Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η μάχη κατά της φοροδιαφυγής, με την ΑΑΔΕ να αξιοποιεί πλέον τα νέα ψηφιακά εργαλεία για να «ξηλώσει» κυκλώματα που για χρόνια δρούσαν στο σκοτάδι. Η μετάβαση στο σύστημα myDATA, η διασύνδεση με τα POS και η συνεχής ηλεκτρονική διαβίβαση στοιχείων έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο των ελέγχων, φέρνοντας στο φως υποθέσεις που μέχρι πρόσφατα περνούσαν απαρατήρητες.

Η νέα πραγματικότητα επιτρέπει στους ελεγκτικούς μηχανισμούς να εντοπίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ύποπτες συναλλαγές, καταργώντας στην πράξη το «χαρτομάνι» που κάλυπτε επί χρόνια τη δράση οργανωμένων σχημάτων φοροδιαφυγής.

Τα «μαγαζιά» του ενός ευρώ

Στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκονται οι λεγόμενες μονοπρόσωπες ΙΚΕ, εταιρείες που ιδρύονται ακόμη και με κεφάλαιο ενός ευρώ και χρησιμοποιούνται ως «οχήματα» για τη διακίνηση εικονικών τιμολογίων. Μόνο μέσα στο 2025, σε 13 χαρακτηριστικές περιπτώσεις που αποκάλυψε η ΑΑΔΕ, τέτοιες εταιρείες φαίνεται να διακίνησαν πάνω από 50 εκατ. ευρώ μέσω ΦΠΑ.

Το μοντέλο λειτουργίας ήταν απλό αλλά εξαιρετικά αποδοτικό. Οι εταιρείες δήλωναν υπέρογκους τζίρους και εξέδιδαν εικονικά τιμολόγια προς άλλες επιχειρήσεις του ίδιου κυκλώματος. Με τον τρόπο αυτό, ο ΦΠΑ «φορτωνόταν» και στη συνέχεια εξαφανιζόταν, ενώ ταυτόχρονα μειώνονταν τεχνητά οι φορολογικές υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων.

Από την τεχνολογία στα κινητά και τις κατασκευές

Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί δείχνουν ότι η φοροδιαφυγή δεν περιορίζεται σε έναν μόνο κλάδο. Αντίθετα, εκτείνεται από την τεχνολογία και το εμπόριο ηλεκτρονικών μέχρι τις κατασκευές και την κινητή τηλεφωνία.

Χαρακτηριστική είναι περίπτωση εταιρείας στον Πειραιά, η οποία μέσα σε μία μόνο χρονιά εξέδωσε και έλαβε εκατοντάδες εικονικά τιμολόγια συνολικής αξίας άνω των 44 εκατ. ευρώ, «σβήνοντας» πάνω από 10 εκατ. ευρώ σε ΦΠΑ. Αντίστοιχα, εταιρείες στον χώρο των κινητών τηλεφώνων εντοπίστηκαν να διακινούν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ μέσω εικονικών συναλλαγών.

Στον κατασκευαστικό κλάδο, όπου παραδοσιακά εντοπίζονται υψηλά ποσοστά παραβατικότητας, οι έλεγχοι αποκάλυψαν επίσης εκτεταμένη χρήση εικονικών τιμολογίων, με εταιρείες να εμφανίζουν συναλλαγές δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ χωρίς πραγματικό οικονομικό αντίκρισμα.

Από τα απορρίμματα μέχρι τον χρυσό

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η ποικιλία των δραστηριοτήτων που αξιοποιήθηκαν για τη φοροδιαφυγή. Από εταιρείες ανακύκλωσης και καθαρισμού μέχρι εμπόριο χρυσού και παροχή διοικητικών υπηρεσιών, το «μοντέλο» εφαρμόστηκε σχεδόν παντού.

Σε πολλές περιπτώσεις, εταιρείες με φαινομενικά χαμηλής αξίας δραστηριότητα εμφάνιζαν τζίρους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, δημιουργώντας ένα τεχνητό οικονομικό αποτύπωμα που εξυπηρετούσε τις ανάγκες των κυκλωμάτων.

Το «βασίλειο των ΙΚΕ» και η νέα εποχή ελέγχων

Στελέχη του ελεγκτικού μηχανισμού κάνουν λόγο για ένα πραγματικό «βασίλειο των ΙΚΕ», όπου εταιρείες δημιουργούνται, χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες συναλλαγές και στη συνέχεια εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τους τεράστια λογιστικά ίχνη.

Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο ιδρύονται εκατοντάδες τέτοιες εταιρείες, με ένα μεγάλο ποσοστό να παύει να υφίσταται λίγο μετά την ολοκλήρωση της δραστηριότητάς του. Το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα αυτής της πρακτικής φτάνει σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Ωστόσο, τα δεδομένα αλλάζουν. Με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και την ενίσχυση των διασταυρώσεων, οι αρχές είναι πλέον σε θέση να εντοπίζουν τα κυκλώματα πιο γρήγορα και αποτελεσματικά.

Δεν είναι μόνο τα μεγάλα κυκλώματα

Την ίδια στιγμή, οι έλεγχοι αποκαλύπτουν ότι η φοροδιαφυγή δεν περιορίζεται μόνο σε οργανωμένα σχήματα. Από επαγγελματίες που αποκρύπτουν εισοδήματα έως μικρές επιχειρήσεις που δεν εκδίδουν αποδείξεις, η εικόνα δείχνει ότι το φαινόμενο έχει πολλές και διαφορετικές μορφές.

Οι υποθέσεις που έχουν ήδη αποκαλυφθεί θεωρούνται, σύμφωνα με στελέχη των αρχών, μόνο η «κορυφή του παγόβουνου». Με συντηρητικές εκτιμήσεις, η ζημιά για το Δημόσιο από τέτοιες πρακτικές μπορεί να φτάνει το 1 έως 1,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Το μήνυμα, πάντως, είναι σαφές. Στην εποχή της πλήρους ψηφιοποίησης, η φοροδιαφυγή δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί τόσο εύκολα. Και τα κυκλώματα που για χρόνια λειτουργούσαν στο περιθώριο, βρίσκονται πλέον στο στόχαστρο – με ολοένα και λιγότερα περιθώρια διαφυγής.

Διαβάστε ακόμη: