Σε στρατηγικές κινήσεις ενόψει της οριστικής διακοπής των ροών ρωσικού φυσικού αερίου προχωρούν οι Ελληνες ηλεκτροπαραγωγοί και εισαγωγείς, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς και της ιδιοκατανάλωσης όσο και τις προοπτικές της ευρύτερης αγοράς της Ανατολικής Ευρώπης. Οι εταιρείες Metlen, ΔΕΠΑ, ΔΕΗ, Enerwave και Ηρων έχουν δεσμεύσει σχεδόν το σύνολο της διαθέσιμης δυναμικότητας εκφόρτωσης και αεριοποίησης LNG στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας έως το 2040, εκτιμώντας ότι η ζήτηση για υγροποιημένο φυσικό αέριο θα ενισχυθεί σημαντικά. Από το φθινόπωρο του 2027, η ελληνική αγορά καλείται να αντικαταστήσει περίπου 3,5 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη το αντίστοιχο μέγεθος υπολογίζεται σε 1516 δισ. κυβικά μέτρα.
Στις ετήσιες δημοπρασίες του ΔΕΣΦΑ, που πραγματοποιήθηκαν από τον Οκτώβριο έως και τον Ιανουάριο του 2026 για τη δέσμευση χρονοθυρίδων εκφόρτωσης LNG και δυναμικότητας αεριοποίησης για την περίοδο 2026-2040, καλύφθηκε το σύνολο των διαθέσιμων θέσεων για την επόμενη δεκαετία (2026-2035) και σχεδόν όλες έως το 2040, με μόλις τέσσερις να παραμένουν αδιάθετες. Συνολικά προσφέρθηκαν 413 slots, που αντιστοιχούν σε 342,5 TWH LNG, εκ των οποίων δεσμεύθηκαν τα 409, δηλαδή ποσότητες 340,5 TWH, με συμμετοχή έως πέντε χρηστών ανά έτος.
Αν και ο ΔΕΣΦΑ δεν δημοσιοποίησε επίσημα τα ονόματα των χρηστών, από τον αναρτημένο προγραμματισμό προκύπτει ότι η δυναμικότητα έχει δεσμευθεί εξ ολοκλήρου από ελληνικές εταιρείες –συγκεκριμένα τις Metlen, ΔΕΠΑ, ΔΕΗ, Enerwave και Ηρων– με τις τρεις πρώτες να κατέχουν και το μεγαλύτερο μερίδιο. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η ισχυρή παρουσία στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, ο οποίος αποτελεί μακράν τον μεγαλύτερο καταναλωτή φυσικού αερίου στη χώρα. Το 2025, οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής απορρόφησαν το 70,28% της συνολικής εγχώριας ζήτησης, ποσοστό αυξημένο κατά 8,49% σε σύγκριση με το 2024. Η τάση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη επενδύσεις σε νέες μονάδες συνδυασμένου κύκλου συνολικής ισχύος 2,5 GW.
Πέρα από την κάλυψη των αναγκών ιδιοκατανάλωσης, οι ελληνικές εταιρείες στοχεύουν και στη διεκδίκηση μεριδίων στην αγορά της Ανατολικής Ευρώπης, καλύπτοντας το κενό που θα δημιουργηθεί μετά το 2027 από τη διακοπή των ρωσικών ροών. Στην περιοχή αυτή δραστηριοποιούνται ήδη δυναμικά η Metlen και η ΔΕΠΑ Εμπορίας. Από τον περασμένο Νοέμβριο, η ΔΕΠΑ Εμπορίας έχει συνάψει στρατηγική συνεργασία με την Aktor για τη μεταφορά αμερικανικού LNG στις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης μέσω της κοινής εταιρείας Atlantic See Trade.
«Τα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά τη στρατηγική σημασία του Τερματικού Σταθμού ΥΦΑ της Ρεβυθούσας και ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και πέραν αυτής», αναφέρει ο ΔΕΣΦΑ σε χθεσινή ανάρτησή του.
Δεσμευμένη σε ποσοστό έως και 80% μέχρι το 2030 είναι ήδη και η δυναμικότητα του FSRU Αλεξανδρούπολης, ύψους 5,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο των ελληνικών ενεργειακών υποδομών στην ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης στη μεταρωσική εποχή. Το νέο περιβάλλον ενισχύει τις πιθανότητες υλοποίησης και δεύτερου πλωτού σταθμού LNG στη χώρα, με τις ΗΠΑ να υποστηρίζουν ενεργά αυτή την προοπτική, αναγνωρίζοντας την Ελλάδα ως βασική πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς Βουλγαρία, Ουκρανία, αλλά και δυτικά προς Ουγγαρία και Αυστρία.
Προβάδισμα έχει το σχέδιο της Gastrade για την εγκατάσταση δεύτερου FSRU στη Θράκη, το οποίο έλαβε πρόσφατα την περιβαλλοντική έγκριση του ΥΠΕΝ. Η τελική επενδυτική απόφαση αναμένεται εντός του 2026, με στόχο η μονάδα να τεθεί σε λειτουργία το 2028, το πρώτο έτος δηλαδή χωρίς σταγόνα ρωσικού αερίου. Η μέγιστη ετήσια δυναμικότητα της νέας υποδομής προβλέπεται επίσης στα 5,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Με τον νέο Κανονισμό που τέθηκε πρόσφατα σε ισχύ, τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. οφείλουν έως την 1η Μαρτίου να καταθέσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εθνικά σχέδια διαφοροποίησης, στα οποία θα αποτυπώνεται η στρατηγική τους για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου. Παράλληλα, θα πρέπει να γνωστοποιήσουν τις υφιστάμενες συμβάσεις με τη Ρωσία και να θεσπίσουν ενιαίο πλαίσιο κανόνων και κυρώσεων. Οι παραβάσεις επισύρουν βαριά πρόστιμα, που μπορεί να φθάσουν έως το 3,5% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών και τουλάχιστον τα 40 εκατ. ευρώ. Το μέγιστο πρόστιμο για ιδιώτες μπορεί να είναι τουλάχιστον 2,5 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό, οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις διάρκειας μικρότερης του ενός έτους απαγορεύονται από τις 25 Απριλίου για το LNG και από τις 17 Ιουνίου για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών. Οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις απαγορεύονται από την 1η Ιανουαρίου 2027 για το LNG και από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών, αν και η τελική προθεσμία μπορεί να παραταθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2027, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
