Για τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, η επιλογή της διαδρομής έχει μετατραπεί σε σύνθετο οικονομικό υπολογισμό. Η συντομότερη πορεία μέσω Παναμά μπορεί να συνοδεύεται από αναμονή και υψηλό κόστος εξασφάλισης διέλευσης. Η παράκαμψη μέσω του νότιου άκρου της Νότιας Αμερικής απαιτεί περισσότερα καύσιμα και ημέρες ταξιδιού, προσφέρει όμως εναλλακτική όταν η πρόσβαση στη Διώρυγα γίνεται ιδιαίτερα ακριβή.
Η αύξηση της κίνησης στο Στενό του Μαγγελάνου είχε αρχίσει ήδη από τον Ιούλιο. Καταγράφηκε κυρίως σε πλοία ολικής χωρητικότητας περίπου 60.000–65.000 κόρων,χωρίς επίσημη κατανομή ανά κατηγορία πλοίου. Πρόκειται για στοιχεία πλοήγησης που καλύπτουν περίοδο έως τις 24 Σεπτεμβρίου 2026, συνεπώς η εικόνα για τον συγκεκριμένο μήνα αφορά το διαθέσιμο χρονικό διάστημα.
Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δίνουν το μέγεθος της επιβάρυνσης. Σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση της Αρχής της Διώρυγας, η οποία δημοσιεύτηκε στις 9 Οκτωβρίου, τον Σεπτέμβριο πραγματοποιήθηκαν 979 διελεύσεις ποντοπόρων πλοίων, κατά μέσο όρο 32,63 ημερησίως. Η ίδια Αρχή τοποθετεί τη μέγιστη βιώσιμη δυναμικότητα της Διώρυγας περίπου στις 36–38 διελεύσεις την ημέρα, ανάλογα με τη σύνθεση της κίνησης και τις λειτουργικές συνθήκες.
Υπάρχει, ωστόσο, μια πρώτη βελτίωση. Με ανακοίνωσή της στις 28 Σεπτεμβρίου, η Αρχή όρισε το μέγιστο επιτρεπόμενο βύθισμα στις διευρυμένες δεξαμενές Neopanamax στα 14,94 μέτρα, δηλαδή 49 πόδια, με άμεση ισχύ. Παράλληλα, από τις 15 Οκτωβρίου οι διαθέσιμες ημερήσιες θέσεις για αυτή την κατηγορία αυξάνονται από εννέα σε δέκα, ανεβάζοντας το σύνολο των θέσεων στη Διώρυγα σε 33.
Η απόφαση στηρίζεται στη βελτίωση των βροχοπτώσεων και στα μέτρα εξοικονόμησης νερού. Το υδατικό έλλειμμα παραμένει, σύμφωνα με την Αρχή, η οποία επισημαίνει ότι η κράτηση αποτελεί τον μόνο μηχανισμό εξασφάλισης συγκεκριμένης ημερομηνίας διέλευσης. Για πλοία χωρίς κράτηση, η καθυστέρηση μπορεί να είναι απροσδιόριστη.
Το κόστος απόκτησης μιας διαθέσιμης θέσης εξηγεί γιατί η μακρύτερη διαδρομή μπαίνει στον σχεδιασμό των εταιρειών. Σε δημοσιεύματα των αρχών Οκτωβρίου καταγράφονται προσφορές δημοπρασιών που ξεπέρασαν τα 4 εκατ. και στη συνέχεια τα 5 εκατ. δολάρια για μεμονωμένες θέσεις διέλευσης. Πρόκειται για ποσά εξασφάλισης θέσης και προτεραιότητας, όχι για το συνήθες τιμολόγιο διέλευσης όλων των πλοίων.
Στην ίδια αποτύπωση αναφέρονταν 45 πλοία με επιβεβαιωμένη κράτηση σε αναμονή και μέσος χρόνος αναμονής περίπου 5,5 ημερών για τη βόρεια κατεύθυνση, στο προηγούμενο διάστημα των 28 ημερών. Το Στενό του Μαγγελάνου προσφέρει πέρασμα χωρίς διόδια, με απαιτήσεις πλοήγησης και απαιτητικές καιρικές συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή.
Η πίεση έχει ήδη επηρεάσει τα πλοία ξηρού φορτίου. Σε ανάλυση της 16ης Σεπτεμβρίου, η BIMCO ανέφερε ότι οι διελεύσεις bulk carriers από τις αρχές Ιουλίου είχαν μειωθεί κατά 22% σε ετήσια βάση. Συνέδεσε την υποχώρηση με τον εντονότερο ανταγωνισμό για θέσεις, ιδιαίτερα από δεξαμενόπλοια, καθώς αυξήθηκαν οι αμερικανικές ενεργειακές εξαγωγές προς την Ασία.
Για την αγορά, η εξέλιξη υποδηλώνει ότι η πίεση στον Παναμά δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Η δυνατότητα κάθε φορτίου να απορροφήσει μια ακριβότερη διέλευση επηρεάζει την επιλογή μεταξύ αναμονής και παράκαμψης. Όταν τα ταξίδια μεγαλώνουν, τα πλοία δεσμεύονται για περισσότερες ημέρες, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητά τους για επόμενες μεταφορές. Η επίπτωση στους ναύλους εξαρτάται και από τη ζήτηση φορτίων και τον διαθέσιμο στόλο.
Η Αρχή της Διώρυγας επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα με τη νέα φάση του προγράμματος μακροπρόθεσμης κατανομής θέσεων, LoTSA, για διελεύσεις από τις 3 Ιανουαρίου έως τις 3 Απριλίου 2027. Για πρώτη φορά, το πρόγραμμα επεκτείνεται πιλοτικά και στις παλαιότερες δεξαμενές Panamax.
Στις 17 Νοεμβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί ο διαγωνισμός για 36 πακέτα Neopanamax, συνολικά 270 θέσεων. Στις 24 Νοεμβρίου ακολουθεί ο διαγωνισμός Panamax, με 51 πακέτα και 288 θέσεις. Η υπόλοιπη διαθέσιμη δυναμικότητα θα συνεχίσει να προσφέρεται μέσω του τακτικού συστήματος κρατήσεων και δημοπρασιών.
Οι κρατήσεις επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να προγραμματίζουν νωρίτερα τα ταξίδια τους. Η δυνατότητα του Παναμά να διατηρήσει σταθερή εξυπηρέτηση εξακολουθεί να εξαρτάται από το νερό, ενώ για τους πλοιοκτήτες η σύγκριση κόστους, χρόνου και αξιοπιστίας θα καθορίζει πόσα πλοία θα συνεχίσουν να αναζητούν πέρασμα μέσω Μαγγελάνου.
Διαβάστε ακόμη:
- Ποια αυτοκίνητα είναι ο πρώτος στόχος των κλεφτών στην Ελλάδα;
- Ακρίβεια: Τα 20 προϊόντα και υπηρεσίες που «τρώνε» πάνω από το μισό εισόδημα των νοικοκυριών
- Ελληνικά ποτά: Αντέχουν οι εξαγωγές στο πρώτο εξάμηνο – Πού κερδίζουν έδαφος μπράντι και τζιν
- ΟΟΣΑ: Θετικό σήμα για την ελληνική Δικαιοσύνη – Οι μεταρρυθμίσεις που ξεχωρίζουν και οι αδυναμίες που μένουν
