Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει δυναμικά τον γεωπολιτικό κίνδυνο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών και τους επενδυτές να προεξοφλούν πιθανές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά.
Το Brent διαπραγματεύεται πλέον πάνω από τα 71–72 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινείται κοντά στα 66–67 δολάρια, καταγράφοντας έντονη άνοδο μέσα σε λίγες εβδομάδες. Καθοριστικό ρόλο στην ανοδική πορεία παίζουν τα μεγάλα hedge funds, τα οποία αυξάνουν μαζικά τις ανοδικές τους θέσεις, ποντάροντας σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.
Σύμφωνα με στοιχεία του ICE Futures Europe, οι καθαρές θέσεις αγοράς στο Brent έφτασαν σε υψηλό 22 μηνών, ενώ αντίστοιχα οι ανοδικές θέσεις στο WTI αγγίζουν επίπεδα επτά μηνών. Το μήνυμα των αγορών είναι σαφές: το “risk premium” επέστρεψε στο πετρέλαιο.
Ο ρόλος του Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ
Η αναθέρμανση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επανέφερε τους φόβους για πιθανό σοκ προσφοράς. Το Ιράν παράγει περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ ελέγχει τη βόρεια πλευρά των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.
Ακόμη και η προσωρινή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας λόγω στρατιωτικών ασκήσεων οδήγησε σε άμεση άνοδο των τιμών κατά αρκετά δολάρια ανά βαρέλι. Αναλυτές εκτιμούν ότι ένα ακραίο σενάριο πλήρους αποκλεισμού θα μπορούσε να στείλει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, αν και θεωρείται χαμηλής πιθανότητας λόγω των οικονομικών και στρατιωτικών συνεπειών που θα είχε για την Τεχεράνη.
Πολιτικές πιέσεις και οι εκλογές στις ΗΠΑ
Η άνοδος των τιμών δημιουργεί και πολιτικές προεκτάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ένα ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ανατρέψει την αποκλιμάκωση των τιμών καυσίμων που είχε περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, ενισχύοντας το κόστος ζωής ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Παρά τις ανησυχίες, παράγοντες όπως τα αυξημένα αμερικανικά αποθέματα και η δυνατότητα παρέμβασης του OPEC+ λειτουργούν ως αντίβαρο στις ανοδικές πιέσεις. Η εμπειρία προηγούμενων κρίσεων δείχνει ότι οι αγορές συχνά προσαρμόζονται ταχύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Ωστόσο, με τα hedge funds να υιοθετούν την πιο επιθετική ανοδική στάση των τελευταίων σχεδόν δύο ετών, το πετρέλαιο μετατρέπεται ξανά σε βαρόμετρο γεωπολιτικού ρίσκου, με τη Μέση Ανατολή να καθορίζει για ακόμη μία φορά τον παγκόσμιο ενεργειακό παλμό.
