Το γήπεδο έχει ήδη γεμίσει από κόσμο. Δεν πρόκειται για έναν απλό ποδοσφαιρικό αγώνα. Οι δύο αντίπαλες ομάδες ανεβάζουν κατακόρυφα το ενδιαφέρον. Δύο νεαροί άνδρες επιχειρούν να αποτυπώσουν τη στιγμή από μια διαφορετική οπτική. Στήνουν ένα drone λίγο πιο έξω από το στάδιο, θεωρώντας ότι η απόσταση τους δίνει την ασφάλεια που χρειάζονται. Δεν έχουν υπολογίσει, όμως, ότι για τέτοιου είδους διοργανώσεις ισχύουν αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας. Η παρουσία χιλιάδων θεατών έχει μετατρέψει την περιοχή σε ζώνη υψηλής επιτήρησης, όπου κάθε μη εξουσιοδοτημένη πτήση εντοπίζεται και αξιολογείται άμεσα. Και πράγματι, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η τεχνολογία anti-drone της Ελληνικής Αστυνομίας ενεργοποιείται.

Το σήμα παρεμβολής «κλειδώνει» το drone πριν προλάβει να απομακρυνθεί. Η πτήση τερματίζεται απότομα και οι αστυνομικές δυνάμεις τούς εντοπίζουν και προχωρούν στη σύλληψή τους καθώς η χρήση drone πάνω από μαζικές συναθροίσεις απαγορεύεται ρητά. Η υπόθεση, ωστόσο, δεν σταματά εκεί. Καθώς εξετάζονται τα ψηφιακά ίχνη του εξοπλισμού τους, αποκαλύπτεται ότι οι δύο άνδρες δεν είναι άγνωστοι στον χώρο των πτήσεων με drone. Διατηρούσαν ενεργό κανάλι στο YouTube, όπου είχαν ανεβάσει πλήθος από αερολήψεις, σαρώνοντας κυριολεκτικά όλη την Αθήνα.

Βίντεο που ξεκινούσαν από το λιμάνι του Πειραιά και έφταναν μέχρι τα βόρεια προάστια. Μια «χαρτογράφηση» της πρωτεύουσας από ψηλά, που όμως πλέον μπαίνει στο μικροσκόπιο των Αρχών. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν για όλες αυτές τις λήψεις υπήρχε η απαιτούμενη άδεια. Η υπόθεση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προανάκρισης, με την έρευνα να συνεχίζεται, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση γύρω από τα όρια χρήσης των drones και την τήρηση του κανονιστικού πλαισίου στις αστικές περιοχές.

Καθώς η τιμή τους παραμένει σχετικά προσιτή, με τα πιο δημοφιλή μοντέλα στην Ελλάδα, τα περισσότερα εκ των οποίων τετρακόπτερα που διαθέτουν ενσωματωμένη κάμερα, να κυμαίνονται περίπου μεταξύ 250 και 400 ευρώ, οι πωλήσεις τους αυξάνονται σταθερά. Μαζί τους, όμως, πληθαίνουν και τα περιστατικά στα οποία εμπλέκονται, από αθώες φάρσες μέχρι και πιο σοβαρές παραβάσεις. Κάθε χρόνο, οι Αρχές δέχονται δεκάδες καταγγελίες που σχετίζονται με καταχρηστική χρήση drones στη χώρα.

Ο μεγαλύτερος αριθμός περιστατικών αφορά παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των drones χρησιμοποιείται για λήψη φωτογραφιών και βίντεο, που αποτελεί άλλωστε και τον βασικό λόγο αγοράς τους. Πρόκειται για συσκευές που πλέον βρίσκονται εύκολα στα χέρια οποιουδήποτε, χωρίς να είναι γνωστές οι προθέσεις του χρήστη τους. Ιδιαίτερα δημοφιλείς για πτήσεις είναι οι παραλίες, λόγω της άνεσης χώρου που προσφέρουν. Ωστόσο, συχνά καταγράφονται πλάνα στα οποία εμφανίζονται ανυποψίαστοι λουόμενοι, χωρίς να έχουν δώσει τη συναίνεσή τους. Αντίστοιχα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις λήψεων από κατοικίες και ιδιωτικούς χώρους, όπως αυλές και κήποι, οι οποίοι προστατεύονται από την οπτική επαφή στο έδαφος, όχι όμως και από ένα drone που πετάει από πάνω, εγείροντας σοβαρά ζητήματα προστασίας της ιδιωτικότητας. «Πρόκειται ουσιαστικά για ιπτάμενα μέσα καταγραφής», σημειώνουν στην «Κ» πηγές με γνώση του θέματος.

Στο πλαίσιο αυτό, για κάθε drone που διαθέτει κάμερα ή μικρόφωνο, ο ιδιοκτήτης τους υποχρεούται να εγγραφεί στην ειδική πλατφόρμα της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) μέσω του Taxisnet ως εκμεταλλευόμενος μη επανδρωμένου αεροσκάφους. Με την εγγραφή εκδίδεται ένας μοναδικός δεκαεξαψήφιος κωδικός αναγνώρισης, ο οποίος πρέπει να αναγράφεται σε εμφανές σημείο πάνω στη συσκευή.

«Πρόκειται ουσιαστικά για την αντίστοιχη λογική της πινακίδας κυκλοφορίας στα αυτοκίνητα», εξηγεί στην «Κ» στέλεχος με γνώση της αγοράς. Η βασική διαφορά είναι ότι ο κωδικός δεν συνδέεται με το drone αλλά με τον ιδιοκτήτη του. Ετσι, ακόμη και αν κάποιος διαθέτει περισσότερα από ένα drones, χρησιμοποιεί τον ίδιο αριθμό αναγνώρισης σε όλες τις συσκευές του.

Σε γενικές γραμμές, η πτήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών για ψυχαγωγικούς σκοπούς επιτρέπεται, αρκεί να τηρούνται οι βασικοί κανόνες. Η παρουσία τους είναι πλέον συχνή σε γάμους και υπαίθριες εκδηλώσεις, ενώ τα λεγόμενα drone shows έχουν αποκτήσει τέτοια δημοτικότητα, ώστε σε αρκετές περιπτώσεις να υποκαθιστούν τα παραδοσιακά βεγγαλικά. Παράλληλα, όμως, η συνεχώς αυξανόμενη χρήση τους συνοδεύεται και από περιστατικά που ξεπερνούν τα όρια που θέτει η νομοθεσία. Η αναζήτηση εντυπωσιακών πλάνων για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις διαδικτυακές πλατφόρμες οδηγεί ορισμένους χειριστές σε πιο ριψοκίνδυνες ή αμφιλεγόμενες πτήσεις.

Πριν από περίπου ένα χρόνο, το γιγαντιαίο αθλητικό παπούτσι που φάνηκε να αιωρείται πάνω από την Ακρόπολη, στο πλαίσιο διαφημιστικού drone show πολυεθνικής εταιρείας, πυροδότησε πολιτική αντιπαράθεση, εισαγγελική έρευνα και έντονες αντιδράσεις σχετικά με την εμπορική αξιοποίηση ενός παγκόσμιου πολιτιστικού συμβόλου. Αν και η εταιρεία είχε εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες και τα drones πετούσαν πάνω από το Ζάππειο και όχι τον αρχαιολογικό χώρο, το περιστατικό αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα όρια χρήσης των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Για πολλούς, άλλωστε, η εικόνα ήταν το λιγότερο άβολη, καθώς δημιουργούσε την εντύπωση ότι το παπούτσι «πατούσε» τον Παρθενώνα.

Οι υποχρεώσεις του χειριστή και οι απαγορευμένες περιοχές

Η αγορά ενός drone σήμερα είναι υπόθεση λίγων λεπτών. Η πτήση του, όμως, κάθε άλλο παρά ανεξέλεγκτη είναι. Ο εναέριος χώρος διέπεται από ένα αυστηρό ευρωπαϊκό πλαίσιο κανόνων, το οποίο εφαρμόζεται πλήρως και στην Ελλάδα. Οι υποχρεώσεις του χειριστή δεν εξαρτώνται από το αν χρησιμοποιεί το drone για επαγγελματικούς ή ψυχαγωγικούς λόγους, αλλά από τα χαρακτηριστικά της συσκευής και το σημείο όπου πετά.

Για τα drones βάρους κάτω των 250 γραμμαρίων, τα οποία καταγράφουν και τη μεγαλύτερη απήχηση για τους ερασιτέχνες, δεν απαιτείται πιστοποιητικό χειριστή. Πολλοί νέοι ιδιοκτήτες εκπλήσσονται όταν διαπιστώνουν ότι ακόμη και ένα μικρό σκάφος δεν μπορεί να πετάξει παντού. Στην πράξη, σημαντικό μέρος της Αττικής και δεκάδες περιοχές σε όλη τη χώρα καλύπτονται από ειδικούς περιορισμούς.

Πριν από κάθε πτήση, ο χειριστής οφείλει να ελέγχει αν η περιοχή υπόκειται σε αυτές τις ζώνες μέσω της πλατφόρμας Drone Aware Greece (DAGR). Στον σχετικό χάρτη αποτυπώνονται αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, φυλακές, λιμάνια, νοσοκομεία, κυβερνητικά κτίρια, αρχαιολογικοί χώροι και άλλες κρίσιμες υποδομές, για τις οποίες ισχύουν ειδικοί όροι ή απαιτείται προηγούμενη έγκριση. Αντίστοιχα, οι πτήσεις πάνω ή κοντά σε κατοικημένες περιοχές δεν θεωρούνται δεδομένες, καθώς συνοδεύονται από αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας και πρόσθετους περιορισμούς. Για ορισμένες περιοχές, μάλιστα, το πλαίσιο είναι ακόμη αυστηρότερο. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των αρχαιολογικών χώρων, όπου οι άδειες για πτήσεις drones χορηγούνται με μεγάλη φειδώ, τόσο για την προστασία των μνημείων όσο και για τη διαφύλαξη του χαρακτήρα τους. Παράλληλα, υπάρχουν κανόνες που ισχύουν για όλους. Οι πτήσεις πάνω από συγκεντρωμένο πλήθος απαγορεύονται, ενώ το ανώτατο επιτρεπόμενο ύψος στις συνήθεις πτήσεις φτάνει τα 120 μέτρα από το έδαφος. Ο χειριστής πρέπει επίσης να διατηρεί το drone συνεχώς στο οπτικό του πεδίο και να μη βασίζεται αποκλειστικά στην εικόνα που μεταδίδει η κάμερα.

Η δραστηριότητα γύρω από τα drones αυξάνεται διαρκώς. Σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, από το 2022 μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί περίπου 20.000 πιστοποιητικά εκμεταλλευόμενων drones και 15.000 πιστοποιητικά απομακρυσμένων χειριστών. Παράλληλα, έχουν χορηγηθεί περίπου 100 άδειες στη λεγόμενη «ειδική κατηγορία», η οποία αφορά πτήσεις αυξημένου κινδύνου ή ιδιαίτερων επιχειρησιακών απαιτήσεων.

Η ύπαρξη ενός αυστηρού κανονιστικού πλαισίου δεν αρκεί από μόνη της για να αποτρέψει περιστατικά κατάχρησης της τεχνολογίας. Πριν από μερικά χρόνια, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, οι παρατυπίες στις πτήσεις drones εκτιμάται ότι άγγιζαν το 50%. Το ποσοστό αυτό εμφανίζεται σήμερα μειωμένο, χωρίς ωστόσο το φαινόμενο να έχει εξαλειφθεί.

Οταν ένας πολίτης θεωρεί ότι ένα drone πετάει παράνομα ή παραβιάζει τους κανόνες, μπορεί να απευθυνθεί στην Αστυνομία, η οποία είναι αρμόδια για τη διερεύνηση των σχετικών καταγγελιών. Η αναφορά της ακριβούς τοποθεσίας και της ώρας της πτήσης είναι κρίσιμη, καθώς επιτρέπει στις Αρχές να ελέγξουν αν υπήρχε η απαιτούμενη άδεια ή αν είχαν επιβληθεί περιορισμοί στην περιοχή. Χωρίς τέτοια στοιχεία, η διερεύνηση της καταγγελίας καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη.

Τα drones αποτελούν ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του διπλού προσώπου της τεχνολογικής προόδου. Από τη μία διευρύνουν τις δυνατότητες σε τομείς όπως η οικονομία, η έρευνα και η ψυχαγωγία· από την άλλη, φέρνουν στο προσκήνιο νέους κινδύνους και νέες προκλήσεις για την ασφάλεια, την ιδιωτικότητα και την τήρηση των κανόνων.

Διαβάστε ακόμη: