Η Εθνική Πινακοθήκη υποδέχεται τον Νοέμβριο του 2026 με ένα πλούσιο πολιτιστικό πρόγραμμα που συνδυάζει ζωγραφική, μουσική, ποίηση, αρχιτεκτονική και εκπαιδευτικές δράσεις. Συναυλίες αφιερωμένες στον Ελύτη, τον Σεφέρη και τον Γκάτσο, ξεναγήσεις στις μόνιμες συλλογές, δημιουργικά εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες, αλλά και μια ξεχωριστή συνάντηση της θρακιώτικης υφαντικής παράδοσης με τη σύγχρονη τέχνη. Όλες οι σημαντικές ημερομηνίες και οι εκδηλώσεις που αξίζει να γνωρίζετε.
Έναν Νοέμβριο γεμάτο πολιτισμό υπόσχεται η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, μετατρέποντας τους εκθεσιακούς χώρους της σε σημεία συνάντησης διαφορετικών μορφών καλλιτεχνικής έκφρασης.
Η ζωγραφική συνομιλεί με την ποίηση, η μουσική συναντά τη συλλογική μνήμη και η παραδοσιακή υφαντική ανακαλύπτει νέους τρόπους δημιουργίας μέσα από τα έργα σπουδαίων Ελλήνων καλλιτεχνών.
Το πρόγραμμα του Νοεμβρίου 2026 δεν περιορίζεται στην Αθήνα. Από την Εθνική Γλυπτοθήκη μέχρι τα παραρτήματα της Κέρκυρας, του Ναυπλίου και της Σπάρτης, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν σημαντικές εκθέσεις και να συμμετάσχουν σε δράσεις που φωτίζουν διαφορετικές πτυχές της ελληνικής τέχνης.
Ξεχωρίζουν οι μουσικές συναντήσεις με την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, η συναυλία της Χορωδίας της ΕΡΤ, η παρουσίαση του έργου του Αλέκου Φασιανού στην Κέρκυρα και μια ιδιαίτερη πρωτοβουλία που φέρνει τις υφάντρες του Έβρου στο προσκήνιο.
Από τον καμβά στον αργαλειό: Τα υφαντά της Θράκης συναντούν την Εθνική Πινακοθήκη
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες του φετινού προγράμματος είναι η συνεργασία της Εθνικής Πινακοθήκης με το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης.
Με τίτλο «Υφαίνοντας το Μέλλον: Από τον Καμβά στον Αργαλειό», η δράση επιχειρεί να δημιουργήσει μια γέφυρα ανάμεσα στη ζωγραφική και την υφαντική τέχνη.
Δεκατέσσερις γυναίκες από δομές υφαντικής του Έβρου επισκέφθηκαν την Εθνική Πινακοθήκη και την Εθνική Γλυπτοθήκη, συμμετέχοντας σε ένα βιωματικό εργαστήριο.
Οι υφάντρες παρατήρησαν έργα των μόνιμων συλλογών, αναζητώντας έμπνευση στις χρωματικές παλέτες, στις φόρμες, στις γραμμές και στις υφές τους.
Η εμπειρία αυτή αποτελεί την αφετηρία για τη δημιουργία νέων υφαντών, στα οποία η παραδοσιακή τεχνική θα συναντήσει τη σύγχρονη εικαστική προσέγγιση.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Θράκη διατηρεί μακρά παράδοση στην υφαντική, με ιστορικές αναφορές που ανάγονται στον 17ο αιώνα.
Τα πρωτότυπα δημιουργήματα που θα προκύψουν από τη συνεργασία προγραμματίζεται να διατεθούν στα πωλητήρια της Εθνικής Πινακοθήκης, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να αποκτήσει έργα που συνδυάζουν την πολιτιστική κληρονομιά με μια νέα δημιουργική ματιά.
Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Συραγώ Τσιάρα, ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας των πολιτιστικών φορέων, ενώ η διευθύντρια του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, Αγγελική Γιαννακίδου, υπογράμμισε τη συμβολή της τέχνης στη δημιουργία δεσμών και στην ενδυνάμωση της κοινότητας.
4 Νοεμβρίου: Από τη Σαπφώ στον Ελύτη, μια βραδιά ποίησης και μουσικής
Η ελληνική λυρική ποίηση βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερης εκδήλωσης την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στις 19:30, στο Αμφιθέατρο «Ίδρυμα Ωνάση» της Εθνικής Πινακοθήκης.
Με αφορμή τη συμπλήρωση δύο χρόνων λειτουργίας του Μουσείου «Σπίτι του Ελύτη», παρουσιάζεται το πρόγραμμα «Από την Σαπφώ στον Ελύτη», μέσα από τα τραγούδια του συνθέτη Γιώργου Κουρουπού.
Πρόκειται για ένα μουσικό ταξίδι που ξεκινά από την αρχαία λυρική ποίηση και φτάνει στους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής γραμματείας.
Η ποίηση του Διονυσίου Σολωμού, του Κώστα Καρυωτάκη, του Κ. Π. Καβάφη, του Γιώργου Σεφέρη, του Ανδρέα Εμπειρίκου, του Νίκου Εγγονόπουλου και του Οδυσσέα Ελύτη συναντά τη μουσική σύνθεση.
Την επιμέλεια και την απαγγελία έχει η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ενώ τραγουδούν η Άρτεμις Μπόγρη και ο Άγγελος Χονδρογιάννης. Στο πιάνο βρίσκεται η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου.
Ιδιαίτερο στοιχείο της παρουσίασης αποτελεί η συμμετοχή έργων ζωγραφικής από τις συλλογές της Πινακοθήκης, μεταξύ άλλων των Παρθένη, Μόραλη και Νικολάου, που συνομιλούν με τα τραγούδια και τη συναισθηματική τους ατμόσφαιρα.
Η είσοδος είναι ελεύθερη, με απαραίτητη προκράτηση θέσης.
21 Νοεμβρίου: Η Χορωδία της ΕΡΤ τραγουδά Ελύτη, Σεφέρη και Γκάτσο
Μια ακόμη σημαντική μουσική συνάντηση έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 21 Νοεμβρίου.
Η Χορωδία της ΕΡΤ παρουσιάζει τη συναυλία «Άνθη της πέτρας και της θάλασσας», αφιερωμένη σε τρεις μεγάλους ποιητές των ελληνικών γραμμάτων: τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γιώργο Σεφέρη και τον Νίκο Γκάτσο.
Η μουσική των Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρου Ξαρχάκου και Θεόδωρου Αντωνίου ζωντανεύει την ποιητική δημιουργία, αναδεικνύοντας τη σχέση του ελληνικού λόγου με τη θάλασσα, το φως και τη φύση.
Τη μουσική διεύθυνση έχει η Κυριακή Κουντούρη και στο πιάνο συνοδεύει ο Θάνος Μαργέτης.
Πριν από τη συναυλία, στις 11:00, θα πραγματοποιηθεί ειδική ξενάγηση στη μόνιμη συλλογή της Πινακοθήκης, με έμφαση στα έργα της «Ομάδας Τέχνη» και στις εικαστικές αναζητήσεις που συναντήθηκαν με την ελληνική ποίηση.
Η συναυλία αρχίζει στις 12:00.
Και οι δύο δράσεις έχουν ελεύθερη είσοδο, με ηλεκτρονική κράτηση θέσης. Για την ξενάγηση και τη μουσική εκδήλωση προβλέπονται χωριστές δηλώσεις συμμετοχής.
Χάρτινες Εικόνες: Η άγνωστη ιστορία της ελληνικής χαρακτικής
Μια λιγότερο γνωστή πτυχή της ελληνικής εικαστικής ιστορίας αναδεικνύεται μέσα από την έκθεση «Χάρτινες Εικόνες – Οι Απαρχές της Ελληνικής Χαρακτικής», η οποία συνεχίζεται έως τις 28 Δεκεμβρίου 2026.
Η έκθεση παρουσιάζει θρησκευτικά χαρακτικά που γνώρισαν ευρεία διάδοση από τα μέσα του 17ου μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.
Μέσα από αγιορείτικες εικόνες και χαρακτικά με αναφορές στους Αγίους Τόπους, οι επισκέπτες ανακαλύπτουν μια μορφή τέχνης που υπήρξε σημαντικός φορέας θρησκευτικής και πολιτιστικής επικοινωνίας.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει το «Προσκυνητάριον των Αγίων Τόπων», έκδοση του 1807 στη Βιέννη, με απεικονίσεις μνημείων της Ιερουσαλήμ και σκηνών από τη ζωή του Χριστού.
Η επιμελήτρια της έκθεσης, Κατερίνα Ταβαντζή, πραγματοποιεί ξεναγήσεις στις 7, 8, 14 και 15 Νοεμβρίου, στις 16:00.
Η συμμετοχή περιλαμβάνεται στο εισιτήριο εισόδου, με περιορισμένο αριθμό επισκεπτών.
Το ελληνικό τοπίο μέσα από τα μάτια των ζωγράφων
Η Εθνική Πινακοθήκη προσκαλεί επίσης το κοινό να ανακαλύψει πώς οι καλλιτέχνες αποτύπωσαν την Ελλάδα μέσα στους αιώνες.
Η ξενάγηση «Τοπιογραφία: Εικόνες της Ελλάδας», το Σάββατο 7 Νοεμβρίου στις 12:00, εξετάζει τη μετάβαση από τις πρώτες περιηγητικές απεικονίσεις του ελληνικού τοπίου στη ζωγραφική προσέγγιση των Ελλήνων δημιουργών του 19ου και του 20ού αιώνα.
Πώς έγινε το τοπίο αυτόνομο θέμα στη ζωγραφική; Πώς οι καλλιτέχνες διαμόρφωσαν τη δική τους οπτική για το φως, τη θάλασσα και την ελληνική φύση;
Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια Μαρίνα Τομαζάνη, μέσα από μια περιήγηση διάρκειας 60 λεπτών στις μόνιμες συλλογές.
Δημιουργικά εργαστήρια για ενήλικες και παιδιά
Ο Νοέμβριος περιλαμβάνει και ένα πλούσιο πρόγραμμα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.
Για τους ενήλικες, τα εργαστήρια «Ζωγραφικές Μελέτες Νοεμβρίου – Πρόσωπα και Μορφές» επικεντρώνονται στην ανθρώπινη παρουσία στη ζωγραφική.
Με αφετηρία έργα της μόνιμης συλλογής, οι συμμετέχοντες πειραματίζονται με τη σύνθεση, το φως και τη σχέση της ανθρώπινης μορφής με τον χώρο.
Τα εργαστήρια πραγματοποιούνται στις 4, 14, 18 και 28 Νοεμβρίου, με διάρκεια τριών ωρών και κόστος 15 ευρώ ανά μάθημα.
Για τους μικρούς επισκέπτες έχουν σχεδιαστεί δύο ξεχωριστές δράσεις.
Στις 8 Νοεμβρίου, το πρόγραμμα «Το Μουσείο των Αόρατων Πραγμάτων» προσκαλεί παιδιά 3 έως 6 ετών να εξερευνήσουν έννοιες που δεν βλέπουμε, αλλά αισθανόμαστε, μέσα από την αφηρημένη τέχνη.
Στις 22 Νοεμβρίου, το εργαστήριο «Λατρεμένη μου Μουντζούρα» απευθύνεται σε παιδιά 3 έως 5 ετών, αναδεικνύοντας τη διαφορετικότητα και την ελεύθερη δημιουργική έκφραση.
Και τα δύο προγράμματα αρχίζουν στις 12:00, κοστίζουν 8 ευρώ και απαιτούν συνοδεία γονέα.
Η Εθνική Γλυπτοθήκη θυμάται το Πολυτεχνείο
Η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου αποκτά τη δική της θέση στον πολιτιστικό προγραμματισμό.
Την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, η Εθνική Γλυπτοθήκη παρουσιάζει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «17 Νοεμβρίου 1973 – Η Θύελλα της Νιότης».
Με αφετηρία το έργο «Νίκη» της Ιωάννας Σπητέρη, τα παιδιά 6 έως 12 ετών προσεγγίζουν τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και συζητούν για τις έννοιες της ελευθερίας, της έκφρασης και της συλλογικής διεκδίκησης.
Στη συνέχεια συμμετέχουν σε εικαστικό εργαστήριο, δημιουργώντας τα δικά τους συνθήματα.
Η δράση πραγματοποιείται στις 12:00, με κόστος 8 ευρώ.
Επιπλέον, την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, στις 18:00, πραγματοποιείται ξενάγηση στη μόνιμη έκθεση της Εθνικής Γλυπτοθήκης από την επιμελήτρια Τώνια Γιαννουδάκη.
Αριστομένης Προβελέγγιος: Μια νέα έκθεση στην Κυψέλη
Η αρχιτεκτονική έχει επίσης σημαντική παρουσία στο πρόγραμμα.
Στις 20 Νοεμβρίου, στην οδό Κυκλάδων στην Κυψέλη, παρουσιάζεται νέα έκθεση αφιερωμένη στον αρχιτέκτονα Αριστομένη Προβελέγγιο (1914-1999).
Η έκθεση οργανώνεται από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και την Εθνική Πινακοθήκη.
Στόχος της είναι να φωτίσει το πολύπλευρο έργο και τη ριζοσπαστική δράση ενός δημιουργού που συνέδεσε την αρχιτεκτονική σκέψη με τον κοινωνικό προβληματισμό.
Κέρκυρα: Ο Αλέκος Φασιανός κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού
Η έκθεση «Αλέκος Φασιανός: Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού» συνεχίζεται στο Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στην Κέρκυρα έως τις 11 Ιανουαρίου 2027.
Σαράντα έξι έργα του σημαντικού Έλληνα ζωγράφου, ανάμεσά τους ελαιογραφίες, ακρυλικά και χαρακτικά, φωτίζουν σχεδόν έξι δεκαετίες καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Οι γνώριμες μορφές, οι ανθρώπινες φιγούρες, τα έντονα χρώματα και οι μνήμες της καθημερινότητας συγκροτούν έναν εικαστικό κόσμο όπου η απλότητα μετατρέπεται σε ποίηση.
Στο πλαίσιο της έκθεσης, στις 18 Νοεμβρίου, στις 18:30, ο ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής Τάσης Παπαϊωάννου θα μιλήσει για μια λιγότερο γνωστή πτυχή του έργου του Φασιανού: τη σχέση του με την αρχιτεκτονική.
Η εκδήλωση θα φωτίσει τη δημιουργική συνεργασία του ζωγράφου με αρχιτέκτονες και τη συμμετοχή του στον σχεδιασμό κτιρίων, όπως το Μουσείο Αλέκου Φασιανού στο Μεταξουργείο.
Στις 29 Νοεμβρίου, στις 11:30, η πιανίστα Μαρία Καλουτσάκη θα πραγματοποιήσει μια ιδιαίτερη περιήγηση στην έκθεση, προσεγγίζοντας το έργο του Φασιανού μέσα από τη μουσική και τις προσωπικές μνήμες.
Οι δύο παράλληλες εκδηλώσεις έχουν ελεύθερη είσοδο.
Ναύπλιο: Η Ελένη Παυλοπούλου συνομιλεί με την ιστορία
Στο Παράρτημα Ναυπλίου παρουσιάζεται η έκθεση «Ελένη Παυλοπούλου – Ζωηφόρος», με 21 έργα που συνομιλούν με την ιστορική ζωγραφική της μόνιμης συλλογής.
Η ζωγράφος αντλεί έμπνευση από την Ελληνική Επανάσταση, την αρχαιότητα, τη φύση και σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας.
Μέσα από μια σύγχρονη εικαστική γλώσσα επανερμηνεύει το παρελθόν και εξετάζει τη σχέση της συλλογικής μνήμης με το παρόν.
Η έκθεση, σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα, διαρκεί έως τις 17 Ιανουαρίου 2027.
Σπάρτη: Τα «Τοπία της Ψυχής» του Wassili Lepanto
Στην Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης συνεχίζεται η έκθεση «Wassili Lepanto: Τοπία της Ψυχής», αφιερωμένη στο έργο του ζωγράφου και φιλοσόφου Βασίλη Λουκόπουλου.
Δέκα έργα με αναφορές σε ιστορικά τοπία της Ελλάδας παρουσιάζουν μια διαφορετική προσέγγιση της τοπιογραφίας.
Ο Μυστράς, η Μονεμβασιά, η Ακροναυπλία, τα Κύθηρα και ο Άθως μετατρέπονται σε τόπους εσωτερικής αναζήτησης, όπου η φύση και η ανθρώπινη ιστορία συνυπάρχουν.
Για τον Lepanto, το τοπίο δεν αποτελούσε απλώς μια εικόνα του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά ένα μέσο φιλοσοφικού στοχασμού και καλλιτεχνικής έκφρασης.
Η έκθεση διαρκεί έως τις 25 Ιουλίου 2027.
Ένας Νοέμβριος που ενώνει την παράδοση με τη σύγχρονη δημιουργία
Αυτό που ξεχωρίζει στο πρόγραμμα της Εθνικής Πινακοθήκης είναι η διάθεση να ανοίξει νέους δρόμους επικοινωνίας ανάμεσα στις διαφορετικές τέχνες.
Από τα θρακιώτικα υφαντά και την ελληνική χαρακτική μέχρι τη μουσική του Θεοδωράκη και τη ζωγραφική του Φασιανού, η τέχνη παρουσιάζεται ως μια ζωντανή διαδικασία που ενώνει ανθρώπους, εποχές και εμπειρίες.
Η συμμετοχή των παιδιών, οι συναντήσεις με καλλιτέχνες και οι εκδηλώσεις με ελεύθερη είσοδο ενισχύουν τον ανοιχτό χαρακτήρα του μουσείου.
