Κατά 2,9% αυξήθηκαν οι παγκόσμιες δαπάνες για άμυνα σε σύγκριση με το 2024, φτάνοντας τα 2.887 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, που ήταν το 11ο συνεχόμενο έτος ανάπτυξης, όπως προκύπτει από έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI). Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,9% σε πραγματικούς όρους. Οι παγκόσμιες δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 41% την τελευταία δεκαετία.

«Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν ξανά το 2025, καθώς τα κράτη αντέδρασαν σε έναν ακόμη χρόνο πολέμων, αβεβαιότητας και γεωπολιτικών αναταραχών με μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις», έγραψε στην εισαγωγή της έκθεσης ο Ζιάο Λιάνγκ, ερευνητής στο Πρόγραμμα Στρατιωτικών Δαπανών και Παραγωγής Όπλων του SIPRI.

«Δεδομένου του εύρους των τρεχουσών κρίσεων, καθώς και των μακροπρόθεσμων στόχων πολλών κρατών για τις στρατιωτικές δαπάνες, αυτή η αύξηση πιθανότατα θα συνεχιστεί έως το 2026 και μετά»

Η παγκόσμια αύξηση παρατηρείται παρά τη μείωση των δαπανών από τις ΗΠΑ — τη χώρα που παραδοσιακά δαπανά τα περισσότερα για εξοπλισμούς και άμυνα.

Η μείωση των αμερικανικών δαπανών αντισταθμίστηκε —και μάλιστα με το παραπάνω— από αυξήσεις στην Ευρώπη και την Ασία, σύμφωνα με τον ερευνητή Λορέντζο Σκαραζάτο, σε δηλώσεις του στο AFP, σε μια περίοδο όπου ο κόσμος διανύει ακόμη ένα έτος πολέμων και αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.

Όπως σημείωσε, η τάση αυτή αποτυπώνεται και στο παγκόσμιο «στρατιωτικό βάρος» — δηλαδή στο ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που κατευθύνεται σε στρατιωτικές δαπάνες — το οποίο έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009

«Όλα δείχνουν έναν κόσμο που αισθάνεται λιγότερο ασφαλής και αυξάνει τις στρατιωτικές του δαπάνες για να αντισταθμίσει το παγκόσμιο περιβάλλον», δήλωσε.

Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σχέση με το 2024, κυρίως λόγω της μη έγκρισης νέας στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Ωστόσο, τα προηγούμενα τρία χρόνια η Ουάσινγκτον είχε ήδη δεσμεύσει συνολικά 127 δισ. δολάρια προς το Κίεβο.

Η Ευρώπη ξοδεύει τα περισσότερα για άμυνα

Η πτώση αυτή εκτιμάται ότι θα είναι προσωρινή, καθώς το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε αμυντικές δαπάνες άνω του 1 τρισ. δολαρίων για το 2026, οι οποίες ενδέχεται να φτάσουν το 1,5 τρισ. δολάρια το 2027, εφόσον εγκριθεί η πρόταση προϋπολογισμού του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Κύριος μοχλός της παγκόσμιας αύξησης ήταν η Ευρώπη — συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας και της Ουκρανίας — όπου οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%, φτάνοντας τα 864 δισ. δολάρια.

«Αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς παράγοντες: αφενός στον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και αφετέρου στη μειωμένη εμπλοκή των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια», εξήγησε ο Σκαραζάτο, προσθέτοντας ότι η Ουάσινγκτον «πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της».

Η Γερμανία, τέταρτη σε παγκόσμιο επίπεδο σε στρατιωτικές δαπάνες, αύξησε τις δαπάνες της κατά 24% το 2025, στα 114 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα, η Ισπανία κατέγραψε άνοδο 50%, στα 40,2 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας για πρώτη φορά από το 1994 το όριο του 2% του ΑΕΠ.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ώθησε τόσο τη Ρωσία όσο και την Ουκρανία να αυξήσουν σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες, καταγράφοντας ιστορικά υψηλά ποσοστά δαπανών για άμυνα.

Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9%, στα 190 δισ. δολάρια (7,5% του ΑΕΠ), ενώ της Ουκρανίας κατά 20%, στα 84,1 δισ. δολάρια — που αντιστοιχούν σε ένα εντυπωσιακό 40% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα ανέβηκε στην 34η θέση της παγκόσμιας κατάταξης από 36η το 2024, ξοδεύοντας 8,4 δισεκατομμύρια δολάρια, μια αύξηση στο 3% του ΑΕΠ, από 2,4% το 2024.

άμυνα

Εντάσεις στη Μέση Ανατολή

Παρά τις συνεχιζόμενες εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι συνολικές δαπάνες στην περιοχή αυξήθηκαν οριακά κατά 0,1%, φτάνοντας τα 218 δισ. δολάρια.

Αν και οι περισσότερες χώρες αύξησαν τις δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν κατέγραψαν μειώσεις. Στην περίπτωση του Ιράν, η μείωση κατά 5,6% (στα 7,4 δισ. δολάρια) αποδίδεται κυρίως στον υψηλό πληθωρισμό, που έφτασε το 42%, καθώς σε ονομαστικούς όρους οι δαπάνες αυξήθηκαν.

Η μείωση του Ισραήλ κατά 4,9%, στα 48,3 δισ. δολάρια, συνδέεται με την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στη Γάζα μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τον Ιανουάριο του 2025. Παρ’ όλα αυτά, οι ισραηλινές δαπάνες παραμένουν κατά 97% υψηλότερες σε σχέση με το 2022.

Στην Ασία και την Ωκεανία, οι στρατιωτικές δαπάνες ανήλθαν σε 681 δισ. δολάρια, αυξημένες κατά 8,5% σε σχέση με το 2024 — η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση από το 2009.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η Κίνα, η οποία αυξάνει σταθερά τις δαπάνες της εδώ και τρεις δεκαετίες, φτάνοντας τα 336 δισ. δολάρια το 2025.

«Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η αντίδραση άλλων χωρών, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν, που ενισχύουν τις δαπάνες τους λόγω της αυξανόμενης απειλής», σημείωσε ο Σκαραζάτο.

Η Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες κατά 9,7%, στα 62,2 δισ. δολάρια (1,4% του ΑΕΠ) — το υψηλότερο ποσοστό από το 1958 — ενώ η Ταϊβάν κατέγραψε άνοδο 14%, στα 18,2 δισ. δολάρια.

Διαβάστε ακόμη: