Η στέγαση εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις για την Ελλάδα, με χιλιάδες νοικοκυριά να βλέπουν το κόστος κατοικίας να απορροφά ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους. Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση επεξεργάζεται ήδη τα επόμενα βήματα της στεγαστικής πολιτικής, αναζητώντας νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και πρόσθετες παρεμβάσεις που θα αυξήσουν την προσφορά κατοικιών στην αγορά. Το στίγμα έδωσε ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός νέου στεγαστικού προγράμματος, αντίστοιχου με τα προγράμματα «Σπίτι μου», το οποίο θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί είτε από πόρους του ΕΣΠΑ είτε από νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία που βρίσκονται υπό διαμόρφωση.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το νέο σχήμα εξετάζεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο βασικές στρεβλώσεις της αγοράς: την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και την ύπαρξη μεγάλου αριθμού ακινήτων που παραμένουν κλειστά ή μη αξιοποιήσιμα.
Οι 794.000 κλειστές κατοικίες
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία που έχει στα χέρια της η κυβέρνηση αφορά το μέγεθος του ανεκμετάλλευτου οικιστικού αποθέματος της χώρας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περίπου 794.000 κατοικίες παραμένουν σήμερα κλειστές. Πρόκειται για ένα απόθεμα που, εφόσον επιστρέψει έστω και μερικώς στην αγορά, μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τις ισορροπίες σε ενοίκια και τιμές.
Για τον λόγο αυτό έχουν ήδη ενεργοποιηθεί μια σειρά παρεμβάσεων, όπως η τριετής φορολογική απαλλαγή για ιδιοκτήτες που επαναφέρουν κλειστά ακίνητα στην αγορά, τα προγράμματα ανακαίνισης, αλλά και η κοινωνική αντιπαροχή, η οποία ξεκινά πιλοτικά σε Παιανία, Πάτρα, Λάρισα και Σέρρες.
Η φιλοσοφία των μέτρων είναι απλή: η αντιμετώπιση του στεγαστικού δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε επιδοτήσεις προς τους αγοραστές ή τους ενοικιαστές. Απαιτείται ταυτόχρονα σημαντική αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Το τέλος του «Σπίτι μου 2» και η επόμενη ημέρα
Την ίδια στιγμή ολοκληρώνεται ένας ακόμη κύκλος στεγαστικής πολιτικής.
Η 31η Μαΐου αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία για την υπαγωγή νέων δικαιούχων στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2», ενώ μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία σταματά η έκδοση νέων βεβαιώσεων επιλεξιμότητας. Η δυνατότητα υπογραφής δανειακών συμβάσεων παραμένει έως τις 31 Αυγούστου.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος ενισχύει τις προσδοκίες της αγοράς ότι σύντομα θα ακολουθήσει ένα νέο σχήμα στήριξης, προσαρμοσμένο στις σημερινές συνθήκες και στις αυξημένες ανάγκες των νοικοκυριών.
Παράγοντες της αγοράς ακινήτων επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε νέα παρέμβαση θα πρέπει να συνοδευτεί από ισχυρά φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα, ώστε να καταστεί πραγματικά ελκυστική τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τους υποψήφιους αγοραστές.
Τα ευρωπαϊκά μοντέλα που μελετά η Αθήνα
Το στεγαστικό βρέθηκε στο επίκεντρο και της άτυπης συνεδρίασης του Eurogroup στη Λευκωσία, έπειτα από πρωτοβουλία του προέδρου του οργάνου και υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη.
Ο υπουργός έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η στέγαση αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα κοινωνικής συνοχής και οικονομικής ανάπτυξης, καθώς επηρεάζει την κινητικότητα των εργαζομένων, τη δημογραφική πολιτική και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Στη συζήτηση παρουσιάστηκαν οι εμπειρίες τριών χωρών που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες πιέσεις.
Η Ισπανία επέλεξε πιο παρεμβατικές πολιτικές, με περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και εκτεταμένα προγράμματα προσιτής κατοικίας. Η Ιρλανδία επένδυσε σε μαζική κατασκευή νέων κατοικιών μέσω του σχεδίου «Housing for All», ενώ η Κροατία κινήθηκε προς αυστηρότερη φορολόγηση των κενών ή αποκλειστικά τουριστικών ακινήτων.
Η κοινή συνισταμένη όλων των ευρωπαϊκών παραδειγμάτων είναι ότι η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται με μία μόνο παρέμβαση. Χρειάζεται συνδυασμός κινήτρων, νέας προσφοράς κατοικιών, αξιοποίησης του υπάρχοντος αποθέματος και στοχευμένης κοινωνικής πολιτικής.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να αναζητά πλέον και η Αθήνα, καθώς το στεγαστικό εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της επόμενης περιόδου για την κυβέρνηση.
