Μια βαθιά μεταβολή βρίσκεται σε εξέλιξη στην ελληνική ασφαλιστική αγορά. Οι ασφάλειες ζωής, που παραδοσιακά λειτουργούσαν ως εργαλείο προστασίας της οικογένειας απέναντι σε κινδύνους όπως ο θάνατος, η ανικανότητα προς εργασία ή η απώλεια εισοδήματος, μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε επενδυτικά προϊόντα.

Τα τελευταία στοιχεία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος για το 2025 αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτή τη νέα πραγματικότητα. Τα επενδυτικά ασφαλιστικά προγράμματα, γνωστά ως unit linked, αποτελούν πλέον τον βασικό μοχλό ανάπτυξης του κλάδου, προσελκύοντας το μεγαλύτερο μέρος των νέων κεφαλαίων που εισρέουν στην αγορά.

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Τα συνολικά ασφάλιστρα των unit linked έφτασαν το 2025 στα 1,3 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 50,2% της συνολικής παραγωγής των ατομικών ασφαλίσεων ζωής. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στις νέες εργασίες. Από τα 870,4 εκατ. ευρώ νέων ασφαλίστρων που καταγράφηκαν μέσα στη χρονιά, τα 768,6 εκατ. ευρώ προήλθαν από unit linked προϊόντα, ποσοστό που αγγίζει το 88,3%.

Την ίδια στιγμή, οι παραδοσιακές ασφαλίσεις ζωής εμφανίζουν σαφή υποχώρηση. Οι νέες εργασίες στην κατηγορία αυτή περιορίστηκαν μόλις στα 60,1 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας πτώση 55,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η νέα φιλοσοφία της αγοράς

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες προσεγγίζουν πλέον την ιδιωτική ασφάλιση.

Για δεκαετίες, η ασφάλιση ζωής αποτελούσε κυρίως ένα δίχτυ προστασίας για την οικογένεια. Σήμερα, όμως, μεγάλο μέρος των νέων ασφαλισμένων προσεγγίζει τα ασφαλιστικά προϊόντα ως επενδυτική επιλογή, αναζητώντας αποδόσεις σε ένα περιβάλλον όπου οι τραπεζικές καταθέσεις εξακολουθούν να προσφέρουν περιορισμένα οφέλη.

Στα unit linked προϊόντα, το ασφάλιστρο συνδέεται με επενδυτικά χαρτοφυλάκια και αμοιβαία κεφάλαια. Αυτό σημαίνει ότι η τελική απόδοση εξαρτάται από την πορεία των αγορών και όχι από μια εγγυημένη απόδοση που προσφέρει η ασφαλιστική εταιρεία.

Παράλληλα, σημαντικό μέρος του επενδυτικού κινδύνου μεταφέρεται στον ίδιο τον ασφαλισμένο. Για τις ασφαλιστικές εταιρείες αυτό συνεπάγεται χαμηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις και μεγαλύτερη ευελιξία, γεγονός που εξηγεί γιατί τα συγκεκριμένα προϊόντα εξελίχθηκαν σταδιακά στο κυρίαρχο μοντέλο ανάπτυξης της αγοράς ζωής.

Ο ρόλος των τραπεζών

Καθοριστικός παράγοντας στην εξάπλωση των unit linked είναι το bancassurance, δηλαδή η διάθεση ασφαλιστικών προϊόντων μέσω των τραπεζικών δικτύων.

Σήμερα σχεδόν το 46% της παραγωγής ατομικών ασφαλίσεων πραγματοποιείται μέσω τραπεζών. Η τάση αυτή δεν είναι τυχαία.

Οι τράπεζες αναζητούν νέες πηγές εσόδων από προμήθειες σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού και χαμηλών αποδόσεων στις καταθέσεις. Τα επενδυτικά ασφαλιστικά προϊόντα αποτελούν ιδανικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς συνδυάζουν ασφαλιστική σύμβαση με επενδυτική τοποθέτηση κεφαλαίων.

Από τα 768,6 εκατ. ευρώ νέων unit linked προϊόντων που διατέθηκαν το 2025, τα 548,2 εκατ. ευρώ αφορούσαν εφάπαξ καταβολές, γεγονός που δείχνει ότι σημαντικός αριθμός πελατών αξιοποιεί τα προϊόντα αυτά ως εναλλακτική μορφή τοποθέτησης αποταμιεύσεων.

Οι αποδόσεις και τα “ψιλά γράμματα”

Παρά τη δημοφιλία τους, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επιλογή ενός unit linked δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στις προσδοκώμενες αποδόσεις.

Το βασικό κριτήριο αξιολόγησης είναι η καθαρή απόδοση που απομένει μετά την αφαίρεση όλων των χρεώσεων, προμηθειών και εξόδων διαχείρισης.

Σε αρκετές περιπτώσεις η διαφορά είναι σημαντική. Ένα προϊόν που προβλέπει μέση ετήσια απόδοση 5,7% μπορεί τελικά να αποδίδει στον επενδυτή μόλις 2,4% μετά την αφαίρεση των επιβαρύνσεων.

Οι ασφαλισμένοι καλούνται να εξετάζουν προσεκτικά το ύψος των ετήσιων χρεώσεων, τα έξοδα διαχείρισης, τις αμοιβές των επενδυτικών κεφαλαίων και κάθε πρόσθετο κόστος που επηρεάζει τη συνολική απόδοση.

Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν τους όρους πρόωρης εξαγοράς του συμβολαίου. Σε αρκετά προϊόντα οι ποινές αποχώρησης είναι ιδιαίτερα υψηλές κατά τα πρώτα χρόνια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φθάσουν ακόμη και στο 100% της αξίας εξαγοράς κατά το πρώτο ή δεύτερο έτος.

Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι τα unit linked δεν αποτελούν προϊόντα βραχυπρόθεσμης αποταμίευσης αλλά σχεδιάζονται για επενδυτικό ορίζοντα τουλάχιστον δέκα ετών.

Το μοντέλο των ώριμων αγορών

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι πιο ισχυρές ασφαλιστικές αγορές δεν στηρίζονται αποκλειστικά στην επένδυση ούτε αποκλειστικά στην ασφαλιστική κάλυψη.

Στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες ο πυρήνας ενός ασφαλιστικού προγράμματος παραμένει η προστασία του ασφαλισμένου και της οικογένειάς του απέναντι στους βασικούς κινδύνους ζωής. Πάνω σε αυτή τη βάση προστίθεται η αποταμιευτική ή επενδυτική λειτουργία.

Με άλλα λόγια, η επένδυση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την ασφάλιση και όχι ως υποκατάστατό της.

Στην Ελλάδα, όμως, η ισορροπία αυτή φαίνεται να μεταβάλλεται. Η αγορά αναπτύσσεται πλέον κυρίως μέσα από προϊόντα επενδυτικού χαρακτήρα, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο καλύπτονται επαρκώς οι πραγματικές ασφαλιστικές ανάγκες των νοικοκυριών.

Την ίδια στιγμή, ο κλάδος εξακολουθεί να στερείται ουσιαστικών φορολογικών κινήτρων για τη μακροχρόνια αποταμίευση και τη συμπληρωματική συνταξιοδοτική κάλυψη.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η φορολογική ενίσχυση αποτελεί βασικό εργαλείο ανάπτυξης της ιδιωτικής ασφάλισης, καθώς ενθαρρύνει τους πολίτες να δημιουργούν μακροχρόνια αποθεματικά για τη συνταξιοδότησή τους.

Σε ένα περιβάλλον δημογραφικής γήρανσης, πιέσεων στα δημόσια ασφαλιστικά συστήματα και αυξανόμενης ανάγκης για συμπληρωματική αποταμίευση, η συζήτηση για τον ρόλο της ιδιωτικής ασφάλισης αναμένεται να βρεθεί όλο και πιο ψηλά στην οικονομική ατζέντα των επόμενων ετών.

Διαβάστε ακόμη: