Αμέσως μετά το Πάσχα αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στη συνολική αναδιάρθρωση του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος.

O βασικός κορμός του σχεδίου νόμου έχει ήδη ολοκληρωθεί και το επόμενο διάστημα θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση πριν κατατεθεί προς ψήφιση στο Κοινοβούλιο.

Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει ενημερωθεί για τις τελικές διατάξεις, με βασικές προτεραιότητες:

• τη διεύρυνση της συμμετοχής,

• την ενίσχυση της διαφάνειας,

• τη βελτίωση της φορολογικής μεταχείρισης των παροχών.

Ενδυνάμωση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης

Τα Επαγγελματικά Ταμεία αποτελούν τον βασικό μηχανισμό του δεύτερου πυλώνα, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς την κύρια και την επικουρική σύνταξη.

Στην Ελλάδα λειτουργεί σήμερα περιορισμένος αριθμός ΤΕΑ, που καλύπτουν συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους ή μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, η συμμετοχή εργαζομένων παραμένει αισθητά χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο στοχεύει:

• στη διεύρυνση της βάσης συμμετοχής,

• στην επικαιροποίηση των κανόνων λειτουργίας,

• στη διαμόρφωση ενός ενιαίου και σαφούς κανονιστικού πλαισίου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:

•  Στην ενίσχυση της εποπτείας

•  Στη διαφάνεια των επενδυτικών επιλογών

• Στην υποχρεωτική και τακτική ενημέρωση των ασφαλισμένων

Σκοπός είναι να διασφαλιστεί η σταθερότητα στη διαχείριση των αποθεματικών και να διευκολυνθεί η εύρυθμη λειτουργία των ταμείων.

Φορολογικές αλλαγές και νέα κίνητρα

Κομβικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αναθεώρηση της φορολογικής μεταχείρισης εισφορών και παροχών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζονται παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν τα κίνητρα συμμετοχής τόσο για εργαζομένους όσο και για εργοδότες. Το ισχύον φορολογικό καθεστώς έχει δεχθεί κριτική, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μειώνει την ελκυστικότητα των επαγγελματικών σχημάτων.

Το νέο πλαίσιο επιδιώκει:

• σαφήνεια στους κανόνες,

• σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον,

• ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην επαγγελματική ασφάλιση.

Μεταφορά ασφαλιστικών δικαιωμάτων και ευελιξία

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων από ένα επαγγελματικό ταμείο σε άλλο, καθώς και τη διασύνδεση με άλλα σχήματα συμπληρωματικής ασφάλισης.

Η ρύθμιση αυτή κρίνεται ιδιαίτερα κρίσιμη σε μια αγορά εργασίας με αυξημένη κινητικότητα εργαζομένων. Η απλοποίηση της διαδικασίας μεταφοράς κεφαλαίων και δικαιωμάτων στοχεύει στη διατήρηση της συνέχειας της αποταμίευσης, χωρίς απώλειες ή διοικητικά εμπόδια.

Πρόσβαση σε περισσότερες επαγγελματικές κατηγορίες

Το νομοσχέδιο προβλέπει διεύρυνση της δυνατότητας σύστασης και συμμετοχής σε ΤΕΑ, δίνοντας πρόσβαση σε περισσότερες επαγγελματικές ομάδες.

Μεταξύ άλλων, εξετάζονται σχήματα που θα επιτρέπουν:

• τη δημιουργία ταμείων από ομάδες μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων,

• τη σύσταση ταμείων από επαγγελματικές ενώσεις.

Στόχος είναι η συμπληρωματική ασφάλιση να μην περιορίζεται μόνο σε μεγάλες εταιρικές δομές, αλλά να καταστεί προσβάσιμη σε ευρύτερο φάσμα επαγγελματιών.

Σύνδεση με το κεφαλαιοποιητικό μοντέλο

Η μεταρρύθμιση των ΤΕΑ εντάσσεται στη συνολική αρχιτεκτονική του ασφαλιστικού συστήματος, όπου ήδη εφαρμόζεται κεφαλαιοποιητικό μοντέλο για τους νέους ασφαλισμένους στην επικουρική ασφάλιση.

Το σύστημα βασίζεται σε τρία διακριτά επίπεδα:

1. Κύρια σύνταξη

2. Επικουρική κεφαλαιοποιητική ασφάλιση

3. Προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση

Η συμμετοχή στα ΤΕΑ παραμένει προαιρετική, με τις εισφορές να επενδύονται και να συσσωρεύονται σε ατομικούς λογαριασμούς.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο επενδυτικό πλαίσιο, με αυστηρότερους κανόνες διασποράς κινδύνου και αυξημένες υποχρεώσεις πληροφόρησης για την απόδοση και το προφίλ κινδύνου των επενδύσεων.

Η σημερινή εικόνα των ΤΕΑ

Σήμερα λειτουργούν δεκάδες επαγγελματικά ταμεία στην Ελλάδα, με τα συνολικά αποθεματικά τους να καταγράφουν σταθερή άνοδο τα τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος:

• Στο τέλος του β’ τριμήνου 2025,

• η συνολική αξία ενεργητικού των ΤΕΑ αυξήθηκε κατά 3,8%,

• φθάνοντας τα 2,639 δισ. ευρώ,

• από 2,543 δισ. ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο.

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν τη θετική οικονομική πορεία των Ταμείων, τα οποία παραμένουν εύρωστοι και αποδοτικοί θεσμοί συμπληρωματικής ασφάλισης.

Στασιμότητα στη δημιουργία νέων ταμείων

Παρά τη βελτίωση των οικονομικών μεγεθών, η επέκταση του θεσμού εμφανίζει στασιμότητα. Από την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου το 2023 έως σήμερα δεν έχει ιδρυθεί ούτε ένα νέο επαγγελματικό ταμείο.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η επιβράδυνση αυτή δεν σχετίζεται με τη βιωσιμότητα των ΤΕΑ, αλλά αποδίδεται κυρίως στο ισχύον φορολογικό καθεστώς των παροχών, το οποίο λειτουργεί αποτρεπτικά για νέες εγγραφές.

Η επικείμενη μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να άρει τα εμπόδια αυτά και να δημιουργήσει συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης για τον θεσμό της επαγγελματικής ασφάλισης στην Ελλάδα.