Η αγορά εργασίας αλλάζει με ρυθμούς που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζαν αδιανόητοι. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι αυτοματισμοί και τα νέα ψηφιακά συστήματα δεν μετασχηματίζουν απλώς τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Αναδιαμορφώνουν τα ίδια τα επαγγέλματα, δημιουργώντας νέες ειδικότητες και πιέζοντας παραδοσιακές θέσεις εργασίας.

Σύμφωνα με τον δείκτη Iceberg Index που χρησιμοποιούν ερευνητές του MIT, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί δυνητικά να αντικαταστήσει το 11,7% των εργαζομένων, αλλάζοντας ριζικά τα κριτήρια με τα οποία οι επιχειρήσεις θα αναζητούν προσωπικό τα επόμενα χρόνια.

Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι μόνο ποιες θέσεις θα χαθούν, αλλά ποιες νέες δεξιότητες θα χρειαστούν οι εργαζόμενοι για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί.

Η Ελλάδα πίσω στην πληροφορική

Στη νέα ψηφιακή εποχή, η πληροφορική βρίσκεται στην κορυφή των ειδικοτήτων με μεγάλη ζήτηση. Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει σοβαρή υστέρηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, μόλις 2,5% των απασχολουμένων στην Ελλάδα είναι ειδικοί στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών, το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 5%.

Την ίδια στιγμή, η Σουηδία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό ειδικών ICT στη συνολική απασχόληση, με 8,9%, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο με 8,7% και τη Φινλανδία με 7,8%.

Στον αντίποδα βρίσκονται η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Ιταλία.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη αν ληφθεί υπόψη και το χάσμα φύλου. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 80,5% των ειδικών στην τεχνολογία είναι άνδρες, ενώ οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 19,5%.

Γιατί υστερεί η Ελλάδα

Οι λόγοι της ελληνικής υστέρησης είναι πολλοί και συνδέονται τόσο με την αγορά εργασίας όσο και με τη δομή της οικονομίας.

Πρώτον, παραμένει ισχυρό το brain drain, καθώς πολλοί ταλαντούχοι προγραμματιστές και μηχανικοί λογισμικού επιλέγουν να εργαστούν στο εξωτερικό ή σε ξένες εταιρείες με τηλεργασία από την Ελλάδα.

Δεύτερον, υπάρχει σημαντικό μισθολογικό χάσμα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, γεγονός που καθιστά τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα λιγότερο ελκυστικό για νέους αποφοίτους.

Τρίτον, μεγάλο μέρος της ελληνικής οικονομίας αποτελείται από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν την τεχνογνωσία ή τους πόρους για να ενσωματώσουν εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής.

Τέταρτον, εξακολουθεί να υπάρχει χάσμα δεξιοτήτων ανάμεσα στις ακαδημαϊκές γνώσεις και στις πρακτικές ανάγκες της αγοράς, ειδικά σε τεχνολογίες αιχμής.

Ενημέρωση των μαθητών για τα επαγγέλματα του μέλλοντος

Το υπουργείο Εργασίας έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια εκστρατεία ενημέρωσης στα λύκεια της χώρας, με στόχο οι μαθητές να γνωρίζουν ποιες ειδικότητες θα έχουν ζήτηση την επόμενη δεκαετία.

Ο υφυπουργός Εργασίας Κωνσταντίνος Καραγκούνης τονίζει ότι η πολιτεία έχει υποχρέωση να δώσει στη νεολαία την απαραίτητη πληροφόρηση για το μέλλον της αγοράς εργασίας.

Όπως αναφέρει, η ενημέρωση βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, διεθνείς μελέτες και πορίσματα οργανισμών έως το 2035, ώστε οι μαθητές να γνωρίζουν ποια επαγγέλματα έχουν προοπτική, ποια εμφανίζουν μεγάλη ζήτηση και ποια μπορεί να περιοριστούν τα επόμενα χρόνια.

Τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη προοπτική

Σύμφωνα με τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας, τα επαγγέλματα που εκτιμάται ότι θα έχουν αυξημένη ζήτηση τα επόμενα χρόνια συνδέονται κυρίως με την τεχνολογία, την υγεία, την ενέργεια, τις τεχνικές ειδικότητες και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Στην κορυφή βρίσκονται οι μηχανικοί δικτύων και βάσεων δεδομένων, οι μηχανικοί ανάπτυξης λογισμικού, οι τεχνικοί ηλεκτρονικών υπολογιστικών συστημάτων, οι τεχνικοί αυτοματισμών, οι μηχανικοί IoT και οι ειδικοί σε προηγμένα συστήματα ψύξης και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων.

Υψηλή ζήτηση αναμένεται επίσης για επαγγελματίες υγείας, χειριστές και συντηρητές ιατρικών μηχανημάτων, στελέχη ασφάλειας και ποιότητας τροφίμων, τεχνικούς βιομηχανικών εγκαταστάσεων, στελέχη εξαγωγών και επαγγελματίες της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το μέλλον δεν ανήκει μόνο στους προγραμματιστές. Ανήκει και στους τεχνικούς υψηλής εξειδίκευσης, στους επαγγελματίες υγείας και σε όσους μπορούν να συνδυάσουν πρακτικές δεξιότητες με τεχνολογική κατανόηση.

Ποια επαγγέλματα κινδυνεύουν περισσότερο

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο εργασίες που βασίζονται στην επανάληψη, στην τυποποιημένη επεξεργασία πληροφοριών και σε διοικητικές διαδικασίες.

Στις ειδικότητες με μεγαλύτερη έκθεση περιλαμβάνονται οι λογιστές, οι φοροτεχνικοί, οι υπάλληλοι μισθοδοσίας, οι data entry clerks, το τραπεζικό back office, η διοικητική υποστήριξη, η γραμματειακή εργασία και το customer support.

Μεσαία έκθεση εμφανίζουν ειδικότητες όπως το marketing, το digital marketing, το content writing και η υποστήριξη πωλήσεων.

Αντίθετα, χαμηλότερη έκθεση έχουν επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία, ανθρώπινη κρίση, δημιουργικότητα, τεχνική δεξιότητα ή προσωπική φροντίδα, όπως οι μηχανικοί, οι δικηγόροι, οι γιατροί, οι τεχνίτες, οι εργαζόμενοι στις κατασκευές, οι αγροτικές εργασίες πεδίου, η φροντίδα ηλικιωμένων, η εστίαση και η καθαριότητα.

Ποιες θέσεις θα ανοίξουν στην Ελλάδα έως το 2035

Οι προβλέψεις του CEDEFOP δείχνουν ότι στην Ελλάδα θα ανοίξουν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας έως το 2035, όχι μόνο λόγω τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά και λόγω αντικατάστασης εργαζομένων που θα συνταξιοδοτηθούν.

Οι μεγαλύτερες ανάγκες αναμένονται στις προσωπικές υπηρεσίες, με 337.718 θέσεις, στις πωλήσεις με 269.655 θέσεις, στους γενικούς και πληκτρογραφικούς υπαλλήλους με 144.425 θέσεις, στους οδηγούς και χειριστές κινητών εγκαταστάσεων με 128.274 θέσεις, στους επαγγελματίες διδασκαλίας με 122.011 θέσεις και στους επαγγελματίες υγείας με 119.928 θέσεις.

Σημαντικές ανάγκες προβλέπονται επίσης για επαγγελματίες επιχειρήσεων και διοίκησης, νομικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς επαγγελματίες, ειδικούς επιστήμης και μηχανικής, καθώς και εργαζομένους προσωπικής φροντίδας.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η αγορά εργασίας δεν βαδίζει προς το τέλος της ανθρώπινης απασχόλησης. Βαδίζει προς μια ριζική αναδιάταξη δεξιοτήτων.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα περιορίσει ορισμένες παραδοσιακές θέσεις, αλλά θα δημιουργήσει νέες ανάγκες για ανθρώπους που μπορούν να προσαρμοστούν, να μάθουν νέες τεχνολογίες και να συνδυάσουν τεχνική γνώση, κρίση και ανθρώπινη επαφή.

Για την Ελλάδα, το μεγάλο στοίχημα είναι να μη μείνει πίσω. Να καλύψει το κενό στην πληροφορική, να συνδέσει καλύτερα την εκπαίδευση με την αγορά και να δώσει στους νέους τα εργαλεία που χρειάζονται για να σταθούν σε μια οικονομία που αλλάζει ταχύτερα από ποτέ.

Διαβάστε ακόμη: