Ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία για την επόμενη ημέρα του ελληνικού τουρισμού ανοίγει με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο, καθώς η πρώτη φάση της δημόσιας διαβούλευσης ανέδειξε όχι μόνο την ανάγκη για σταθερούς κανόνες, αλλά και τις έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ των φορέων του κλάδου.
Το ζητούμενο είναι σαφές: η χώρα χρειάζεται ένα σύγχρονο πλαίσιο που θα επιτρέπει την ανάπτυξη του τουρισμού, θα προστατεύει το περιβάλλον, θα περιορίζει τις στρεβλώσεις και θα παρέχει ασφάλεια δικαίου σε επιχειρήσεις, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη γενική συμφωνία, οι επιμέρους προσεγγίσεις διαφέρουν σημαντικά. Στο επίκεντρο βρίσκονται η φέρουσα ικανότητα των προορισμών, τα όρια στις κλίνες, η αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και ο τρόπος με τον οποίο θα υπολογίζεται η πραγματική τουριστική πίεση σε κάθε περιοχή.
Οι ξενοδόχοι ζητούν κανόνες, αλλά όχι οριζόντιες απαγορεύσεις
Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων χαρακτηρίζει θετική εξέλιξη τη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου, μετά από δεκαετίες εκκρεμότητας. Εκτιμά ότι μπορεί να αποτελέσει βάση τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για τη διασφάλιση σταθερού επενδυτικού περιβάλλοντος.
Την ίδια ώρα, όμως, ο ΣΕΤΕ εκφράζει σαφείς επιφυλάξεις για την εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών, υποστηρίζοντας ότι κάθε προορισμός έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές υποδομές και διαφορετικές αναπτυξιακές δυνατότητες.
Ιδιαίτερη ένσταση υπάρχει για την ομαδοποίηση των νησιών και τα γενικά όρια κλινών. Όπως επισημαίνεται, σε ορισμένα μικρά νησιά ακόμη και μια μονάδα 100 κλινών μπορεί να θεωρείται υπερβολική, ενώ σε μεγαλύτερους και ώριμους τουριστικούς προορισμούς το ίδιο όριο μπορεί να αποδειχθεί μη βιώσιμο και μη ανταγωνιστικό.
Ο ΣΕΤΕ ζητά οι ρυθμίσεις να εξειδικεύονται μέσα από τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, με συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων. Παράλληλα, προτείνει δυνατότητα αναθεώρησης ανά πενταετία, ώστε το πλαίσιο να προσαρμόζεται στην εξέλιξη των υποδομών και των περιβαλλοντικών δεδομένων.
Η φέρουσα ικανότητα στο επίκεντρο
Ανάλογη κατεύθυνση καταγράφεται και στις θέσεις του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος, το οποίο ζητά πλήρη δημοσιοποίηση και επιστημονικό έλεγχο της μεθοδολογίας με την οποία κατηγοριοποιούνται οι περιοχές.
Το ΞΕΕ επιμένει ότι η φέρουσα ικανότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στατικό μέγεθος. Αντίθετα, επηρεάζεται άμεσα από την ποιότητα και την επάρκεια των δημόσιων υποδομών, όπως η ύδρευση, η αποχέτευση, η ενέργεια, τα οδικά δίκτυα και η διαχείριση αποβλήτων.
Ο πρόεδρος του ΞΕΕ, Αλέξανδρος Βασιλικός, έχει υπογραμμίσει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη της φιλοξενίας προϋποθέτει σαφείς κανόνες τόσο για τη βιωσιμότητα όσο και για την ανάπτυξη. Το Επιμελητήριο προτείνει να αξιοποιηθεί το ήδη θεσμοθετημένο σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης των ξενοδοχείων, αντί να επιβάλλονται γενικευμένοι περιορισμοί που δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματική εικόνα κάθε μονάδας και κάθε περιοχής.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, η οποία αναγνωρίζει την ανάγκη επικαιροποίησης του χωροταξικού σχεδιασμού, αλλά προειδοποιεί ότι η βιωσιμότητα δεν μπορεί να ταυτίζεται με την απαγόρευση επενδύσεων.
Η ΠΟΞ ζητά ένα πλαίσιο σύγχρονο, ρεαλιστικό και αναπτυξιακό, που θα προστατεύει τους προορισμούς χωρίς να ανακόπτει τη δυναμική ενός κλάδου που αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας και της περιφερειακής συνοχής.
Η μάχη για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Το πιο ευαίσθητο σημείο της συζήτησης αφορά τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Ο ΣΕΤΕ και το ΞΕΕ θεωρούν ότι οι κλίνες τύπου Airbnb πρέπει να συνυπολογίζονται στη φέρουσα ικανότητα και στους δείκτες κατηγοριοποίησης των περιοχών, ειδικά σε προορισμούς όπου η υπερβολική ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης πιέζει τις υποδομές, τη στέγαση και τη δόμηση.
Αντίθετα, ο STAMA εκφράζει ισχυρές ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι η εξίσωση των ξενοδοχειακών κλινών με τις κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης οδηγεί σε μεθοδολογικά λανθασμένα συμπεράσματα.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Βασίλης Αργυράκης, τονίζει ότι ένα ξενοδοχείο και ένα σπίτι που διατίθεται μέσω πλατφόρμας δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο και δεν μπορούν να μετρώνται με τα ίδια ακριβώς κριτήρια. Κατά τον STAMA, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των κλινών, αλλά η συνολική λειτουργία του προορισμού, οι υποδομές, η εποχικότητα και η πραγματική πίεση στον δημόσιο χώρο.
Ο Σύνδεσμος ζητά οι μελέτες φέρουσας ικανότητας να βασίζονται σε πλήρη και αξιόπιστα δεδομένα, με καθοριστικό ρόλο της ΑΑΔΕ, η οποία διαθέτει την αναλυτικότερη εικόνα για τη βραχυχρόνια μίσθωση. Παράλληλα, διαφωνεί με το ενδεχόμενο οι μελέτες αυτές να αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα των Δήμων, ζητώντας ανεξάρτητους φορείς, ενιαία μεθοδολογία και αντικειμενικά κριτήρια.
Το νομοσχέδιο για τον Κώδικα Χωροταξίας
Η συζήτηση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο συμπίπτει με την εισαγωγή στη Βουλή του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την κύρωση του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας.
Το νομοσχέδιο εισάγεται προς επεξεργασία στην κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου την ερχόμενη Τρίτη και επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο πρόβλημα της ελληνικής έννομης τάξης: την απουσία ενός πλήρους και συνεκτικού κώδικα πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, το ισχύον πλαίσιο αποτελείται από πλήθος διάσπαρτων διατάξεων, οι οποίες έχουν τροποποιηθεί πολλές φορές, δημιουργώντας δυσκολίες στην εφαρμογή τους. Η κωδικοποίηση αποσκοπεί στη συστηματοποίηση της νομοθεσίας, στη μεταφορά των διατάξεων στη δημοτική γλώσσα και στη διαμόρφωση ενός πιο ενιαίου και ασφαλούς πλαισίου εφαρμογής.
Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Ο τουρισμός, οι επενδύσεις, η προστασία του περιβάλλοντος και η χωροταξική ασφάλεια αποτελούν πλέον ενιαίο πεδίο πολιτικής.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το τελικό πλαίσιο θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και στην ανάγκη να μη χαθεί η επενδυτική δυναμική ενός κλάδου που εξακολουθεί να στηρίζει καθοριστικά την ελληνική οικονομία.
