Μπορεί ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν να συμπλήρωσε ήδη περισσότερες από 100 ημέρες, ωστόσο η μεγαλύτερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη εξακολουθεί να λειτουργεί. Όχι όμως όπως πριν. Οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή συνεχίζονται, αλλά η αγορά έχει ήδη αρχίσει να προσαρμόζεται σε μια νέα πραγματικότητα. Τα δεξαμενόπλοια αλλάζουν διαδρομές, τα λιμάνια αποκτούν νέους ρόλους και οι ενεργειακοί κολοσσοί αναζητούν ασφαλέστερους δρόμους για να διατηρήσουν ζωντανές τις εξαγωγές τους.

Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση ενός νέου πετρελαϊκού χάρτη, ο οποίος δημιουργήθηκε μέσα στη σκιά της γεωπολιτικής κρίσης.

Το Ορμούζ παραμένει ανοιχτό, αλλά κανείς δεν αισθάνεται ασφαλής

Παρά την κλιμάκωση της έντασης, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη δείχνουν διατεθειμένες να προχωρήσουν σε ενέργειες που θα οδηγούσαν σε πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ στις διεθνείς αγορές, εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα είναι αρκετή για να αλλάξει τη συμπεριφορά των εταιρειών και των ναυλωτών.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Signal Ocean, οι μεγαλύτεροι ενεργειακοί παίκτες της περιοχής αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές που περιορίζουν την έκθεση των πλοίων στους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Το Γιανμπού γίνεται η νέα ενεργειακή πύλη της Σαουδικής Αραβίας

Ο μεγάλος κερδισμένος των τελευταίων μηνών φαίνεται πως είναι το σαουδαραβικό λιμάνι Γιανμπού (Yanbu) στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η σημασία του ενισχύεται χάρη στον αγωγό East-West Pipeline, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις εγκαταστάσεις της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.

Με μεταφορική δυνατότητα που φτάνει τα 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ο αγωγός αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο εργαλείο της Saudi Aramco για τη διατήρηση των εξαγωγών της σε περιόδους κρίσης.

Τα στοιχεία της Signal Ocean δείχνουν ότι το Yanbu φόρτωσε συνολικά 29,1 εκατομμύρια βαρέλια αργού, ξεπερνώντας τα 26,6 εκατομμύρια βαρέλια που διακινήθηκαν από τα λιμάνια του Αραβικού Κόλπου.

Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην αυξημένη χρήση των γιγαντιαίων δεξαμενοπλοίων τύπου VLCC, τα οποία χρησιμοποιούνται για μεταφορές μεγάλων αποστάσεων προς την Ασία και την Ευρώπη.

Η Φουτζέιρα κυριαρχεί στη ναυλαγορά

Την ίδια στιγμή, η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξελίσσεται στον σημαντικότερο κόμβο της spot αγοράς δεξαμενοπλοίων.

Η γεωγραφική της θέση, εκτός των Στενών του Ορμούζ, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα ασφαλείας, γεγονός που έχει προσελκύσει μεγάλο μέρος της εμπορικής δραστηριότητας.

Η αγορά καταγράφει 76 ναυλώσεις στη Φουτζέιρα, έναντι 32 στο Sohar, 29 στο Duqm και 21 στο Mina Al Fahal.

Αντίθετα, η Ras Tanura, που παραδοσιακά αποτελούσε τον βασικό τερματικό σταθμό εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας στον Περσικό Κόλπο, εμφανίζεται ολοένα και λιγότερο στην ανοιχτή αγορά ναυλώσεων.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποτυπώνει ξεκάθαρα τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος προς ασφαλέστερες ενεργειακές διαδρομές.

Το Χαργκ στο επίκεντρο της κρίσης

Στην απέναντι πλευρά του Κόλπου, το νησί Χαργκ (Kharg Island) παραμένει η σημαντικότερη ενεργειακή εγκατάσταση του Ιράν.

Μέσω του συγκεκριμένου τερματικού σταθμού διακινείται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, γεγονός που το καθιστά στρατηγικό στόχο αλλά και κρίσιμο οικονομικό πνεύμονα για την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με στοιχεία της Windward, περίπου 20 δεξαμενόπλοια έχουν εντοπιστεί στην περιοχή με απενεργοποιημένα τα συστήματα AIS, περιμένοντας εντολές ή κατάλληλες συνθήκες για να συνεχίσουν τα ταξίδια τους.

Ανάμεσά τους βρίσκονται και υπερδεξαμενόπλοια VLCC, γεγονός που υποδηλώνει ότι σημαντικές ποσότητες πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένες στην περιοχή.

Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Χαργκ δεν έχουν αποτελέσει άμεσο στόχο μέχρι στιγμής.

Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη επίθεση στις εγκαταστάσεις του νησιού θα μπορούσε να προκαλέσει ντόμινο εξελίξεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και να οδηγήσει σε νέα έκρηξη των τιμών της ενέργειας.

Η Ινδία αντιδρά στα πλήγματα κατά δεξαμενοπλοίων

Την ίδια ώρα, νέα ένταση έχει δημιουργηθεί στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Νέου Δελχί.

Η Ινδία αντέδρασε έντονα μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε τρία δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν, στα οποία επέβαιναν Ινδοί ναυτικοί.

Το σοβαρότερο περιστατικό σημειώθηκε στο Settebello, όπου τρεις Ινδοί ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι οι επιχειρήσεις είχαν στόχο τη διακοπή δικτύων που σχετίζονται με τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου και όχι τα πληρώματα των πλοίων.

Ωστόσο, η κυβέρνηση της Ινδίας ζήτησε την άμεση αποκλιμάκωση της κρίσης και την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας στην περιοχή.

Η αγορά προσαρμόζεται σε μια νέα πραγματικότητα

Το σημαντικότερο συμπέρασμα των τελευταίων μηνών είναι ότι ο πόλεμος δεν έχει σταματήσει τη ροή του πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Έχει όμως αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αυτό μεταφέρεται.

Οι ενεργειακές εταιρείες επενδύουν σε εναλλακτικές διαδρομές, τα λιμάνια ανακατανέμουν τους ρόλους τους και οι ναυτιλιακές αγορές αναζητούν τρόπους να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένου κινδύνου.

Και όσο η κρίση συνεχίζεται, η ενεργειακή γεωγραφία της Μέσης Ανατολής αναδιαμορφώνεται μέρα με τη μέρα, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν όχι μόνο τις χώρες της περιοχής αλλά και την παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε ακόμη: