Στο επίκεντρο του οικονομικού πακέτου που οριστικοποιείται ενόψει της ΔΕΘ μπαίνουν οι περίπου 700.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, με το οικονομικό επιτελείο να εξετάζει ένα νέο μοντέλο φορολόγησης που θα συνδέει όλο και περισσότερο τις επιβαρύνσεις με την πραγματική οικονομική δραστηριότητα και τη φορολογική συνέπεια.

Η βασική κατεύθυνση είναι σαφής: όσο η ΑΑΔΕ αποκτά πληρέστερη εικόνα για τον πραγματικό τζίρο μέσα από POS, myDATA, ηλεκτρονικά τιμολόγια, ταμειακές μηχανές και ψηφιακά παραστατικά, τόσο μικρότερη θα πρέπει να γίνεται η ανάγκη εφαρμογής ενός οριζόντιου τεκμαρτού εισοδήματος.

Και αυτό ανοίγει πλέον τον δρόμο για ουσιαστικές αλλαγές.

Στο τραπέζι βρίσκονται διορθώσεις στα τεκμήρια, επιβράβευση των συνεπών επαγγελματιών και μείωση της προκαταβολής φόρου, ενώ σε βάθος χρόνου ο σχεδιασμός οδηγεί προς τη σταδιακή αποδυνάμωση – και ενδεχομένως κατάργηση – του σημερινού συστήματος τεκμαρτής φορολόγησης.

Το «μπόνους συνέπειας»

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις που εξετάζονται αφορά τη δημιουργία ενός είδους φορολογικού μπόνους για τους συνεπείς επαγγελματίες.

Η λογική είναι να μη λαμβάνεται υπόψη μόνο το εισόδημα που εμφανίζει ένας φορολογούμενος στη δήλωσή του, αλλά συνολικά η συμπεριφορά του απέναντι στην Εφορία.

Μεταξύ άλλων θα μπορούν να συνεκτιμώνται:

  • η εμπρόθεσμη καταβολή των φόρων,
  • η απουσία ληξιπρόθεσμων οφειλών,
  • η σταθερή εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων,
  • τα πραγματικά στοιχεία τζίρου και συναλλαγών που καταγράφονται ηλεκτρονικά.

Έτσι, η ΑΑΔΕ θα μπορεί στην πράξη να σχηματίζει ένα «φορολογικό ιστορικό» για κάθε επαγγελματία.

Όσο μεγαλύτερη βεβαιότητα υπάρχει ότι τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα του φορολογουμένου είναι γνωστά και ότι ο ίδιος παραμένει συνεπής, τόσο περισσότερο αποδυναμώνεται η ανάγκη να προσδιορίζεται το εισόδημά του μέσω ενός γενικού τεκμηρίου.

Τι αλλάζει στα τεκμήρια

Το σημερινό σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος συνδέει τη φορολόγηση της ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας μεταξύ άλλων με τον κατώτατο μισθό, τα χρόνια άσκησης της δραστηριότητας και πρόσθετα δεδομένα της επιχείρησης.

Το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα μπορεί να φτάσει έως τις 50.000 ευρώ, ενώ ο μηχανισμός είναι μαχητός και προβλέπονται περιπτώσεις στις οποίες ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει ότι η πραγματική δραστηριότητά του ήταν αντικειμενικά χαμηλότερη.

Η εφαρμογή του συστήματος, ωστόσο, ανέδειξε και στρεβλώσεις.

Υπάρχουν επαγγελματίες με πραγματικά περιορισμένη δραστηριότητα οι οποίοι μπορεί να καλούνται να φορολογηθούν για υψηλότερο εισόδημα από εκείνο που πράγματι απέκτησαν.

Εδώ ακριβώς σχεδιάζεται να παρέμβει το οικονομικό επιτελείο.

Για το φορολογικό έτος 2026 εξετάζονται νέες διορθώσεις στον τρόπο υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος, ώστε να περιοριστούν οι αδικίες και ταυτόχρονα να μην εξουδετερωθούν οι μειώσεις φόρου που ήδη ισχύουν από φέτος.

Στο τραπέζι βρίσκονται, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, και αλλαγές στα κριτήρια τζίρου και μισθοδοσίας που μπορούν σήμερα να προσαυξήσουν το τεκμήριο.

Ο δρόμος προς την κατάργηση

Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα.

Το τεκμαρτό εισόδημα θεσπίστηκε ως εργαλείο αντιμετώπισης της μεγάλης απόκλισης ανάμεσα στα πραγματικά και στα δηλωμένα εισοδήματα των ελεύθερων επαγγελματιών.

Όμως η κυβέρνηση έχει συνδέσει εξαρχής τη διάρκειά του με την αποτελεσματικότητα των νέων ηλεκτρονικών εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής.

Και πλέον το ψηφιακό «δίχτυ» γίνεται πολύ πυκνότερο.

myDATA, διασυνδεδεμένα POS και ταμειακές μηχανές, ψηφιακό δελτίο αποστολής και ηλεκτρονική τιμολόγηση δημιουργούν ένα ηλεκτρονικό αποτύπωμα σχεδόν σε κάθε στάδιο μιας συναλλαγής.

Εφόσον η ΑΑΔΕ μπορεί να γνωρίζει με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια πόσα πραγματικά εισπράττει ένας επαγγελματίας, η λογική ενός οριζόντιου ελάχιστου εισοδήματος σταδιακά χάνει μέρος της χρησιμότητάς της.

Σύμφωνα μάλιστα με σημερινές πληροφορίες, στο κυβερνητικό τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η κατάργηση του τεκμαρτού προσδιορισμού από το φορολογικό έτος 2027, δηλαδή για τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2028. Το σενάριο αυτό, πάντως, δεν αποτελεί ακόμη οριστική κυβερνητική εξαγγελία.

Άλλες πληροφορίες περιγράφουν περισσότερο σταδιακή πορεία, με τις πρώτες ελαφρύνσεις από το 2027 και την πλήρη μετάβαση να ξεδιπλώνεται σε βάθος τετραετίας.

Το δεύτερο «δώρο»: Χαμηλότερη προκαταβολή φόρου

Παράλληλα με τα τεκμήρια, ένα δεύτερο μέτρο μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην τσέπη των ελεύθερων επαγγελματιών:

η μείωση της προκαταβολής φόρου.

Σήμερα για τα φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα η προκαταβολή βρίσκεται στο 55% του φόρου που προκύπτει.

Η πιθανή περαιτέρω μείωσή της έχει διαφορετική λειτουργία από μια μείωση του φορολογικού συντελεστή.

Δεν μειώνει κατ’ ανάγκην τον τελικό φόρο που αναλογεί στο εισόδημα, αλλά αφήνει περισσότερη άμεση ρευστότητα στον επαγγελματία, καθώς περιορίζει το ποσό που καλείται να προκαταβάλει για την επόμενη χρήση.

Και ειδικά για μικρές ατομικές επιχειρήσεις και επαγγελματίες με περιορισμένη ρευστότητα, η διαφορά μπορεί να είναι αισθητή.

Οι μειώσεις φόρου που ήδη ισχύουν από το 2026

Το νέο πακέτο δεν ξεκινά από μηδενική βάση.

Από το φορολογικό έτος 2026 έχει ήδη αλλάξει η κλίμακα φορολόγησης των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Για παράδειγμα, για φορολογούμενο χωρίς εξαρτώμενα παιδιά ο συντελεστής για το τμήμα εισοδήματος από 10.001 έως 20.000 ευρώ μειώθηκε από 22% σε 20%, από 20.001 έως 30.000 ευρώ από 28% σε 26% και από 30.001 έως 40.000 ευρώ από 36% σε 34%.

Υπάρχουν ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, ενώ για νέους έως 25 ετών μηδενίζονται οι συντελεστές στα δύο πρώτα κλιμάκια έως τις 20.000 ευρώ. Για τους νέους 26 έως 30 ετών ο συντελεστής στο κλιμάκιο 10.000–20.000 ευρώ περιορίζεται στο 9%, με ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση για πολύτεκνους.

Το πρόβλημα είναι ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 880 στα 920 ευρώ επηρεάζει προς τα πάνω τη βάση υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.

Γι’ αυτό το οικονομικό επιτελείο εξετάζει διορθωτική παρέμβαση, ώστε η αύξηση του τεκμηρίου να μην «φάει» ένα μέρος από τις φοροελαφρύνσεις που ήδη θεσπίστηκαν.

Η νέα συμφωνία με τους ελεύθερους επαγγελματίες

Πίσω από τις επιμέρους παρεμβάσεις διαμορφώνεται ουσιαστικά ένα νέο φορολογικό μοντέλο.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει από τη λογική:

«δεν γνωρίζω τι πραγματικά κερδίζεις, άρα σε φορολογώ τεκμαρτά»

σε μια διαφορετική σχέση:

«γνωρίζω ηλεκτρονικά την πραγματική δραστηριότητά σου και, εφόσον είσαι συνεπής, μπορώ να μειώσω την επιβάρυνσή σου».

Αυτή είναι και η πολιτική λογική του «μπόνους συνέπειας».

Η αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής επιδιώκεται να φέρουν πρόσθετα έσοδα στο Δημόσιο. Και όσο αυτά τα έσοδα μονιμοποιούνται, τόσο μεγαλύτερο περιθώριο δημιουργείται για μειώσεις φόρων στους συνεπείς φορολογουμένους.

Το κρίσιμο σημείο θα είναι οι τελικές ανακοινώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ στις 5 Σεπτεμβρίου.

Εκεί θα φανεί πόσο γρήγορα θα ξεκινήσει η αποκλιμάκωση των τεκμηρίων, πόσο βαθιά θα είναι η παρέμβαση στην προκαταβολή φόρου και κυρίως εάν η κυβέρνηση θα δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το τέλος του τεκμαρτού συστήματος.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, πάντως, το μήνυμα που διαμορφώνεται είναι διαφορετικό από εκείνο των προηγούμενων ετών:

όσο περισσότερο η ΑΑΔΕ γνωρίζει τι πραγματικά εισπράττεις και όσο πιο συνεπής είσαι απέναντι στην Εφορία, τόσο λιγότερο λόγο θα έχει το κράτος να σε φορολογεί για ένα εισόδημα που απλώς… υποθέτει ότι έχεις.

Διαβάστε ακόμη: