Ισχυρές πιέσεις δέχθηκε το λιανικό εμπόριο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τον κύκλο εργασιών στα καταστήματα εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων να καταγράφει ετήσια πτώση 3,7%, ενώ ακόμη μεγαλύτερες ήταν οι απώλειες για τις μεγάλες επιχειρήσεις, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ).
Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για την πορεία του κύκλου εργασιών κατά το β΄ τρίμηνο και συνολικά στο α΄ εξάμηνο του 2026 καταγράφει έντονες πτωτικές τάσεις στην αγορά, αναδεικνύοντας τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η κατανάλωση.
Ιδιαίτερα αρνητική ήταν η εικόνα στις μεγάλες επιχειρήσεις, όπου οι πραγματικές πωλήσεις, δηλαδή μετά την αφαίρεση της επίδρασης του πληθωρισμού, σημείωσαν πτώση 6,1% σε ετήσια βάση κατά το δεύτερο τρίμηνο.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις κινήθηκαν επίσης σε αρνητικό έδαφος, αν και οι απώλειές τους ήταν μικρότερες. Ο πραγματικός κύκλος εργασιών τους υποχώρησε κατά 2,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι αποπληθωρισμένες πωλήσεις μειώθηκαν κατά 3,8%, ενώ στις μικρές επιχειρήσεις η αντίστοιχη υποχώρηση διαμορφώθηκε στο 3,2%.
Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά στις μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτέλεσαν τη μοναδική κατηγορία που εμφάνισε θετικό πρόσημο. Σε πραγματικές τιμές, ο κύκλος εργασιών τους αυξήθηκε κατά 2,3%, σε αντίθεση με τις απώλειες που καταγράφηκαν στις υπόλοιπες κατηγορίες επιχειρήσεων.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν έτσι μια αγορά δύο ταχυτήτων, αλλά με σαφή κυριαρχία των πτωτικών τάσεων. Η κάμψη των πραγματικών πωλήσεων δείχνει ότι η αξία του τζίρου δεν αρκεί από μόνη της για να αποτυπώσει την κατάσταση στο λιανεμπόριο, καθώς μετά την προσαρμογή για τον πληθωρισμό η εικόνα της κατανάλωσης εμφανίζεται σημαντικά ασθενέστερη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι πιέσεις δεν περιορίζονται στις μικρότερες επιχειρήσεις, αλλά είναι ακόμη εντονότερες στους μεγάλους παίκτες της αγοράς, όπου η πτώση 6,1% των πραγματικών πωλήσεων καταγράφει τη μεγαλύτερη υποχώρηση μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών.
Ως εκ τούτου, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφούνης δήλωσε πως «τα παραπάνω ευρήματα έχουν συγκεκριμένες αιτίες, οι οποίες έχουν εδώ και καιρό επισημανθεί με κάθε τρόπο από την ΕΣΕΕ: Μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, ως αποτέλεσμα και του σωρευτικά διογκωμένου πληθωρισμού, που αποτυπώνεται στην αύξηση της επιβάρυνσης για διατροφή, του κόστους στέγασης, ενέργειας αλλά και την ευρύτερη αλλαγή του καταναλωτικού μοντέλου και της απορρόφησης ενός σημαντικού τζίρου από τις ασύδοτες πολυεθνικές ψηφιακές πλατφόρμες».
Το β’ εξάμηνο – Πτώση 3,7% σε πραγματικές τιμές
Το β΄ τρίμηνο του 2026, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο (εκτός τροφίμων, οχημάτων, καυσίμων) μειώθηκε, σε πραγματικές τιμές, κατά 3,7%, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, όταν σε ονομαστικές τιμές αυξήθηκε κατά +1,2%.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει πως ο αύξηση του ονομαστικού τζίρου στο σύνολο του λιανικού οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην άνοδο του γενικού επιπέδου των τιμών (πληθωρισμό) και όχι στην πώληση περισσότερων προϊόντων.
Για μία ακόμη φορά σημειώνεται πως η πλέον ανησυχητική εξέλιξη έγκειται στο γεγονός ότι η επιβράδυνση/ υποχώρηση του κύκλου εργασιών σε πραγματικούς όρους φαίνεται να παγιώνεται το τελευταίο χρονικό διάστημα (Διάγραμμα 1).
Μεγάλες και ΜμΕ: Σημαντικές διαφοροποιήσεις
Το β΄ τρίμηνο του 2026, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν ισχυρή πτώση των πραγματικών τους πωλήσεών κατά 6,1% (Διάγραμμα 2).
Η εξέλιξη του κύκλου εργασιών για το σύνολο των ΜμΕ στο λιανικό κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση αλλά με ηπιότερους ρυθμούς αφού ο τζίρος, σε διορθωμένες ως προς τον πληθωρισμό τιμές, υποχώρησε κατά 2,9% την ίδια χρονική περίοδο.
Η διάρθρωση του τζίρου εντός των ΜμΕ
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησαν, συγκριτικά με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα, κατά 3,8% (Διάγραμμα 3).
Οι μικρές επιχειρήσεις φαίνεται να πιέζονται στον ίδιο σχεδόν βαθμό καθώς, σε πραγματικές τιμές, η πτώση στον τζίρο ανήλθε σε 3,2%.
Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 2,3%.
Το α’ εξάμηνο – Στο -2,3% η μείωση του κύκλου εργασιών
Το α’ εξάμηνο του 2026, ο κύκλος εργασιών σε πραγματικές τιμές στο λιανικό εμπόριο συρρικνώνεται κατά 2,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η πλέον όμως ανησυχητική εξέλιξη έγκειται στο γεγονός ότι οι επιδόσεις του τζίρου του λιανικού εμπορίου επιδεινώνονται σταθερά τα τελευταία έτη, τόσο σε ονομαστικές όσο και σε πραγματικές τιμές (Διάγραμμα 4).
Μεγάλες και ΜμΕ: Σημαντικές οι διαφοροποιήσεις
Το Ά εξάμηνο του 2026, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση των πραγματικών τους πωλήσεων κατά 2,8% (Διάγραμμα 5).
Στην ίδια κατεύθυνση αλλά με ελαφρώς ηπιότερο ρυθμό μειώθηκε ο κύκλος εργασιών, διορθωμένος ως προς τις πληθωριστικές πιέσεις, για το σύνολο των ΜμΕ στο λιανικό, κατά 2,1%.
Η διάρθρωση του τζίρου στις ΜμΕ
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησαν, συγκριτικά με πέρυσι, κατά 3,4% (Διάγραμμα 6).
Οι μικρές επιχειρήσεις φαίνεται να πιέζονται λιγότερο καθώς, σε πραγματικές τιμές, η πτώση στον τζίρο ανήλθε σε 1,7%.
Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 3,7%.
Αρνητικά τα δεδομένα για το λιανικό εμπόριο
Σε όρους απόλυτων μεγεθών, η ονομαστική αύξηση του κύκλου εργασιών για το α’ εξάμηνο 2026 ανήλθε σε 210,9 εκ. ευρώ, με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 13,1 δισ. ευρώ από 12,9 δισ. το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.
Η ποσοστιαία μείωση (σε πραγματικούς όρους) στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» (-5,5%) του 2026 δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων περί ανακατεύθυνσης ή μη των καταναλωτών σε πιο φθηνά και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, μετά την εκρηκτική άνοδο που είχε παρατηρηθεί το προηγούμενο έτος.
Το α’ εξάμηνο του 2026, σε επιμέρους κατηγορίες λιανικού εμπορίου (εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων) και σε πραγματικές τιμές, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του τζίρου εντοπίστηκαν στις επιμέρους κατηγορίες: «Ιατρικών και ορθοπεδικών ειδών» (+10,3%), «Ρολογιών και Κοσμημάτων» (+9,8%),« Σιδηρικών και Χρωμάτων» (+6,2%) και τέλος «Ηλεκτρικών οικιακών συσκευών» (+4,8%).
Αντίθετα, στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη πραγματική πτώση τζίρου συγκαταλέγονται εκείνες των: «Κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων» (-10,9%), «Βιβλίων» (-6,3%), «Καινούργιων Ειδών» όπως οπτικά, δώρα, σουβενίρ, είδη τέχνης κ.ά. (-6,0%), Επίπλων και Φωτιστικών» (-5,7%) κλπ.
Οι πωλήσεις στην κατηγορία των υποδημάτων παρέμειναν σχεδόν στάσιμες (-0,9%) ενώ για την ένδυση δεν υπάρχουν διαθέσιμα τα σχετικά δεδομένα προς σύγκριση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης του Τειρεσία, η συνολική αξία των ακάλυπτων επιταγών και των απλήρωτων συναλλαγματικών που καταγράφηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2026, ανήλθε σε 46,7 εκατ. ευρώ, με την εικόνα όμως του Ιουνίου να εμφανίζει σαφή επιδείνωση.
Κατώτερα των προσδοκιών τα οφέλη από τον τουρισμό
Σε αυτό το πλαίσιο, το όφελος του εμπορίου από τον τουρισμό δεν είναι το αναμενόμενο. Ειδικότερα, το πρώτο εξάμηνο του έτους η εισερχόμενη τουριστική κίνηση ενισχύθηκε κατά 15,4% ενώ οι εισπράξεις κατά 14,8% (μεταβολές σε τρέχουσες τιμές). Εντούτοις, αυτές οι ισχυρές επιδόσεις δεν αποτυπώθηκαν και στα μεγέθη του εμπορίου, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον τομέα καλύτερης σύνδεσης εμπορίου και τουρισμού και προώθησης ενός νέου brand name της χώρας ως και αγοραστικού προορισμού.
Ωστόσο, αυτό που προκαλεί εύλογο προβληματισμό είναι τα ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα του β΄ τριμήνου, τα οποία επιτάχυναν την πτώση του κύκλου εργασιών. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη διεθνή αβεβαιότητα, τη μικρή διασυνδεσιμότητα εμπορίου και τουρισμού, τις πληθωριστικές πιέσεις, την άνοδο των επιτοκίων παρέμβασης, τον τερματισμό του Ταμείου Ανάκαμψης και τη συρρίκνωση των ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης διεθνώς δεν φαίνεται να επιτρέπουν αισιοδοξία για το μέλλον. Οι επιχειρηματίες εναποθέτουν πλέον τις ελπίδες τους σε μέτρα και δράσεις περισσότερο φιλικά ως προς την επιχειρηματικότητα.
Τι συνέβη ανά περιφέρεια
Σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, το τελευταίο εξάμηνο, ο κύκλος εργασιών (επίσης σε πραγματικούς όρους) μειώθηκε σε όλες ανεξαιρέτως τις περιφέρεις.
Οι ισχυρότερες μειώσεις του τζίρου σημειώθηκαν στις περιφέρειες Πελοποννήσου (-3,9%), Δυτικής Ελλάδας (-3,8%) και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (-3,3%). Αντίθετα, οι ηπιότερες υποχωρήσεις καταγράφηκαν στις περιφέρειες Ηπείρου (-0,9%), Θεσσαλίας (-1,3%) και Βορείου Αιγαίου (-1,5%).
