Όταν θεσπίστηκε το νέο μοντέλο επικουρικής ασφάλισης, το αφήγημα ήταν καθαρό: κάθε ασφαλισμένος θα δημιουργούσε τον δικό του “ατομικό κουμπαρά”, ο οποίος μέσω επενδύσεων θα απέδιδε πολλαπλάσια των εισφορών του, θωρακίζοντας τις επόμενες γενιές απέναντι στη δημογραφική γήρανση. Το ΤΕΚΑ δημιουργήθηκε ακριβώς γι’ αυτόν τον σκοπό.

Τρία χρόνια μετά, η πραγματικότητα απέχει πολύ από τον σχεδιασμό. Το επενδυτικό σκέλος, δηλαδή ο πυρήνας του κεφαλαιοποιητικού μοντέλου, παραμένει ανενεργό. Οι εισφορές περίπου 400.000 νέων ασφαλισμένων δεν έχουν απολύτως καμία απόδοση.

Ένα κεφαλαιοποιητικό ταμείο… χωρίς επενδύσεις

Το σύστημα προβλέπει προεπιλεγμένες επιλογές χαμηλού κινδύνου, ώστε να αρχίσει να λειτουργεί στην πράξη η λογική της κεφαλαιοποίησης. Η ενεργοποίησή τους έπρεπε να είχε ξεκινήσει το 2024, με εφαρμογή από το 2025.

Ωστόσο, σήμερα το ταμείο λειτουργεί ουσιαστικά ως διαχειριστής ατομικών λογαριασμών, όχι ως επενδυτικός φορέας. Κανένα χαρτοφυλάκιο δεν έχει ενεργοποιηθεί.

Θεσμικό παράδοξο: επιτρέπεται η επένδυση, αλλά τα αποθεματικά μένουν… εγκλωβισμένα

Το κενό που προέκυψε ανάμεσα στον νόμο και την εφαρμογή είναι χαρακτηριστικό:

  • Από τη μία, η νομοθεσία επιτρέπει επενδύσεις σε ομόλογα, μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια.
  • Από την άλλη, συμπληρωματικές διατάξεις επιβάλλουν τη διακράτηση των αποθεματικών εντός της Τράπεζας της Ελλάδος, σε λογαριασμούς χωρίς επενδυτικό χαρακτήρα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ταμείο που δεν μπορεί να επενδύσει και άρα δεν μπορεί να λειτουργήσει όπως είχε εξαγγελθεί. Στην πράξη, αναπαράγονται πρακτικές αναδιανομής αντί για το νέο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο.

Οι χαμένοι της υπόθεσης: οι νέοι ασφαλισμένοι

Η καθυστέρηση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι πραγματική απώλεια χρήματος:

  • Κάθε μήνας χωρίς επένδυση είναι χαμένη απόδοση.
  • Ο ατομικός κουμπαράς που υποσχέθηκε το κράτος δεν αυξάνεται, απλώς συσσωρεύει εισφορές.
  • Οι μελλοντικές επικουρικές συντάξεις μειώνονται σε σχέση με το αρχικό σχέδιο.

Οι νέοι εργαζόμενοι που μπήκαν στο σύστημα με προσδοκίες, βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν μηχανισμό που δεν έχει ακόμη ενεργοποιήσει τον βασικό λόγο ύπαρξής του.

Το στοίχημα: πραγματική κεφαλαιοποίηση ή στασιμότητα;

Η εμπιστοσύνη στο νέο μοντέλο θα κριθεί αποκλειστικά από δύο πράγματα:

  1. Την άμεση ενεργοποίηση των επενδυτικών εργαλείων, με σαφείς επιλογές χαμηλού, μεσαίου και υψηλού κινδύνου.
  2. Τη δυνατότητα του Ταμείου να λειτουργήσει ως επενδυτικός θεσμός και όχι ως απλός διαχειριστής εισφορών.

Χωρίς αυτά, η κεφαλαιοποίηση θα παραμείνει ένα θεωρητικό σχήμα χωρίς ουσία, και οι ασφαλισμένοι θα εξακολουθήσουν να βλέπουν τις εισφορές τους να μένουν ανενεργές — ένα μοντέλο που δεν είχε ποτέ αυτόν τον σκοπό.

Διαβάστε ακόμη: