την έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης. Η έκθεση εξετάζει τις ευπάθειες των οικονομιών και αξιολογεί κατά πόσο οι χώρες διαθέτουν τα απαραίτητα δημοσιονομικά περιθώρια για να αντιμετωπίσουν μια νέα κρίση.
Ο πρώτος κίνδυνος αφορά την παρατεταμένη γεωπολιτική αστάθεια, με ιδιαίτερη έμφαση στο ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει νέες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Ο δεύτερος σχετίζεται με μια απότομη απώλεια αξίας των αμερικανικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησης και περιορίζοντας τη ρευστότητα.
ESM: Καμπανάκι για δύο μεγάλους κινδύνους στην ευρωζώνη – Κλειδί η προληπτική θωράκιση
Σύμφωνα με τον ESM, οι δύο αυτοί παράγοντες δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά μπορούν να αλληλοενισχυθούν. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, η επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος και οι αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες θα μπορούσαν να μεταδοθούν γρήγορα στις οικονομίες της ευρωζώνης, ιδιαίτερα μέσω των αγορών κρατικών ομολόγων και των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Η έκθεση παρουσιάζει ένα δυσμενές σενάριο, βασισμένο στις Εαρινές Οικονομικές Προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο η συνδυασμένη εκδήλωση των δύο κινδύνων θα μπορούσε να οδηγήσει την ευρωζώνη σε ύφεση, ενώ ο πληθωρισμός θα πλησίαζε το 5%. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος των περισσότερων κρατών θα ακολουθούσε ανοδική πορεία, εφόσον δεν υπάρξει έγκαιρη αντίδραση από τη νομισματική ή τη δημοσιονομική πολιτική.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ο ESM εκτιμά ότι υπό συνθήκες παρατεταμένης χαμηλής ανάπτυξης ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2035 σε σχέση με το βασικό σενάριο. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν τις μόνες χώρες στις οποίες το δημόσιο χρέος δεν θα ακολουθούσε ανοδική τροχιά στο δυσμενές αυτό σενάριο.
«Η ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ δεν είναι αυτονόητη ούτε αυτοσυντηρούμενη. Σε έναν κόσμο μεγαλύτερης αβεβαιότητας, θα εξαρτηθεί από την αξιοπιστία, τη δημοσιονομική πειθαρχία και τις πολιτικές επιλογές που λαμβάνονται σήμερα», υπογράμμισε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM, Ρολφ Στράουχ.
