Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και 61 κατηγορίες βασικών αγαθών, βαριά πρόστιμα που φθάνουν έως τα 5 εκατ. ευρώ και απειλή διαπόμπευσης για τους παραβάτες προβλέπει η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ενεργοποιώντας το νέο πλαίσιο παρέμβασης της κυβέρνησης στην αγορά εν μέσω της διεθνούς ενεργειακής αναταραχής λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, που φέρει τις υπογραφές του Προέδρου της Δημοκρατίας, του πρωθυπουργού και του συνόλου του υπουργικού συμβουλίου, θέτει σε άμεση ισχύ τα μέτρα που εξήγγειλε χθες η κυβέρνηση, ενώ έως αύριο αναμένονται και οι υπουργικές αποφάσεις που θα εξειδικεύσουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου τίθενται συγκεκριμένα αριθμητικά όρια στο περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων έως τις 30 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με τη ρύθμιση, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών που προμηθεύουν πρατήρια δεν μπορούν να επιβάλλουν ποσό μεγαλύτερο από 0,05 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης.
Για τα πρατήρια λιανικής τίθεται ανώτατο περιθώριο 0,12 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τις εταιρείες εμπορίας κατά την πώληση προς τους καταναλωτές. Για τις νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ειδική πρόβλεψη, καθώς θα μπορεί να προστεθεί επιπλέον κόστος διανομής, το οποίο θα καθοριστεί με κοινή υπουργική απόφαση.
Η ΠΝΠ επεκτείνει το πλαφόν και σε βασικά αγαθά καθημερινής κατανάλωσης. Συγκεκριμένα, έως τις 30 Ιουνίου 2026 απαγορεύεται η αποκόμιση μεικτού περιθωρίου κέρδους μεγαλύτερου από τον μέσο όρο του 2025 για αγαθά που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών. Το όριο εφαρμόζεται ανά κωδικό προϊόντος και αφορά συνολικά 61 κατηγορίες βασικών αγαθών, καλύπτοντας ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τη βιομηχανία παραγωγής και τους εισαγωγείς έως το χονδρεμπόριο και το οργανωμένο λιανεμπόριο.
Στη λίστα των βασικών αγαθών, η οποία θα εξειδικευτεί με υπουργική απόφαση τις επόμενες ώρες, το υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα περιληφθούν 61 κατηγορίες προϊόντων που καλύπτουν σχεδόν το σύνολο του «καλαθιού» κατανάλωσης των νοικοκυριών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται βασικά τρόφιμα όπως ρύζι, ψωμί (φρατζόλα και τοστ), φρυγανιές, μακαρόνια, αλεύρι, όσπρια, αλλαντικά όπως πάριζα και γαλοπούλα, φρέσκα και κατεψυγμένα ψάρια, νωπό χοιρινό, κοτόπουλο και μοσχάρι, καθώς και κρέας αρνιού και κατσικιού. Στη λίστα βρίσκονται επίσης βασικά γαλακτοκομικά προϊόντα όπως φρέσκο και μακράς διάρκειας γάλα, γιαούρτι, φέτα, λευκά τυριά και γκούντα, αλλά και αυγά, μαργαρίνες, βούτυρο, ελαιόλαδο και ηλιέλαιο.
Το μέτρο επεκτείνεται και σε προϊόντα καθημερινής χρήσης και οικιακής φροντίδας, όπως κατεψυγμένα λαχανικά, ζάχαρη, δημητριακά, σοκολάτες, μπισκότα, χυμούς και καφέ όλων των τύπων, αλλά και σε προϊόντα προσωπικής υγιεινής και καθαριότητας, όπως απορρυπαντικά ρούχων και πιάτων, χλωρίνες, χαρτί κουζίνας, χαρτί υγείας, οδοντόκρεμες, σαμπουάν και σαπούνια. Η λίστα περιλαμβάνει επίσης προϊόντα βρεφικής φροντίδας και παιδικής διατροφής, όπως βρεφικά γάλατα και κρέμες, πάνες και μωρομάντηλα, αλλά και τροφές για κατοικίδια ζώα, τόσο για σκύλους όσο και για γάτες.
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρό σύστημα κυρώσεων για τις επιχειρήσεις που θα διαπιστωθεί ότι παραβιάζουν τα όρια κέρδους. Τα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 ευρώ έως 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και τη βαρύτητα της παράβασης, ενώ σε περίπτωση υποτροπής το ποσό μπορεί να διπλασιαστεί. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης τη δημοσιοποίηση της επωνυμίας των παραβατών και των προστίμων που τους επιβάλλονται, ενώ σε περιπτώσεις παρεμπόδισης των ελέγχων, απόκρυψης ή παραποίησης στοιχείων μπορεί να επιβληθεί επιπλέον πρόστιμο έως 50.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης, κατά την προηγούμενη περίοδο εφαρμογής του μέτρου είχαν επιβληθεί πρόστιμα περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Την εφαρμογή των μέτρων και τους ελέγχους αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία με τη νέα ρύθμιση αποκτά ενισχυμένες αρμοδιότητες. Μεταξύ άλλων μπορεί να έχει πρόσβαση σε οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων, να πραγματοποιεί ελέγχους σε εγκαταστάσεις και αποθήκες, να συλλέγει ή να κατάσχει έγγραφα και ψηφιακά δεδομένα και να ζητά εξηγήσεις από στελέχη και εργαζόμενους των εταιρειών που ελέγχονται.
Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο δεν αφορά την τελική τιμή πώλησης των προϊόντων, αλλά το ποσοστό μεικτού περιθωρίου κέρδους που μπορούν να εφαρμόσουν οι επιχειρήσεις σε σχέση με το επίπεδο που ίσχυε το 2025. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν αυξήσεις στο κόστος προμήθειας μπορούν να μετακυλιστούν στις τιμές, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αυξάνεται το περιθώριο κέρδους.
Αντιδράσεις
Το νέο πλαίσιο παρεμβάσεων στην αγορά έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας για τις τιμές ενέργειας και βασικών αγαθών, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να προλάβει φαινόμενα αισχροκέρδειας. Ωστόσο, οι ρυθμίσεις έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από φορείς της αγοράς, οι οποίοι εκφράζουν επιφυλάξεις τόσο για την αποτελεσματικότητα του μέτρου όσο και για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη λειτουργία των επιχειρήσεων, επικαλούμενοι την εμπειρία της προηγούμενης περιόδου εφαρμογής του μέτρου, το οποίο παρέμεινε σε ισχύ για σχεδόν πέντε χρόνια πριν καταργηθεί το περασμένο καλοκαίρι.
Από την πλευρά του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) επισημαίνει ότι ο ανταγωνισμός στην αγορά έχει ήδη συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών. Όπως αναφέρει, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, παρά το γεγονός ότι το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους είχε καταργηθεί τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς.
Κατά την Ένωση, το στοιχείο αυτό δείχνει ότι «ο υγιής ανταγωνισμός και η ομαλή λειτουργία της αγοράς συγκρατούν χαμηλά τις τιμές», με τα σούπερ μάρκετ να δηλώνουν ότι βρίσκονται διαχρονικά στο πλευρό των καταναλωτών, ιδιαίτερα σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας.
Αντίθετα, οι πρατηριούχοι καυσίμων εκφράζουν έντονη διαφωνία με την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ) υποστηρίζει ότι το μέτρο στρέφει την κοινή γνώμη κατά των πρατηριούχων, ενώ –όπως αναφέρει– το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων οφείλεται στη φορολογία.
Η Ομοσπονδία σημειώνει ότι φόροι και ΦΠΑ φθάνουν περίπου το 1,10 ευρώ ανά λίτρο βενζίνης, υποστηρίζοντας ότι ουσιαστική ελάφρυνση για τους καταναλωτές θα μπορούσε να προκύψει από μείωση των έμμεσων φόρων.
Τον έντονο προβληματισμό του εκφράζει και ο κλάδος του καφέ. Η Ελληνική Ένωση Καφέ σημειώνει ότι η επαναφορά του πλαφόν «επιβαρύνει περαιτέρω έναν κλάδο που τα τελευταία χρόνια λειτουργεί υπό καθεστώς ακραίας πίεσης», απορροφώντας συνεχείς αυξήσεις στο κόστος πρώτων υλών και λειτουργίας.
Ο πρόεδρος της Ένωσης, Τάσος Γιάγκογλου, επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις του κλάδου λειτουργούν ήδη με ιδιαίτερα περιορισμένα περιθώρια κέρδους, ενώ η διατήρηση των διεθνών τιμών καφέ σε υψηλά επίπεδα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις για την βιωσιμότητά τους.
Από την πλευρά των επιμελητηρίων, ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Κωνσταντίνος Κόλλιας, χαρακτήρισε την επιβολή τρίμηνου πλαφόν ως «το πλέον κατάλληλο μέτρο στη σημερινή συγκυρία», υποστηρίζοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός προστασίας των καταναλωτών από φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, Γιάννης Μπρατάκος, υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας αποτελεί εύλογη προτεραιότητα, σημείωσε όμως ότι κάθε παρέμβαση στην αγορά πρέπει να έχει σαφή όρια και να εφαρμόζεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αντίστοιχα, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, χαρακτήρισε την επιβολή πλαφόν κίνηση «προς τη σωστή κατεύθυνση», προειδοποιώντας ωστόσο ότι η διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις στο ενεργειακό κόστος θα καθορίσουν τελικά την πορεία των τιμών στην αγορά.
Το μέτρο θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026, οπότε και η κυβέρνηση θα επανεξετάσει την κατάσταση στην αγορά, με βάση την εξέλιξη των διεθνών τιμών ενέργειας και τροφίμων.
