Η κίνηση, η οποία άρχισε να συζητείται πριν από τρία χρόνια, αποτελεί ένδειξη της πίεσης που δέχεται πλέον ολόκληρος ο βρετανικός πανεπιστημιακός κλάδος. Ένα οικονομικό μοντέλο που για χρόνια αξιοποιούσε την παγκόσμια φήμη των βρετανικών ιδρυμάτων για να προσελκύει ξένους φοιτητές με πολύ υψηλότερα δίδακτρα αρχίζει να εμφανίζει σοβαρές ρωγμές.
Αυστηρότεροι μεταναστευτικοί κανόνες, δημογραφικές πιέσεις στο εσωτερικό και η ραγδαία ενίσχυση του ανταγωνισμού από την Ασία απειλούν μια από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων των πανεπιστημίων.
«Πιστεύω ότι θα υπάρξουν ορισμένες καταρρεύσεις στον κλάδο εάν η κυβέρνηση δεν κάνει τίποτα», προειδοποιεί η Τζέιν Χάρινγκτον, διευθύνουσα σύμβουλος του London and South East University Group, του νέου σχήματος που δημιουργούν Γκρίνουιτς και Κεντ. Όπως επισημαίνει, το κόστος μιας χρεοκοπίας πανεπιστημίου θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο από το κόστος κρατικής στήριξής του.
«Τρύπα» £3,7 δισ. έως το τέλος της δεκαετίας
Σύμφωνα με στοιχεία της Universities UK, οι κυβερνητικές πολιτικές, μεταξύ των οποίων οι αυστηρότεροι κανόνες μετανάστευσης, αναμένεται να προκαλέσουν στα πανεπιστήμια σωρευτικό χρηματοδοτικό πλήγμα 3,7 δισ. στερλινών έως το τέλος της δεκαετίας.
Τα κορυφαία ιδρύματα, όπως η Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ, διαθέτουν μεγαλύτερες άμυνες. Για πολλά πανεπιστήμια χαμηλότερα στις διεθνείς κατατάξεις, όμως, η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη, καθώς εξαρτώνται περισσότερο από τα έσοδα των ξένων φοιτητών.
Στο πρόβλημα προστίθενται τα χρόνια παγωμένα δίδακτρα για τους Βρετανούς φοιτητές, την ώρα που το λειτουργικό κόστος των ιδρυμάτων έχει αυξηθεί.
«Βιώνουμε πρωτοφανή επίπεδα πίεσης σε ολόκληρο το σύστημα», σημειώνει ο Νικ Βον-Γουίλιαμς του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ. Το δικό του πανεπιστήμιο μπορεί, όπως λέει, να «αντέξει την καταιγίδα», όμως η εικόνα της παγκόσμιας αγοράς αλλάζει.
Η Ασία κρατά τους φοιτητές της στο σπίτι
Βρετανία, Καναδάς, Αυστραλία και ΗΠΑ αποτελούσαν επί δεκαετίες τους κυριότερους προορισμούς για διεθνείς φοιτητές. Πλέον, όμως, αντιμετωπίζουν πολύ ισχυρότερο ανταγωνισμό από πανεπιστήμια της Ανατολικής Ασίας.
«Περισσότεροι φοιτητές από την Ανατολική Ασία επιλέγουν να παραμείνουν στην Ανατολική Ασία και οι κυβερνήσεις της περιοχής επενδύουν έντονα στις πανεπιστημιακές υποδομές και στα ιδρύματά τους», επισημαίνει ο Βον-Γουίλιαμς.
Η Κίνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς ολοένα περισσότερα πανεπιστήμιά της ανεβαίνουν στις διεθνείς κατατάξεις, περιορίζοντας το κίνητρο των Κινέζων φοιτητών να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Η Βρετανία έχει καταγράψει κάποια αύξηση στις αιτήσεις από Αμερικανούς φοιτητές, όμως οι αφίξεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μειωθεί μετά το Brexit και το τέλος της ελεύθερης κυκλοφορίας.
Σήμερα, τις μεγαλύτερες ομάδες ξένων φοιτητών αποτελούν όσοι προέρχονται από Ινδία, Κίνα, Πακιστάν και Νιγηρία. Η εξάρτηση από αυτές τις αγορές δημιουργεί, ωστόσο, νέους κινδύνους. Η υποτίμηση του νομίσματος της Νιγηρίας, για παράδειγμα, προκάλεσε μεγάλες διακυμάνσεις στον αριθμό των φοιτητών που μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν σπουδές στη Βρετανία.
Γιατί οι ξένοι φοιτητές είναι τόσο πολύτιμοι
Η οικονομική σημασία τους εξηγείται από τη μεγάλη διαφορά στα δίδακτρα. Σύμφωνα με το British Council, ένας ξένος προπτυχιακός φοιτητής μπορεί να πληρώνει από 11.400 έως 38.000 στερλίνες τον χρόνο.
Αντίθετα, τα ετήσια δίδακτρα για τους Βρετανούς φοιτητές έχουν ανώτατο όριο λίγο κάτω από τις 9.790 στερλίνες.
Αυτό επέτρεψε επί χρόνια στα πανεπιστήμια ουσιαστικά να χρησιμοποιούν τα υψηλότερα έσοδα από τους διεθνείς φοιτητές για να στηρίζουν το ευρύτερο οικονομικό τους μοντέλο.
Η συγκεκριμένη στρατηγική βρίσκεται πλέον υπό πίεση και από την πολιτική της νέας βρετανικής κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει ταχθεί υπέρ της μεγαλύτερης έμφασης στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, δηλώνοντας πριν αναλάβει την πρωθυπουργία ότι οι ημέρες ενός σχολικού συστήματος προσανατολισμένου σχεδόν αποκλειστικά προς το πανεπιστήμιο «θα λάβουν τέλος».
Παράλληλα, η παραμονή της Σαμπάνα Μαχμούντ στο υπουργείο Εσωτερικών δεν δείχνει ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να χαλαρώσει σημαντικά την προσπάθεια περιορισμού της μετανάστευσης.
Βουτιά 30% στις φοιτητικές βίζες
Οι συνέπειες των αυστηρότερων κανόνων είναι ήδη εμφανείς.
Ο αριθμός των φοιτητικών θεωρήσεων εισόδου έχει μειωθεί σημαντικά μετά την απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει στους περισσότερους διεθνείς φοιτητές να φέρνουν μαζί τους μέλη της οικογένειάς τους και να αυξήσει το ύψος των αποταμιεύσεων που απαιτείται να αποδείξουν ότι διαθέτουν.
Σύμφωνα με στοιχεία του Home Office, οι φοιτητικές βίζες που χορηγούνται έχουν μειωθεί περίπου 30% από τα υψηλά άνω των 600.000 που είχαν καταγραφεί το 2022 και το 2023.
Και μια ακόμη επιβάρυνση βρίσκεται προ των πυλών. Από το 2028 προβλέπεται νέα εισφορά 925 στερλινών ετησίως για κάθε διεθνή φοιτητή, με εξαίρεση τους πρώτους 220 ανά πανεπιστήμιο.
Σύμφωνα με το Office for Students, το μέτρο θα μπορούσε να κοστίσει στον κλάδο περίπου 570 εκατ. στερλίνες ετησίως.
Σχεδόν τα μισά πανεπιστήμια στο «κόκκινο»
Η εικόνα των οικονομικών καταστάσεων είναι ήδη ανησυχητική. Το Office for Students προβλέπει ότι σχεδόν τα μισά από τα 279 ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας θα εμφανίσουν έλλειμμα για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026.
Εάν οι εγγραφές φοιτητών παραμείνουν στάσιμες τα επόμενα χρόνια, το ποσοστό θα μπορούσε να πλησιάσει το 60%.
Τα πανεπιστήμια έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνουν δραστικά μέτρα. Πολλά περικόπτουν προσωπικό και καταργούν ολόκληρα τμήματα που θεωρούνται ακριβά και παρουσιάζουν περιορισμένη ζήτηση.
Το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, το οποίο βρίσκεται στην 97η θέση της παγκόσμιας κατάταξης QS, εξετάζει ακόμη και το οριστικό κλείσιμο του τμήματος σύγχρονων γλωσσών, αν και δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση.
Άλλα ιδρύματα επιλέγουν μια πιο επιθετική στρατηγική προσέλκυσης φοιτητών, προσφέροντας από δωρεάν laptops έως συνδρομές σε γυμναστήρια. Παράλληλα, έχει ξεσπάσει ένας ιδιότυπος πόλεμος τιμών για την προσέλκυση των πολύτιμων διεθνών φοιτητών.
Για τα βρετανικά πανεπιστήμια, το πρόβλημα είναι ότι μεγάλο μέρος των εσόδων τους εξαρτάται από παράγοντες που δεν μπορούν να ελέγξουν: από τη μεταναστευτική πολιτική του Λονδίνου και την ισοτιμία της νάιρα στη Νιγηρία έως την άνοδο των ασιατικών πανεπιστημίων και τις γεωπολιτικές συγκρούσεις.
«Είναι σαν να παίζεις σκάκι 30 διαστάσεων», συνοψίζει η Βίβιαν Στερν, επικεφαλής της Universities UK. Ένα πανεπιστήμιο μπορεί να πάρει όλες τις σωστές στρατηγικές αποφάσεις και, ξαφνικά, μια νομισματική κρίση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά να ανατρέψει ολόκληρο τον οικονομικό του σχεδιασμό.
Διαβάστε ακόμη:
- «Μπούμερανγκ» ο δασμός των 3 ευρώ στα κινεζικά δέματα: Λιγότερα πακέτα, αλλά μεγαλύτερες παραγγελίες
- Το παζλ της ελληνικής αγοράς ακινήτων – Τι ζητούν σήμερα οι επενδυτές
- Λαζόπουλος στη Λάρισα; Το σενάριο που ανακατεύει την τράπουλα στην Κεντροαριστερά…
- Ηθοποιοί που επιστρέφουν, μετά από πολλά χρόνια, στην τηλεόραση
