Η ευρωπαϊκή οικονομία εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες η άμυνα αποτελούσε κυρίως πεδίο κρατικών δαπανών και γεωπολιτικών σχεδιασμών, εξελίσσεται πλέον σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ελλάδα δεν μένει εκτός αυτής της μετάβασης. Μέσα από τα νέα προγράμματα του ΕΣΠΑ, τα οποία αναμένεται να ενεργοποιηθούν σταδιακά από τα μέσα Ιουνίου έως το φθινόπωρο, διοχετεύονται περισσότεροι από 200 εκατομμύρια ευρώ σε δράσεις που συνδέονται με την άμυνα, τις τεχνολογίες διττής χρήσης και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας.

Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που αντανακλά τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια.

Η μεγάλη στροφή του ΕΣΠΑ

Για πρώτη φορά, σημαντικό μέρος των πόρων του ΕΣΠΑ κατευθύνεται τόσο ξεκάθαρα σε δραστηριότητες που συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία και τις στρατηγικές τεχνολογίες.

Ουσιαστικά, η φιλοσοφία των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων διευρύνεται. Εκτός από τους παραδοσιακούς τομείς της ανταγωνιστικότητας, του τουρισμού και της πράσινης ανάπτυξης, στο επίκεντρο μπαίνουν πλέον η κυβερνοασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη, τα δίκτυα επικοινωνιών, τα drones, οι αισθητήρες, η μικροηλεκτρονική και οι προηγμένες βιομηχανικές εφαρμογές.

Η λογική είναι σαφής: η Ευρώπη επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη τεχνολογική αυτονομία και να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες σε κρίσιμους τομείς.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η Πλατφόρμα Στρατηγικών Τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP), η οποία λειτουργεί ως το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ένωσης για τεχνολογίες αιχμής και εφαρμογές υψηλής στρατηγικής σημασίας.

Τρία προγράμματα, ένα νέο παραγωγικό οικοσύστημα

Το πρώτο κύμα χρηματοδοτήσεων ξεκινά με πρόγραμμα ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ για την κατάρτιση εξειδικευμένου προσωπικού.

Η δράση απευθύνεται σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στον ευρύτερο χώρο της άμυνας και των στρατηγικών τεχνολογιών, δίνοντας έμφαση στην απόκτηση δεξιοτήτων και πιστοποιήσεων που απαιτούνται για τη συμμετοχή σε μεγάλα ευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα.

Θα ακολουθήσει δεύτερη δράση ύψους 80 εκατομμυρίων ευρώ για μικρές, πολύ μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιδότησης και ανώτατη ενίσχυση 200.000 ευρώ.

Παράλληλα, προγραμματίζεται και τρίτο πρόγραμμα συνολικού προϋπολογισμού 120 εκατομμυρίων ευρώ για μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, με δυνατότητα ενίσχυσης επενδυτικών σχεδίων έως και 3 εκατομμύρια ευρώ.

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η νέα αμυντική οικονομία δεν αφορά αποκλειστικά τους μεγάλους ομίλους, αλλά ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.

Δεν αφορά μόνο όπλα και αμυντικά συστήματα

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των νέων προγραμμάτων είναι η ευρύτητα των δραστηριοτήτων που μπορούν να ενταχθούν.

Οι επιλέξιμες επενδύσεις δεν περιορίζονται σε στρατιωτικό εξοπλισμό ή εξειδικευμένα αμυντικά συστήματα. Αντίθετα, καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που συνδέονται με τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τα υλικά, τις υποδομές και τις τεχνολογικές εφαρμογές.

Στη λίστα περιλαμβάνονται επιχειρήσεις λογισμικού, ηλεκτρονικών, τηλεπικοινωνιών, μεταφορών, logistics, βιομηχανικής παραγωγής, κατασκευών, πιστοποιήσεων και τεχνικών υπηρεσιών.

Ακόμη και προϊόντα ή υπηρεσίες που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται άμεσα με την άμυνα μπορούν να ενταχθούν, εφόσον αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης αλυσίδας εφοδιασμού ή υποστηρίζουν εφαρμογές διττής χρήσης.

Η έννοια του «dual use» αποκτά πλέον κομβική σημασία. Τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε στρατιωτικές όσο και σε πολιτικές εφαρμογές βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Ένα drone που αξιοποιείται σε στρατιωτικές αποστολές μπορεί παράλληλα να χρησιμοποιηθεί για την επιτήρηση δασικών πυρκαγιών. Ένα κινητό νοσοκομείο μπορεί να υποστηρίξει στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και να αξιοποιηθεί σε φυσικές καταστροφές ή έκτακτες ανάγκες.

Η ευκαιρία για την ελληνική βιομηχανία

Στην πρώτη γραμμή αυτής της νέας προσπάθειας βρίσκονται οι μεγάλοι παίκτες της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που επιδιώκουν να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια αγορά η οποία αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι νέες χρηματοδοτήσεις δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα επιδοτήσεων. Συνδέονται με μια βαθύτερη μεταβολή του παραγωγικού μοντέλου, καθώς η άμυνα, η τεχνολογία και η πολιτική προστασία αναδεικνύονται σε βασικούς μοχλούς ανάπτυξης για την επόμενη δεκαετία.

Και αν το σημερινό πακέτο των 200 εκατομμυρίων ευρώ αποτελεί το πρώτο βήμα, αρκετοί εκτιμούν ότι το επόμενο πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2028 θα κινηθεί ακόμη πιο αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση, μετατρέποντας την αμυντική βιομηχανία σε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτικούς και αναπτυξιακούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Διαβάστε ακόμη: