Η προληπτική επίθεση του Ισραήλ κατά του Ιράν δεν αποτέλεσε αιφνιδιασμό για τη διεθνή κοινότητα, αλλά την υλοποίηση ενός σεναρίου που εξεταζόταν εδώ και μήνες στην Ουάσιγκτον, με στόχο την αναδιαμόρφωση των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών think tanks, σύμβουλοι του Ντόναλντ Τραμπ είχαν ήδη επεξεργαστεί σχέδια περιορισμένου πλήγματος ή ακόμη και ισραηλινής πρωτοβουλίας, η οποία θα δημιουργούσε την απαραίτητη πολιτική νομιμοποίηση για αμερικανική εμπλοκή. Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, το Ιράν αποτελεί υπαρξιακή απειλή, λόγω του πυρηνικού προγράμματος, των βαλλιστικών πυραύλων και του δικτύου συμμάχων του σε Λίβανο, Υεμένη και ευρύτερη περιοχή.
Αντίθετα, χώρες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φοβούνται ότι μια πιθανή κατάρρευση του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή αποσταθεροποίηση, ενεργειακό χάος και νέα προσφυγικά κύματα.
Οι τρεις βασικοί στόχοι των ΗΠΑ
Ανάλυση του Eurasia, βασισμένη σε εκτιμήσεις του πρώην διπλωμάτη και στρατιωτικού αξιωματούχου Τζόελ Ρέιμπερν, καταγράφει τρεις βασικούς στρατηγικούς στόχους της Ουάσιγκτον:
- η οριστική εξάλειψη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος,
- ο περιορισμός των βαλλιστικών πυραύλων και των drones,
- η διακοπή της στήριξης προς ένοπλες πληρεξούσιες οργανώσεις.
Παράλληλα εξετάζεται και ένας τέταρτος στόχος: η αποδυνάμωση της ικανότητας του καθεστώτος να καταστέλλει εσωτερικά τον πληθυσμό.
Πρώτο στάδιο: «Τύφλωση» της Τεχεράνης
Οι αρχικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται στη διατάραξη της διοίκησης και των επικοινωνιών του Ιράν. Στόχος είναι να «τυφλωθεί» το καθεστώς μέσω πλήγματος σε:
- κέντρα διοίκησης,
- υποδομές επικοινωνιών,
- στρατιωτικά αεροδρόμια και βάσεις,
- συστήματα αεράμυνας και ραντάρ.
Η αποδυνάμωση της ιρανικής αεράμυνας θεωρείται κρίσιμη για την εξασφάλιση αεροπορικής υπεροχής.
Η μάχη των πυραύλων
Δεύτερη προτεραιότητα αποτελεί η εξουδετέρωση των εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίοι αποτελούν το βασικό μέσο ιρανικής ανταπόδοσης. Παρότι το Ιράν διατηρεί σημαντικό οπλοστάσιο, εκτιμάται ότι οι επιχειρησιακές του δυνατότητες έχουν μειωθεί μετά τις συγκρούσεις του προηγούμενου έτους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι πύραυλοι μικρού βεληνεκούς, ικανοί να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο και κρίσιμες θαλάσσιες οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Ο κίνδυνος «πολέμου δεξαμενόπλοιων»
Ένα πιθανό σενάριο κλιμάκωσης αφορά ναυτικό αποκλεισμό και επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, επαναφέροντας μνήμες της δεκαετίας του ’80. Το Ιράν θα μπορούσε να επιχειρήσει πλήγματα σε ενεργειακές ροές, όμως αναλυτές εκτιμούν ότι δύσκολα θα αντέξει μακροχρόνια σύγκρουση απέναντι στις αμερικανικές ναυτικές δυνατότητες.
Η επόμενη μέρα
Η στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται να βασίζεται σε έναν συνδυασμό στρατιωτικής πίεσης και διαπραγμάτευσης ταυτόχρονα — όχι μετά το τέλος των επιχειρήσεων. Η εξέλιξη της σύγκρουσης θα κρίνει αν η κρίση θα περιοριστεί σε ελεγχόμενη στρατιωτική επιχείρηση ή αν θα μετατραπεί σε ευρύτερη περιφερειακή αναμέτρηση με παγκόσμιες συνέπειες.
