Σε ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της ΔΕΗ για την επόμενη ημέρα της Δυτικής Μακεδονίας εξελίσσεται το σχέδιο δημιουργίας ενός από τα μεγαλύτερα data centers στην Ευρώπη στην Κοζάνη, με την περιοχή που επί δεκαετίες ταυτίστηκε με τον λιγνίτη να επιχειρεί πλέον να τοποθετηθεί στον νέο χάρτη της τεχνητής νοημοσύνης, των data centers και της καθαρής ενέργειας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η ΔΕΗ σχεδιάζει επενδύσεις συνολικού ύψους 5,8 δισ. ευρώ (6,7 δισ. δολάρια) για τη μετατροπή της πρώην λιγνιτικής ζώνης σε τεχνολογικό και ενεργειακό κόμβο. Στην «καρδιά» του σχεδίου βρίσκεται ένα data center αρχικής ισχύος 300 MW, το οποίο προγραμματίζεται να αναπτυχθεί στην Κοζάνη έως το τέλος του 2028 και έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να επεκταθεί έως το 1 GW μέχρι το 2031.
Πρόκειται για ένα project που συνδέεται άμεσα με τη ραγδαία αύξηση των αναγκών σε υπολογιστική ισχύ λόγω της AI, αλλά και με τη στρατηγική της ΔΕΗ να αξιοποιήσει το ισχυρό ενεργειακό της αποτύπωμα στη Δυτική Μακεδονία, καθώς η εποχή του λιγνίτη φθάνει στο τέλος της.
Το κρίσιμο πλεονέκτημα του σχεδίου είναι η πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια. Η ΔΕΗ αναζητά ήδη πελάτες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το data center, με ένα από τα βασικά εμπορικά επιχειρήματα να είναι ότι η τροφοδοσία του θα γίνεται μέσω του περιφερειακού ενεργειακού δικτύου της εταιρείας και με μακροχρόνια σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να επιβαρύνεται το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα.
Οι ενεργειακές απαιτήσεις είναι τεράστιες. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το data center αναμένεται να χρειάζεται περίπου 0,6% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτούν τα data centers παγκοσμίως.
Από τον λιγνίτη στην AI
Η επένδυση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη ΔΕΗ, καθώς επιχειρεί να αντικαταστήσει ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που επί δεκαετίες δημιουργούσε η λιγνιτική παραγωγή στη Δυτική Μακεδονία.
Η εταιρεία αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της οικονομικής παραγωγής της Δυτικής Μακεδονίας, σύμφωνα με το Bloomberg, γεγονός που δείχνει πόσο στενά συνδεδεμένη παραμένει η τοπική οικονομία με τη δραστηριότητά της.
Η μετάβαση, ωστόσο, δεν είναι χωρίς κόστος. Η λιγνιτική μονάδα Αγίου Δημητρίου, περίπου 18 χιλιόμετρα από την Κοζάνη, έχει σταματήσει να λειτουργεί έπειτα από σταδιακή απολιγνιτοποίηση. Από περίπου 420 εργαζομένους στις αρχές του έτους έχουν απομείνει 58.
Παράλληλα, η εξόρυξη λιγνίτη έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, ενώ οι ποσότητες άνθρακα που απομένουν προορίζονται για την Πτολεμαΐδα V. Και αυτή η μονάδα αναμένεται να σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη έως το τέλος του έτους.
Το ζητούμενο για την Κοζάνη είναι εάν οι νέες επενδύσεις μπορούν να καλύψουν μέρος του κενού που αφήνει πίσω της η απολιγνιτοποίηση. Η περιοχή παραμένει σε μεγάλο βαθμό μια οικονομία που αναπτύχθηκε γύρω από τη ΔΕΗ, με χιλιάδες οικογένειες να έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με την εταιρεία.
Χιλιάδες θέσεις εργασίας στην κατασκευή
Το επενδυτικό πρόγραμμα δημιουργεί σημαντικές προσδοκίες και για την απασχόληση. Σήμερα η ΔΕΗ διαθέτει περίπου 1.250 εργαζομένους στην περιοχή, όμως στην κορύφωση της κατασκευαστικής δραστηριότητας εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν περίπου 5.700 εργαζόμενοι.
Μετά την ολοκλήρωση των έργων, οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν τουλάχιστον 2.200 μόνιμες θέσεις εργασίας, από τις οποίες περίπου 1.500 θα απαιτούνται για τη λειτουργία του data center όταν αυτό φθάσει σε ισχύ 1 GW.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται, πάντως, στο data center. Η ΔΕΗ σχεδιάζει παράλληλα σειρά έργων πράσινης ενέργειας, επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα νέο παραγωγικό οικοσύστημα στην περιοχή.
Στόχος είναι η οικονομία της Δυτικής Μακεδονίας να μετακινηθεί σταδιακά από την εξόρυξη και την ηλεκτροπαραγωγή με λιγνίτη προς την τεχνολογία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες πληροφορικής.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα προετοιμάζουν φοιτητές και εργαζομένους για τις ειδικότητες που θα απαιτήσουν τα νέα έργα.
Το μεγάλο ερώτημα για την Κοζάνη
Παρά το μέγεθος των επενδύσεων, στην τοπική κοινωνία παραμένει έντονος ο προβληματισμός για το κατά πόσο η νέα δραστηριότητα θα μπορέσει να αντικαταστήσει την οικονομική και κοινωνική επίδραση που είχε η ΔΕΗ την εποχή του λιγνίτη.
Στην κορύφωση της λιγνιτικής δραστηριότητας, το 2010, η ΔΕΗ απασχολούσε περίπου 5.500 εργαζομένους στη Δυτική Μακεδονία, ενώ γύρω από την εταιρεία είχε δημιουργηθεί ένα ευρύτερο οικονομικό οικοσύστημα.
Οι ανησυχίες αποτυπώνονται και στην εμπορική δραστηριότητα της Κοζάνης. Από περίπου 1.500 καταστήματα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, περίπου 650 έχουν κλείσει, καθώς η οικονομική δραστηριότητα της περιοχής έχει υποχωρήσει.
Για τη ΔΕΗ, συνεπώς, το project της Κοζάνης είναι κάτι περισσότερο από μία ακόμη επένδυση σε data centers. Αποτελεί το τεστ για το εάν ο όμιλος μπορεί να αξιοποιήσει την έκρηξη της ζήτησης για AI και υπολογιστική ισχύ, μετατρέποντας τις παλιές λιγνιτικές υποδομές και το ενεργειακό του πλεονέκτημα σε έναν νέο αναπτυξιακό πυλώνα.
Αν το σχέδιο των 5,8 δισ. ευρώ προχωρήσει σύμφωνα με τον προγραμματισμό και το data center επεκταθεί τελικά από τα 300 MW στο 1 GW, η Κοζάνη θα επιχειρήσει μέσα σε λίγα χρόνια μια από τις μεγαλύτερες παραγωγικές μεταμορφώσεις στην Ελλάδα: από τα ορυχεία και τον λιγνίτη στα data centers και την τεχνητή νοημοσύνη.
