Η απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να προχωρήσει σε ιδρυτικό συνέδριο της ΕΛΑΣ στα τέλη Φεβρουαρίου δεν αποτελεί απλώς μια αλλαγή στον σχεδιασμό του πολιτικού εγχειρήματος. Αντιθέτως, σηματοδοτεί την έναρξη μιας πολύ πιο ουσιαστικής διαδικασίας: της μάχης για τον έλεγχο του νέου κόμματος.
Και αυτή η μάχη αναμένεται να δοθεί ανάμεσα στους νεότερους συνεργάτες και τα πρόσωπα που ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός ανέδειξε το τελευταίο διάστημα και στα παλαιότερα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία βλέπουν τώρα μια ευκαιρία να επιστρέψουν στο προσκήνιο.
Με απλά λόγια, ο Τσίπρας βάζει τους πάντες απέναντι. Και κυρίως τους καλεί να αποδείξουν στην πράξη τι αξίζουν. Δεν αρκεί πλέον να βρίσκονται κοντά του, να συμμετέχουν στις συσκέψεις ή να εμφανίζονται ως οι άνθρωποι που θα στελεχώσουν τη νέα προσπάθεια. Θα πρέπει να διεκδικήσουν την εμπιστοσύνη των μελών, να αποκτήσουν οργανωτική βάση και να αποδείξουν ότι μπορούν να σταθούν σε ένα πραγματικό κομματικό περιβάλλον.
Από το προγραμματικό στο ιδρυτικό συνέδριο αλλάζει όλο το παιχνίδι
Η μετάβαση από την προοπτική ενός προγραμματικού συνεδρίου σε ένα ιδρυτικό συνέδριο έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Το προγραμματικό συνέδριο θα έδινε έμφαση στις θέσεις, στην πολιτική ταυτότητα και στο περιεχόμενο της νέας προσπάθειας. Το ιδρυτικό, αντίθετα, απαιτεί να μπουν οι βάσεις ενός κανονικού κόμματος: να εκλεγούν σύνεδροι, να συγκροτηθούν όργανα, να διαμορφωθούν συσχετισμοί και να αποκτήσει ο νέος φορέας συγκεκριμένη οργανωτική δομή.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί άλλο είναι να επιλέγει ο Τσίπρας προσωπικά τους συνεργάτες του και άλλο να πρέπει αυτοί να κερδίσουν την εκλογή τους μέσα από μια κομματική διαδικασία. Η προσωπική εμπιστοσύνη του αρχηγού δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αποδοχή από τη βάση. Ούτε η συμμετοχή σε μια ομάδα προετοιμασίας εξασφαλίζει θέση στα κεντρικά όργανα.

Η μεγάλη μάχη για την Κεντρική Επιτροπή και τον γραμματέα
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αλλαγής. Το ιδρυτικό συνέδριο δεν θα περιοριστεί στην επικύρωση μιας πολιτικής διακήρυξης ή στην παρουσίαση του προγράμματος. Θα κληθεί να αποφασίσει ποιοι θα κρατούν τα κλειδιά του νέου κόμματος.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, περίπου 5.000-6.000 σύνεδροι θα κληθούν να εκλέξουν τον πρόεδρο και την Κεντρική Επιτροπή. Η τελευταία, με τη σειρά της, θα εκλέξει τον γραμματέα του κόμματος.
Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στην αρχιτεκτονική της ΕΛΑΣ. Η σημερινή Πολιτική Επιτροπή οδεύει προς κατάργηση, ενώ το 400μελές Εθνικό Συμβούλιο θα παραμείνει. Η Κεντρική Επιτροπή θα είναι ένα μικρότερο και πιο ευέλικτο όργανο, με κεντρικό ρόλο στη λειτουργία και στη λήψη αποφάσεων.
Με άλλα λόγια, δεν θα αρκεί πλέον κάποιος να έχει την εύνοια του Τσίπρα ή να συμμετέχει στον στενό κύκλο των συνεργατών του. Θα πρέπει να εξασφαλίσει την εκλογή του από το συνέδριο. Και στη συνέχεια να αποκτήσει πραγματική θέση στο νέο κομματικό σύστημα εξουσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η μάχη για την Κεντρική Επιτροπή θα είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα εσωκομματική αναμέτρηση. Εκεί θα φανεί ποιοι διαθέτουν πραγματική επιρροή στη βάση, ποιοι έχουν οργανωτικά δίκτυα και ποιοι μπορούν να μετατρέψουν την προσωπική σχέση με τον αρχηγό σε πολιτική δύναμη.

Οι νέοι θα πρέπει να αποδείξουν ότι δεν είναι απλώς επιλογές του αρχηγού
Στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού υπάρχουν πλέον πρόσωπα που αναδείχθηκαν μέσα από τη διαδικασία συγκρότησης του νέου εγχειρήματος, χωρίς να διαθέτουν απαραίτητα την κομματική διαδρομή, τις οργανωτικές διασυνδέσεις και την εμπειρία των παλαιότερων στελεχών.
Ορισμένοι από αυτούς απέκτησαν σημαντικό ρόλο, καθώς ο Τσίπρας επιχείρησε να δώσει στην προσπάθειά του διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα του παλιού ΣΥΡΙΖΑ. Να δείξει ότι δεν ανακυκλώνει απλώς το προηγούμενο πολιτικό σχήμα, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει κάτι καινούργιο, με νέα πρόσωπα και διαφορετική πολιτική γλώσσα.
Ωστόσο, η μέχρι τώρα πορεία της προετοιμασίας φαίνεται να έχει δημιουργήσει ερωτήματα για το κατά πόσο αυτή η νέα ομάδα μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ενός τόσο φιλόδοξου εγχειρήματος. Δεν αποκλείεται, άλλωστε, ο ίδιος ο Τσίπρας να μην είναι απολύτως ικανοποιημένος από τον τρόπο με τον οποίο προχωρά η δουλειά.
Εδώ βρίσκεται και μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Οι άνθρωποι που καλούνται τώρα να αποδείξουν την αξία τους είναι σε μεγάλο βαθμό προσωπικές επιλογές του ίδιου. Επομένως, η δοκιμασία τους δεν αφορά μόνο τους ίδιους, αλλά αγγίζει και την κρίση του Τσίπρα για το ποιοι μπορούν πραγματικά να σηκώσουν το βάρος της νέας προσπάθειας.
Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος θέλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο θα πρέπει να ιδρώσει τη φανέλα. Και αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το πόσο κοντά βρίσκεται στον πρώην πρωθυπουργό.

Οι παλιοί του ΣΥΡΙΖΑ βλέπουν παράθυρο επιστροφής
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα παλαιότερα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για πρόσωπα με πολιτική εμπειρία, κομματική διαδρομή, προσωπικά δίκτυα και γνώση των εσωτερικών μηχανισμών. Μπορεί να μην αποτελούν την εικόνα της ανανέωσης που θέλει να προβάλει ο Τσίπρας, γνωρίζουν όμως πολύ καλά πώς λειτουργεί ένα κόμμα και πώς κερδίζονται οι εσωτερικές μάχες.
Για αυτά τα στελέχη, το ιδρυτικό συνέδριο αποτελεί μια ευκαιρία να διεκδικήσουν ξανά ρόλο και επιρροή. Δεν πρόκειται να παρακολουθήσουν παθητικά τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού φορέα, στον οποίο θα έχουν περιορισμένη παρουσία ή θα καλούνται απλώς να επικυρώνουν αποφάσεις που έχουν ληφθεί από άλλους.
Το αντίθετο. Θα επιδιώξουν να αποκτήσουν λόγο στη συγκρότηση των οργάνων, να εκλέξουν δικούς τους ανθρώπους και να διασφαλίσουν ότι η εμπειρία και η πολιτική τους παρουσία θα αποτυπωθούν στη νέα κομματική πραγματικότητα.
Έτσι, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο το ηλικιακό χάσμα ή τη διαφορετική πολιτική διαδρομή. Αφορά το ποιος θα έχει πραγματική δύναμη μέσα στο νέο κόμμα. Οι νέοι που επιθυμούν να διατηρήσουν τον ρόλο που τους έδωσε ο Τσίπρας ή οι παλιοί που θεωρούν ότι δικαιούνται να έχουν πρωταγωνιστική θέση λόγω της διαδρομής τους;

Η υπόθεση Μαραντζίδη και οι πρώτες εσωτερικές τριβές
Το κλίμα επιβαρύνεται και από τις πρώτες ενδείξεις εσωτερικής δυσαρέσκειας γύρω από τη διαδικασία συγκρότησης του νέου φορέα. Οι αντιδράσεις, οι ενστάσεις για τον τρόπο συμμετοχής προσώπων και η υπόθεση της Χρύσας Γκαβανίδου έχουν ήδη αναδείξει ότι δεν υπάρχει απόλυτη ομοφωνία για το πώς πρέπει να οργανωθεί η νέα προσπάθεια.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο ρόλος του Νίκου Μαραντζίδη και του κύκλου συνεργατών που συνδέεται με τη Θεσσαλονίκη. Η επιρροή που φαίνεται να έχει αποκτήσει η συγκεκριμένη ομάδα αποτελεί ένα ακόμη πεδίο συζήτησης στο εσωτερικό του εγχειρήματος.
Ο Τσίπρας γνωρίζει ότι, αν επιτρέψει να δημιουργηθούν παράλληλα κέντρα επιρροής πριν ακόμη ολοκληρωθεί η ίδρυση του κόμματος, θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια δύσκολη εσωτερική πραγματικότητα. Γι’ αυτό και η διαδικασία του συνεδρίου μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός ξεκαθαρίσματος των ρόλων και των συσχετισμών.

Το πραγματικό στοίχημα είναι ποιος θα ελέγχει το κόμμα μετά το συνέδριο
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι εάν ο Αλέξης Τσίπρας θα βρεθεί στην ηγεσία του νέου φορέα. Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται γύρω του.
Ποιοι θα στελεχώσουν την Κεντρική Επιτροπή; Ποιος θα αναδειχθεί γραμματέας; Ποιοι θα αποκτήσουν τον πρώτο λόγο στη λήψη των αποφάσεων; Ποιοι θα αναλάβουν την οργανωτική ανάπτυξη στην περιφέρεια; Και, κυρίως, ποιοι θα έχουν λόγο στην επιλογή των υποψηφίων και στη συγκρότηση των ψηφοδελτίων;
Γιατί εκεί θα κριθεί η πραγματική ισχύς κάθε ομάδας. Η εκλογή στα κεντρικά όργανα δεν θα είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα αποτυπωθούν οι εσωτερικοί συσχετισμοί.
Ο Τσίπρας επιχειρεί, με αυτόν τον τρόπο, να κρατήσει όλες τις πλευρές σε εγρήγορση και να μην επιτρέψει σε κανέναν να θεωρήσει δεδομένη τη θέση του. Οι νέοι θα πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να παράγουν πολιτικό και οργανωτικό αποτέλεσμα. Οι παλιοί θα πρέπει να αποδείξουν ότι δεν αποτελούν απλώς ένα υπόλοιπο του προηγούμενου κύκλου.
Και ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός θα κληθεί να αποδείξει ότι μπορεί να συνθέσει αυτές τις διαφορετικές ομάδες χωρίς να χάσει τον έλεγχο.
Το ιδρυτικό συνέδριο της ΕΛΑΣ, επομένως, δεν θα είναι απλώς η επίσημη γέννηση ενός νέου κόμματος. Θα είναι η πρώτη μεγάλη εσωκομματική μάχη του Αλέξη Τσίπρα. Μια μάχη στην οποία οι νέοι και οι παλιοί θα κληθούν να μετρήσουν τις δυνάμεις τους, να διεκδικήσουν θέσεις και να αποδείξουν ότι μπορούν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Και αυτή τη φορά δεν θα αρκεί η εμπιστοσύνη του αρχηγού. Θα χρειαστούν και οι ψήφοι των συνέδρων.