Η εικόνα που αποτυπώνεται στις τελευταίες εκθέσεις της οικονομίας δείχνει ότι το πρόβλημα με τα κόκκινα δάνεια όχι μόνο δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά συνεχίζει να επηρεάζει εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σήμερα περίπου 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες συνδέονται με 2,9 εκατομμύρια προβληματικά δάνεια, γεγονός που σημαίνει ότι ένα τεράστιο μέρος της ελληνικής κοινωνίας εξακολουθεί να κουβαλά τα βάρη της οικονομικής κρίσης.
Τα δάνεια έφυγαν από τις τράπεζες, όχι από την οικονομία
Το βασικό συμπέρασμα της αξιολόγησης του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι ότι τα κόκκινα δάνεια δεν εξαφανίστηκαν. Απλώς μεταφέρθηκαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και στα επενδυτικά funds.
Σήμερα οι servicers διαχειρίζονται δάνεια συνολικής αξίας περίπου 91,5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε πολύ μεγάλο τμήμα της ελληνικής οικονομίας.
Από αυτά:
- 81,5 δισ. ευρώ αφορούν δάνεια που έχουν πωληθεί σε funds.
- 10 δισ. ευρώ παραμένουν υπό διαχείριση για λογαριασμό των τραπεζών.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος εξαρτάται πλέον όχι μόνο από τις τράπεζες αλλά και από την ικανότητα των servicers να προχωρήσουν σε βιώσιμες ρυθμίσεις ή αναδιαρθρώσεις.
Η δημιουργία νέων κόκκινων δανείων συνεχίζεται
Παρά τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, το πρόβλημα παραμένει ενεργό.
Κατά τη διάρκεια του 2025 δημιουργήθηκαν νέα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 2,2 δισ. ευρώ, ενώ τα δάνεια που επανήλθαν σε κανονική εξυπηρέτηση δεν ξεπέρασαν τα 800 εκατ. ευρώ.
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η αποκατάσταση της πιστωτικής κανονικότητας προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς από αυτούς που προσδοκούσαν οι αρχές και οι τράπεζες.
Το νέο σχέδιο της κυβέρνησης
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η κυβέρνηση προωθεί νέο νομοθετικό πακέτο, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο.
Στόχος είναι να διευρυνθεί η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό και να δοθούν περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.
- Προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω διαχωρισμού περιουσίας
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία κατά τη διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Με το νέο σύστημα:
- Το «κούρεμα» και η δόση θα υπολογίζονται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και το εισόδημα.
- Δεν θα λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της περιουσίας για τον καθορισμό των όρων ρύθμισης.
- Η υπόλοιπη περιουσία θα μπορεί να ρευστοποιείται για την αποπληρωμή των χρεών.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για χιλιάδες οφειλέτες που μέχρι σήμερα δυσκολεύονταν να ενταχθούν σε βιώσιμες ρυθμίσεις.
- Επέκταση του εξωδικαστικού σε περισσότερους οφειλέτες
Το όριο ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό μειώνεται από 10.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ.
Με την αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στη διαδικασία έως και ένα εκατομμύριο επιπλέον οφειλέτες.
- Ξεμπλοκάρισμα τραπεζικών λογαριασμών
Μία από τις πιο αναμενόμενες παρεμβάσεις αφορά την άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών.
Πλέον ο οφειλέτης θα μπορεί να ανακτά πρόσβαση στον λογαριασμό του εφόσον:
- Έχει εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% της οφειλής.
- Έχει ρυθμίσει το υπόλοιπο ποσό.
Η διάταξη στοχεύει στην επανένταξη χιλιάδων πολιτών στο τραπεζικό σύστημα.
- Έως 72 δόσεις για παλαιά χρέη
Το νέο πλαίσιο δίνει επίσης τη δυνατότητα ρύθμισης παλαιών οφειλών που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023 σε έως 72 μηνιαίες δόσεις.
Το μέτρο αφορά περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο φυσικά και νομικά πρόσωπα, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις διαχείρισης ιδιωτικού χρέους των τελευταίων ετών.
Το μεγάλο στοίχημα
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στο τραπεζικό σύστημα, το ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις της χώρας.
Η επιτυχία των νέων παρεμβάσεων θα κριθεί από το κατά πόσο θα καταφέρουν να μετατρέψουν εκατοντάδες χιλιάδες προβληματικές οφειλές σε βιώσιμες ρυθμίσεις, επιτρέποντας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αφήσουν οριστικά πίσω τους την πιο δύσκολη κληρονομιά της δεκαετούς κρίσης.
