Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ έχουν σημάνει συναγερμό στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η Τεχεράνη παραμένει κομβικός παίκτης στην παγκόσμια ενεργειακή εξίσωση, όχι μόνο λόγω της παραγωγής της, αλλά κυρίως λόγω της γεωγραφικής της θέσης.

Το Ιράν παράγει περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, αυξημένα σημαντικά σε σχέση με το 2020, παρά τις κυρώσεις. Περίπου το 90% των εξαγωγών του κατευθύνεται στην Κίνα, συχνά μέσω «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων που απενεργοποιούν συστήματα εντοπισμού.

Τα κρίσιμα πετρελαϊκά κέντρα στο Ιράν

Τα μεγαλύτερα πεδία βρίσκονται στην επαρχία Khuzestan (Ahvaz, Marun, West Karun), ενώ κομβικές εγκαταστάσεις αποτελούν:

  • Το διυλιστήριο Abadan (άνω των 500.000 βαρελιών/ημέρα)
  • Τα διυλιστήρια Bandar Abbas και Persian Gulf Star
  • Το τερματικό Kharg Island, με ικανότητα διακίνησης άνω των 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως

Το Kharg Island αποτελεί στρατηγικό asset. Οποιαδήποτε ζημιά στις υποδομές του θα προκαλούσε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία του Ιράν και έντονες αναταράξεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου.

Φυσικό αέριο και South Pars

Το Ιράν αντλεί φυσικό αέριο από το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars, που μοιράζεται με το Κατάρ (North Dome). Το 2024 η παραγωγή έφτασε τα 276 δισ. κυβικά μέτρα, με το 94% να καταναλώνεται εγχώρια.

Το κοίτασμα εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αερίου, ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια.

Προηγούμενες επιθέσεις σε μονάδες επεξεργασίας προκάλεσαν ανησυχία, χωρίς όμως μόνιμη διαταραχή στις εξαγωγές. Στη σημερινή συγκυρία, η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη.

Ποιοι αγοράζουν το πετρέλαιο του Ιράν

Κύριοι αγοραστές είναι ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, η Κίνα συνεχίζει να εισάγει ιρανικό αργό, αν και σε μειωμένους όγκους.

Το Ιράν έχει αποθηκεύσει στη θάλασσα περίπου 200 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν σε δύο ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης, επιχειρώντας να διασφαλίσει αποθέματα σε περίπτωση κλιμάκωσης.

Στενά του Ορμούζ: Το παγκόσμιο chokepoint

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν σημείο-κλειδί για περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικές ποσότητες διυλισμένων προϊόντων.

Μια πλήρης διακοπή διέλευσης θα ήταν πρωτοφανής. Παρότι χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ διαθέτουν εναλλακτικούς αγωγούς, η πλήρης παύση ροών θα προκαλούσε μαζική αναστάτωση και εκτίναξη τιμών.

Το Brent ήδη κινήθηκε στα 73 δολάρια/βαρέλι, υψηλό επτά μηνών. Ιστορικά, κάθε 1% μείωση προσφοράς οδηγεί σε περίπου 4% αύξηση τιμών.

Σε σενάριο κλιμάκωσης:

  • ενισχύεται το δολάριο και το γεν
  • αυξάνεται η τιμή του χρυσού
  • πιέζονται οι μετοχές υψηλού ρίσκου

OPEC+ και προληπτικές κινήσεις

Ο OPEC+ εξετάζει ενίσχυση παραγωγής για να απορροφήσει πιθανό σοκ. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν ήδη αυξήσει εξαγωγές, ενώ ενδέχεται να προχωρήσουν σε πρόσθετη αύξηση πέραν των 137.000 βαρελιών ημερησίως που είχε προγραμματιστεί για τον Απρίλιο.

Το Ιράν δεν είναι απλώς ένας παραγωγός πετρελαίου. Είναι ο στρατηγικός φρουρός ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints του πλανήτη.

Η έκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η αντίδραση της Τεχεράνης και το ενδεχόμενο διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ θα καθορίσουν το μέγεθος των αναταράξεων στις τιμές, στις αγορές και στην παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Διαβάστε ακόμη: