Ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά και αμυντικά projects που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, η λεγόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα», εξελίσσεται ήδη σε πεδίο έντονου γεωπολιτικού και επιχειρηματικού ανταγωνισμού, με κορυφαίες ξένες αμυντικές εταιρείες αλλά και ελληνικούς ομίλους να διεκδικούν κρίσιμο ρόλο στο νέο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας που σχεδιάζει η Αθήνα.
Το πρόγραμμα, το οποίο σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής εκτιμήσεις της αγοράς κινείται κοντά στα 3 δισ. ευρώ, θεωρείται στρατηγικής σημασίας τόσο για τη θωράκιση της χώρας απέναντι στις σύγχρονες απειλές όσο και για την αναβάθμιση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας μέσω συμπαραγωγών, μεταφοράς τεχνογνωσίας και νέων επενδύσεων.
Τι είναι η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου πολυεπίπεδου πλέγματος αεράμυνας που θα συνδυάζει:
- αντιαεροπορικά συστήματα,
- αντιβαλλιστική προστασία,
- anti-drone δυνατότητες,
- αισθητήρες και ραντάρ,
- αλλά και σύγχρονα κέντρα διοίκησης και διασύνδεσης.
Στόχος είναι η αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος απειλών, από drones και UAVs έως πυραύλους cruise, βαλλιστικές επιθέσεις και ασύμμετρες απειλές.
Η πρώτη φάση αναμένεται να επικεντρωθεί κυρίως στη Θράκη και στο Ανατολικό Αιγαίο, περιοχές που θεωρούνται υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Το ισραηλινό προβάδισμα
Στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων εμφανίζονται ισραηλινές εταιρείες, καθώς το ελληνικό μοντέλο παραπέμπει σε αντίστοιχα πολυεπίπεδα συστήματα αεράμυνας που χρησιμοποιεί ήδη το Ισραήλ.
Η Israel Aerospace Industries προωθεί το σύστημα Barak MX, το οποίο θεωρείται από τα επικρατέστερα για τον βασικό πυλώνα της ελληνικής αεράμυνας.
Το Barak MX αποτελεί ολοκληρωμένο σύστημα πολλαπλών επιπέδων που μπορεί να αντιμετωπίσει:
- αεροσκάφη,
- drones,
- πυραύλους cruise,
- αλλά και βαλλιστικές απειλές.
Παράλληλα, η Rafael Advanced Defense Systems διεκδικεί σημαντικό μέρος του project μέσω των συστημάτων David’s Sling και Spyder.
Το David’s Sling αφορά κυρίως αναχαίτιση προηγμένων πυραυλικών απειλών μέσης και μεγάλης εμβέλειας, ενώ το Spyder εστιάζει περισσότερο στην προστασία μικρότερων περιοχών και στην αντιμετώπιση UAVs και αεροπορικών στόχων.
Το ισραηλινό προβάδισμα ενισχύεται και από τη στενή αμυντική συνεργασία που έχουν αναπτύξει Αθήνα και Τελ Αβίβ τα τελευταία χρόνια.
Ευρωπαϊκό και αμερικανικό ενδιαφέρον
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει και ευρωπαϊκές αλλά και αμερικανικές εταιρείες, κυρίως για υποσυστήματα που αφορούν:
- ραντάρ,
- αισθητήρες,
- ηλεκτρονικό πόλεμο,
- συστήματα διασύνδεσης και command & control.
Ωστόσο, οι ισραηλινές λύσεις εμφανίζονται μέχρι στιγμής να διαθέτουν επιχειρησιακό και τεχνολογικό προβάδισμα λόγω ωριμότητας και δυνατότητας ταχύτερης ενσωμάτωσης.
Το μεγάλο στοίχημα της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει το project να αποτελέσει και μοχλό επανεκκίνησης της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Στόχος του Υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι τουλάχιστον το 25% του έργου να περάσει σε ελληνικές εταιρείες μέσω συμπαραγωγών, υποσυστημάτων και έργων συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης.
Μεταξύ των ελληνικών εταιρειών που εμφανίζονται να διεκδικούν ενεργό ρόλο περιλαμβάνονται:
- Intracom Defense
- THEON International
- METLEN Energy & Metals
- Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα
- Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία
Ενδιαφέρον φέρονται επίσης να εξετάζουν οι:
- Miltech
- Scytalys
- Akmon
- Ναυπηγεία Σαλαμίνας
Ακόμη και μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι όπως η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η AKTOR φέρονται να εξετάζουν συμμετοχή σε υποστηρικτικά και κατασκευαστικά έργα.
Ο ρόλος της ΕΛΒΟ και του ΕΛΚΑΚ
Η ΕΛΒΟ έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια υπέρ της συμμετοχής της στο πρόγραμμα, επιδιώκοντας ρόλο σε:
- κινητούς φορείς εκτόξευσης,
- οχήματα διοίκησης,
- μεταφορά συστημάτων,
- αλλά και τεχνική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα καινοτόμα αμυντικά συστήματα που επεξεργάζεται το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας.
Παράλληλα, ελληνικές εταιρείες λογισμικού, τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρονικών επιδιώκουν να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη λογισμικού διαχείρισης μάχης και στη διασύνδεση των επιμέρους συστημάτων.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2030
Με βάση τον μέχρι στιγμής σχεδιασμό, το πρόγραμμα θα εξελιχθεί σταδιακά μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η πρώτη κρίσιμη φάση αφορά την εγκατάσταση βασικών συστημάτων αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσουν:
- νέα anti-drone συστήματα,
- επιπλέον αισθητήρες και ραντάρ,
- επέκταση της επιχειρησιακής κάλυψης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το project αναμένεται να εισαχθεί προς τελική έγκριση στο ΚΥΣΕΑ εντός του 2026, ώστε να ξεκινήσουν οι οριστικές διαπραγματεύσεις με τους αναδόχους.
Οι δεσμευτικές προσφορές εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν μέχρι τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027, ενώ η σταδιακή παράδοση των πρώτων συστημάτων θα μπορούσε να ξεκινήσει από το 2027.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» εντάσσεται συνολικά στο νέο 12ετές εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας, το οποίο περιλαμβάνει επενδύσεις σε αεροπορία, ναυτικό, ψηφιακές αμυντικές υποδομές και νέα συστήματα αεράμυνας, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιχειρεί συνολικά να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία και παραγωγική ικανότητα.
