Νέο πεδίο πολιτικής σύγκρουσης διαμορφώνεται γύρω από το ενεργειακό κόστος, την ώρα που οι διεθνείς ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο επαναφέρουν την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τις διεθνείς αγορές ή τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Περνά απευθείας στον οικογενειακό προϋπολογισμό, στο κόστος των μετακινήσεων, στη θέρμανση και στα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων.
Και ακριβώς επειδή η ενέργεια συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα, μετατρέπεται εκ νέου σε πολιτικό στοίχημα.
Το Μαξίμου ζυγίζει τις επόμενες κινήσεις
Η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: να περιορίσει τις συνέπειες των ανατιμήσεων χωρίς να ανοίξει έναν νέο κύκλο μόνιμων δημοσιονομικών επιβαρύνσεων.
Στο κυβερνητικό επιτελείο επισημαίνουν ότι σημαντικό μέρος της σημερινής πίεσης προέρχεται από τις διεθνείς τιμές και τις εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές. Παράλληλα, όμως, εξετάζονται παρεμβάσεις εφόσον η κατάσταση δεν παρουσιάσει βελτίωση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται το επίδομα θέρμανσης, η αγορά καυσίμων και πιθανές πρόσθετες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συγκεκριμένων μέτρων στην περίπτωση που δεν υπάρξει αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου θέρμανσης.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει και τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα. Ο σχεδιασμός του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας περιλαμβάνει παρεμβάσεις στα δίκτυα, στην αποθήκευση ενέργειας και στην εξοικονόμηση, με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια.
Το κυβερνητικό μήνυμα, επομένως, κινείται σε δύο χρόνους: μέτρα για την τρέχουσα πίεση και επενδύσεις που υποστηρίζεται ότι μπορούν να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος σε βάθος χρόνου.
Η αντιπολίτευση σηκώνει το θέμα
Στην αντίπερα όχθη, τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιχειρούν να μετατρέψουν τις αυξήσεις στην ενέργεια σε βασικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το επιχείρημά τους είναι ότι η διεθνής συγκυρία δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική εξήγηση για την επιβάρυνση των καταναλωτών. Στο στόχαστρο μπαίνουν οι επιλογές της κυβέρνησης στην αγορά ενέργειας, η εξάρτηση από το φυσικό αέριο, η φορολογική πολιτική αλλά και ο τρόπος με τον οποίο υλοποιείται η ενεργειακή μετάβαση.
Το ΠΑΣΟΚ, με τον Νίκο Ανδρουλάκη, έχει επανειλημμένα αναδείξει το κόστος της ενέργειας ως ζήτημα που επηρεάζει άμεσα τα νοικοκυριά και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Στην κριτική του περιλαμβάνονται οι κυβερνητικές επιλογές για το ενεργειακό μείγμα, η εξάρτηση από το φυσικό αέριο και η ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Ο ΣΥΡΙΖΑ επικεντρώνει περισσότερο την παρέμβασή του στην κοινωνική διάσταση της ενεργειακής μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό έχει θέσει κοινοβουλευτικά ζητήματα για την απολιγνιτοποίηση, υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση πρέπει να συνδυάζεται με ενεργειακή ασφάλεια, προστασία της απασχόλησης και μέτρα κοινωνικής προστασίας.
Έτσι, η πολιτική αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στο αν θα υπάρξει επιδότηση ή ενίσχυση. Αφορά συνολικά το μοντέλο με το οποίο η χώρα παράγει, διανέμει και τιμολογεί την ενέργεια.
Η ακρίβεια περνά από τον λογαριασμό στην καθημερινότητα
Το ενεργειακό ζήτημα αποκτά ιδιαίρη πολιτική βαρύτητα επειδή λειτουργεί ως «αλυσίδα» ανατιμήσεων.
Το ηλεκτρικό ρεύμα επηρεάζει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Τα καύσιμα αυξάνουν το κόστος μετακίνησης και μεταφοράς. Η θέρμανση αποτελεί έναν ακόμη μεγάλο πονοκέφαλο για τις οικογένειες, ενώ το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών.
Η πραγματική πολιτική δοκιμασία, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στις τιμές της ενέργειας. Βρίσκεται στο κατά πόσο οι αυξήσεις θα μετατραπούν σε νέα πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα.
Εκεί αναμένεται να εστιαστεί και η επόμενη αντιπαράθεση. Η κυβέρνηση θα επιδιώξει να παρουσιάσει τις παρεμβάσεις της ως στοχευμένη στήριξη, ενώ η αντιπολίτευση θα πιέσει για μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση και θα αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων.
Το μεγάλο στοίχημα είναι ο χειμώνας
Όλα πλέον οδηγούν στους επόμενους μήνες.
Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, η πίεση για πρόσθετα μέτρα αναμένεται να ενταθεί. Το ενδιαφέρον θα στραφεί κυρίως στο κόστος θέρμανσης, στις τιμές των καυσίμων και στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την κυβέρνηση, το ζητούμενο είναι να παρέμβει χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία. Για την αντιπολίτευση, το ενεργειακό κόστος αποτελεί ένα ακόμη μέτωπο μέσω του οποίου επιχειρεί να αυξήσει την πίεση προς το κυβερνητικό στρατόπεδο.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η νέα ενεργειακή πίεση θα παραμείνει ένα προσωρινό πρόβλημα των διεθνών αγορών ή εάν θα εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο ζήτημα κόστους ζωής.
Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική συζήτηση έχει ήδη μετακινηθεί. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο ακριβαίνει η ενέργεια, αλλά πόσο από αυτό το κόστος φτάνει τελικά στον πολίτη και ποιος καλείται να το απορροφήσει.
