Σοβαρές ανησυχίες στις διεθνείς αγορές ενέργειας προκαλεί το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να πυροδοτήσει άμεση εκτίναξη στις τιμές του πετρελαίου και νέο κύμα πιέσεων στο κόστος ζωής.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «ίσως χρειαστεί να το πάμε ένα βήμα παραπέρα — ίσως και όχι», προσθέτοντας ότι εξελίξεις αναμένονται μέσα στις επόμενες δέκα ημέρες.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία της στη Μέση Ανατολή, εξέλιξη που ήδη αποτυπώνεται στις αγορές ενέργειας.

Άνοδος τιμών πριν καν υπάρξει σύγκρουση

Η προοπτική κλιμάκωσης έχει οδηγήσει το Brent — το βασικό διεθνές σημείο αναφοράς — πάνω από τα 70 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 7% μέσα σε λίγες ημέρες. Το αμερικανικό αργό έχει ενισχυθεί κατά περίπου 10 δολάρια τον τελευταίο μήνα.

Οι αγορές προεξοφλούν τον κίνδυνο διαταραχής της προσφοράς, καθώς το Ιράν διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και βρίσκεται στον πυρήνα της ενεργειακής γεωγραφίας της Μέσης Ανατολής.

Το μεγάλο ρίσκο: τα Στενά του Ορμούζ

Το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο είναι τα Στενά του Ορμούζ — μια θαλάσσια δίοδος πλάτους μόλις 21 μιλίων, από την οποία διέρχονται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής.

Ακόμη και μερική διαταραχή στη λειτουργία τους μπορεί να προκαλέσει ισχυρό σοκ στις αγορές. Ήδη, πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις του Ιράν που περιόρισαν προσωρινά τη διέλευση πλοίων οδήγησαν σε άνοδο των τιμών κατά περίπου 5 δολάρια.

Αναλυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να ωθήσει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Ωστόσο, πλήρης αποκλεισμός θεωρείται δύσκολος, καθώς οι ΗΠΑ διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, ενώ το ίδιο το Ιράν θα έχανε σημαντικά έσοδα, αφού περίπου το 50% των κρατικών του εσόδων προέρχεται από εξαγωγές πετρελαίου.

Πώς θα μπορούσε να αντιδράσει η Τεχεράνη

Σε περίπτωση αμερικανικού πλήγματος, το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει με πυραυλικές επιθέσεις ή επιχειρήσεις μέσω συμμάχων στην περιοχή, όπως είχε συμβεί και σε προηγούμενες κρίσεις.

Ιστορικά, ακόμη και σοβαρές επιθέσεις — όπως το πλήγμα του 2019 στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco — προκάλεσαν έντονες αλλά προσωρινές αναταράξεις, με τις αγορές να σταθεροποιούνται σχετικά γρήγορα.

Τι σημαίνει για τις τιμές καυσίμων και την πολιτική στις ΗΠΑ

Το Ιράν παράγει περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 4% της παγκόσμιας παραγωγής. Ακόμη και περιορισμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αυξήσει την τιμή του πετρελαίου κατά επιπλέον 10 δολάρια το βαρέλι.

Σε αυτό το σενάριο, η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 3 δολάρια το γαλόνι — από περίπου 2,92 σήμερα και 2,80 πριν έναν μήνα.

Η εξέλιξη αυτή θα είχε και πολιτικό αντίκτυπο, καθώς οι χαμηλές τιμές καυσίμων αποτελούν βασικό επιχείρημα της οικονομικής πολιτικής Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Με τις απόψεις των Αμερικανών για την οικονομία να παραμένουν κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ανατρέψει το εύθραυστο οικονομικό κλίμα.

Διαβάστε ακόμη: