Συμπληρώματα διατροφής: Σπρέι, ζελεδάκια και ροφήματα αντικαθιστούν τα χάπια – Πόσο αποτελεσματικά είναι;

Οι συγκεκριμένες μορφές απευθύνονται κυρίως σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να καταπιούν χάπια, έχουν απαιτητική καθημερινότητα ή αναζητούν περισσότερο πρακτικές λύσεις για τη λήψη συμπληρωμάτων.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ευκολία χρήσης δεν συνεπάγεται απαραίτητα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η ταχύτητα απορρόφησης, η σύνθεση και η δοσολογία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες, ενώ η αλόγιστη κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας.

Οι νέες μορφές που κερδίζουν έδαφος

Ανάμεσα στα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά βρίσκονται τα υπογλώσσια σπρέι, τα οποία περιέχουν βιταμίνες σε υγρή μορφή και εφαρμόζονται απευθείας στο στόμα.

Αντίστοιχα, τα στοματικά φιλμ είναι λεπτές ταινίες που διαλύονται πάνω ή κάτω από τη γλώσσα, επιτρέποντας, ανάλογα με τη σύνθεση, την απορρόφηση ορισμένων συστατικών μέσω του στοματικού βλεννογόνου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα λειτουργικά shots, μικρά συμπυκνωμένα ροφήματα συνήθως 60 έως 100 ml, που περιέχουν συνδυασμούς βιταμινών, φυτικών εκχυλισμάτων και άλλων συστατικών.

Στην ίδια κατηγορία ανήκουν τα στικ ηλεκτρολυτών, τα οποία διαλύονται σε νερό και μπορούν να συμβάλουν στην αναπλήρωση υγρών και αλάτων έπειτα από έντονη ή παρατεταμένη άσκηση.

Παράλληλα, αυξάνονται οι επιλογές σε συμπληρώματα τύπου gummies, δηλαδή ζελεδάκια με βιταμίνες, προβιοτικά και άλλα συστατικά, καθώς και σε λιποσωμιακά σκευάσματα που χρησιμοποιούν ειδικές δομές λιπιδίων για τη μεταφορά δραστικών ουσιών.

Είναι πραγματικά πιο αποτελεσματικά από τα χάπια;

Το σημαντικότερο ερώτημα αφορά το κατά πόσο οι νέες μορφές προσφέρουν ουσιαστικά πλεονεκτήματα έναντι των συμβατικών συμπληρωμάτων.

Ο διαιτολόγος-διατροφολόγος Μανώλης Γερακίτης επισημαίνει ότι ορισμένα σκευάσματα μπορούν να προσφέρουν ευκολότερη χορήγηση ή διαφορετικό τρόπο απορρόφησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι αυτομάτως αποτελεσματικότερα.

Για παράδειγμα, ένα υπογλώσσιο σπρέι μπορεί, ανάλογα με το δραστικό συστατικό, να επιτρέψει την απορρόφηση μέρους της ουσίας μέσω του βλεννογόνου. Ωστόσο, αυτό δεν εγγυάται ταχύτερη δράση ή μεγαλύτερο όφελος για τον οργανισμό.

Αντίστοιχα, τα λιποσωμιακά συμπληρώματα ενδέχεται να βελτιώνουν την απορρόφηση ορισμένων ουσιών, αλλά τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι εξίσου ισχυρά για όλα τα προϊόντα.

Ο κίνδυνος από τα ζελεδάκια και τα συμπυκνωμένα ροφήματα

Μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις των ειδικών αφορά την υπερβολική κατανάλωση.

Τα ζελεδάκια με γεύσεις φρούτων και τα εύγευστα συμπυκνωμένα ροφήματα μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστούν ως καραμέλες ή αναψυκτικά, παρά το γεγονός ότι περιέχουν δραστικά συστατικά σε συγκεκριμένες δόσεις.

Η υπερβολική πρόσληψη λιποδιαλυτών βιταμινών, όπως οι A, D, E και K, ή μετάλλων όπως ο σίδηρος, μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες επιπτώσεις.

Για παράδειγμα, η υπερβολική λήψη βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει αύξηση του ασβεστίου στο αίμα, ενώ ορισμένα φυτικά συστατικά μπορεί να επηρεάσουν την καρδιακή λειτουργία ή να προκαλέσουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Προσοχή στις αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας.

Ορισμένα συμπληρώματα ηλεκτρολυτών περιέχουν μεγάλες ποσότητες καλίου και νατρίου, οι οποίες μπορεί να είναι ακατάλληλες για ασθενείς που χρησιμοποιούν συγκεκριμένα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση ή διουρητικά.

Επιπλέον, φυτικά συστατικά όπως το Ginkgo biloba ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας όταν συνδυάζονται με αντιπηκτικά.

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται σε εγκύους, θηλάζουσες, παιδιά και ανθρώπους με νεφρικά ή ηπατικά νοσήματα.

Τι πρέπει να ελέγχουμε πριν από την αγορά

Οι καταναλωτές χρειάζεται να εξετάζουν προσεκτικά την ετικέτα, τη δοσολογία και τα συστατικά κάθε συμπληρώματος.

Στην Ελλάδα, τα συμπληρώματα διατροφής υπόκεινται σε διαδικασία γνωστοποίησης στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων. Ωστόσο, η γνωστοποίηση στον ΕΟΦ δεν ισοδυναμεί με προηγούμενη έγκριση της αποτελεσματικότητας ή της ασφάλειας του προϊόντος.

Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται και στις διαδικτυακές αγορές από άγνωστους προμηθευτές, καθώς ενδέχεται να διακινούνται σκευάσματα αμφίβολης ποιότητας ή με μη δηλωμένα συστατικά.

Οι ειδικοί καταλήγουν ότι το σημαντικότερο πλεονέκτημα των νέων μορφών είναι η πρακτικότητα και η ευκολία χρήσης. Η επιλογή όμως οποιουδήποτε συμπληρώματος πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες του οργανισμού και, όπου απαιτείται, στην καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.

Η ισορροπημένη διατροφή εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση της σωστής πρόσληψης θρεπτικών συστατικών, ενώ κανένα συμπλήρωμα δεν μπορεί να την αντικαταστήσει.