Ο στασιμοπληθωρισμός επιστρέφει ως το πιο ανησυχητικό οικονομικό σενάριο για την Ευρώπη και την Ελλάδα, καθώς η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει έντονες πιέσεις στις τιμές της ενέργειας και ενισχύει τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου πληθωρισμού.

Σε μια περίοδο που η ευρωπαϊκή οικονομία κινείται ήδη με χαμηλές ταχύτητες ανάπτυξης, ο συνδυασμός ακριβής ενέργειας, αυστηρής νομισματικής πολιτικής και περιορισμένης κατανάλωσης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επανεμφάνιση του στασιμοπληθωρισμού.

Στασιμοπληθωρισμός και ενέργεια: η αφετηρία της κρίσης

Η αύξηση των τιμών ενέργειας αποτελεί τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου ενεργοποιείται ο στασιμοπληθωρισμός. Κάθε διαταραχή στην τροφοδοσία ή ακόμη και η αβεβαιότητα γύρω από τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου οδηγεί σε άνοδο των τιμών καυσίμων.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι η ενέργεια λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ακρίβειας:
όταν αυξάνονται τα καύσιμα και το ρεύμα, αυξάνεται το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και τελικά σχεδόν κάθε προϊόντος.

Η Ελλάδα το βίωσε έντονα το 2022, όταν το ενεργειακό σοκ εκτόξευσε τον πληθωρισμό στο 9,4%, επιβεβαιώνοντας πόσο γρήγορα μπορεί να διαχυθεί η κρίση σε όλη την οικονομία.

Νέα περίοδος πιέσεων: ο στασιμοπληθωρισμός ξεκινά από υψηλή βάση

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η οικονομία εισέρχεται στη νέα φάση με ήδη αυξημένες τιμές.

Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,7%, ενώ βασικά αγαθά και υπηρεσίες συνεχίζουν να ακριβαίνουν:

  • Τρόφιμα: +5,2%
  • Στέγαση: +2,6%
  • Εστίαση: +6,5%

Ιδιαίτερα έντονες είναι οι αυξήσεις:

  • Μοσχάρι: +25,6%
  • Καφές: +15%
  • Φρούτα: +13,5%

Αυτό σημαίνει ότι ο στασιμοπληθωρισμός δεν ξεκινά από μηδενική βάση, αλλά από μια ήδη πιεσμένη αγορά.

Επιτόκια και στασιμοπληθωρισμός: το δύσκολο δίλημμα

Αν οι ενεργειακές πιέσεις ενισχύσουν τον πληθωρισμό, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αναγκαστεί να διατηρήσει ή και να αυξήσει τα επιτόκια.

Αυτό, όμως, ενισχύει τον στασιμοπληθωρισμό, καθώς:

  • αυξάνει το κόστος δανεισμού
  • περιορίζει τις επενδύσεις
  • μειώνει τη ρευστότητα

Ο διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι μια επιθετική αύξηση επιτοκίων σε συνθήκες ενεργειακού σοκ μπορεί να οδηγήσει ακριβώς σε αυτό το σενάριο.

Στασιμοπληθωρισμός και κατανάλωση: το ελληνικό ρίσκο

Για την Ελλάδα, ο στασιμοπληθωρισμός είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος λόγω της δομής της οικονομίας.

Η ιδιωτική κατανάλωση αντιστοιχεί περίπου στο 73% του ΑΕΠ, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε πίεση στο εισόδημα μεταφέρεται άμεσα στην οικονομική δραστηριότητα.

Η αύξηση:

  • των καυσίμων
  • του ρεύματος
  • των μεταφορών

οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης, αρχικά σε μη βασικά αγαθά και στη συνέχεια ακόμη και σε βασικές ανάγκες.

Τα πρώτα μέτρα απέναντι στον στασιμοπληθωρισμό

Απέναντι στον κίνδυνο του στασιμοπληθωρισμού, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις πρώτες επιπτώσεις με:

  • πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα
  • πλαφόν σε βασικά προϊόντα σούπερ μάρκετ

Στόχος είναι να συγκρατηθεί η ακρίβεια και να αποτραπεί η πλήρης μετακύλιση των διεθνών αυξήσεων στους καταναλωτές.

Ο στασιμοπληθωρισμός δεν είναι απλώς ένα θεωρητικό σενάριο. Είναι μια πραγματική απειλή που συνδυάζει το χειρότερο των δύο κόσμων:
υψηλές τιμές και χαμηλή ανάπτυξη.

Και αν η ενεργειακή κρίση παραταθεί, η Ευρώπη – και μαζί της η Ελλάδα – θα βρεθούν μπροστά σε μια από τις πιο δύσκολες οικονομικές δοκιμασίες των τελευταίων ετών.

Διαβάστε ακόμη: