Σε ένα κομψό μαύρο κουτί με χρυσά γράμματα που γράφουν “World’s Best Rice”, κρύβεται μια ιστορία που ξεπερνά τη γαστρονομία. Είναι η ιστορία της εμμονής με την ποιότητα, της εθνικής υπερηφάνειας και μιας προσωπικής αποστολής που γεννήθηκε μέσα από την πείνα της μεταπολεμικής Ιαπωνίας.

Ο Ιάπωνας σεφ Κενίτσι Φουτζιμότο, ιδιοκτήτης του Sushi Fujimoto στο Χονγκ Κονγκ, το κοιτάζει με ένα χαμόγελο που προδίδει σκεπτικισμό. Έχει περάσει πάνω από 20 χρόνια δίπλα σε βραβευμένους σεφ, έχει δοκιμάσει δεκάδες ποικιλίες και ξέρει ότι ο τίτλος «το καλύτερο» συχνά είναι μάρκετινγκ. Όμως, όταν το δοκιμάζει, το ύφος του αλλάζει.

Το ρύζι λέγεται Kinmemai Premium. Οι δημιουργοί του δεν ισχυρίζονται απλώς ότι είναι το κορυφαίο. Το 2016, το Βιβλίο Ρεκόρ Γκίνες το αναγνώρισε ως το πιο ακριβό ρύζι στον κόσμο.

«Το ρύζι είναι η ψυχή της Ιαπωνίας»

Ο Φουτζιμότο δεν το αντιμετωπίζει ως απλό υλικό. Το προετοιμάζει σαν τελετουργία: ξεπλένει, μουλιάζει, βράζει τους κόκκους σε χυτοσιδηρή κατσαρόλα. Και εξηγεί, με τον τρόπο που μιλά ένας σεφ όταν μιλά για κάτι ιερό:

«Στο σούσι, το 80% της ποιότητας είναι το ρύζι και μόνο το 20% το ψάρι».

Περιγράφει το αποτέλεσμα με λέξεις που δεν χαρίζονται εύκολα: καθαρό χρώμα, λαμπερή υφή “σαν διαμάντι”, ισορροπημένο άρωμα, αρμονική γεύση με σωστή υγρασία. Κι όμως, όταν φτάνει στο ερώτημα αν θα το έβαζε στο εστιατόριό του, γελάει: «Όχι βέβαια. Θα έπρεπε να τριπλασιάσω τις τιμές!»

Η παραδοχή αυτή είναι αποκαλυπτική: το World’s Best Rice δεν είναι προϊόν καθημερινής χρήσης. Είναι σύμβολο.

Η ιδέα ενός 83χρονου που ήθελε να αλλάξει την εικόνα του ιαπωνικού ρυζιού

Πίσω από το Kinmemai Premium βρίσκεται ο Κέιτζι Σάικα, πρόεδρος της Toyo Rice Corporation με έδρα τη Βακαγιάμα. Το 2016, στα 83 του τότε, πήρε μια απόφαση που ακουγόταν παράδοξη: να κάνει το ιαπωνικό ρύζι διεθνές σημείο αναφοράς.

Η Ιαπωνία καλλιεργεί ρύζι περίπου 3.000 χρόνια, έχει πάνω από 300 ποικιλίες, όμως οι εξαγωγές της δεν απέκτησαν ποτέ τη δυναμική που είχαν άλλα ιαπωνικά προϊόντα ή η ίδια η κουζίνα της χώρας. Ο Σάικα ήθελε να το αλλάξει. Όχι με διαφήμιση, αλλά με ένα “χτύπημα” συμβολισμού:

«Μου ήρθε η ιδέα του Βιβλίου Ρεκόρ Γκίνες. Έπρεπε να κάνουμε κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ πριν».

Έτσι λάνσαρε το Kinmemai Premium σε τιμή που έμοιαζε αδιανόητη: 9.496 γεν (περίπου 109 δολάρια/κιλό το 2016), όταν το «συνηθισμένο» ρύζι κόστιζε 300-400 γεν. Παρ’ όλα αυτά, εξαντλήθηκε. Σήμερα, κάθε κουτί κοστίζει 10.800 γεν, ενώ παράγονται μόλις 1.000 τεμάχια τον χρόνο.

Ένα έργο πάθους που «δεν βγαίνει» – και όμως συνεχίζεται

Ο Σάικα επιμένει πως δεν το έκανε για τα χρήματα. Αντίθετα, λέει πως αν υπολογιστεί το συνολικό κόστος, «μάλλον έχουμε ζημιά». Η στόχευση ήταν άλλη: να ανέβει το κύρος του ιαπωνικού ρυζιού και να δοθεί κίνητρο στους αγρότες να επενδύσουν στην ποιότητα.

Η Toyo Rice δεν στάθηκε μόνο στο branding. Από τη δεκαετία του 1970, προώθησε καινοτομίες όπως:

  • ρύζι χωρίς ξέπλυμα, για εξοικονόμηση νερού,
  • νέες μηχανές άλεσης που αφαιρούν λιγότερα στρώματα πίτουρου ώστε να διατηρούνται περισσότερα θρεπτικά στοιχεία.

Για το Kinmemai Premium, η διαδικασία μοιάζει με επιστήμη. Από χιλιάδες συμμετοχές σε διεθνή διαγωνισμό γευσιγνωσίας, επιλέγονται οι 4 έως 6 κορυφαίες ποικιλίες. Οι κόκκοι περνούν ειδικούς ελέγχους για ένζυμα ζωτικότητας και προχωρούν μόνο όσοι έχουν την περίφημη «ζωτική ενέργεια». Έπειτα ακολουθεί παλαίωση μηνών, που, σύμφωνα με τον ίδιο, δίνει πιο πλούσια γεύση και καλύτερο αποτέλεσμα.

Η πείνα μετά τον πόλεμο που έγινε αποστολή ζωής

Το πιο δυνατό κομμάτι της ιστορίας δεν είναι η τιμή. Είναι η αφετηρία. Ο Σάικα θυμάται την Ιαπωνία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: φτώχεια, λιμός, κατεστραμμένες σοδειές, άνθρωποι που πέθαιναν από πείνα. Η οικογένειά του επέζησε φυτεύοντας ό,τι μπορούσε και κυνηγώντας ό,τι έβρισκε.

Από εκεί γεννήθηκε η εμμονή: να φτιάξει το καλύτερο ρύζι του κόσμου, όχι μόνο ως γεύση, αλλά ως αξιοπρέπεια επιβίωσης. Σήμερα, στα 91 του, πηγαίνει ακόμη καθημερινά στη δουλειά. Και όταν τον ρωτούν για το μυστικό της υγείας του, απαντάει γελώντας: «Το ρύζι, φυσικά».

«Απλησίαστο» για τα εστιατόρια – αλλά πολύτιμο ως μήνυμα

Ακόμη και οι σεφ που το θαυμάζουν, παραδέχονται ότι για τα εστιατόρια το Kinmemai Premium είναι οικονομικά απλησίαστο. Το βλέπουν περισσότερο ως τελειότητα σε ένα μπολ, ένα προϊόν που ταιριάζει να σερβίρεται ζεστό, μόνο του, σε ένα παραδοσιακό γεύμα.

Κι όμως, μέσα από αυτή την «υπερβολή», το World’s Best Rice αποκτά κοινωνικό αποτύπωμα. Σε μια εποχή που οι αγρότες πιέζονται από αυξημένα κόστη και στάσιμες τιμές, ένα έργο που ανεβάζει το prestige της καλλιέργειας λειτουργεί σαν σήμα ελπίδας.

Για τον Σάικα, το ρύζι δεν είναι προϊόν. Είναι κληρονομιά. Και, όπως λέει ο ίδιος, όσο έχει χρόνια, θέλει να δημιουργεί κάτι που να ωφελεί την κοινωνία. «Και το ρύζι είναι ο τρόπος μου να το κάνω».

Διαβάστε ακόμη: