Οι αστρονόμοι κατέγραψαν μια σπάνια εικόνα της έκλαμψης που προκάλεσε μια μαύρη τρύπα «καταβροχθίζοντας» ένα άστρο στα περίχωρα ενός μακρινού γαλαξία, σύμφωνα με τη NASA.
Το φαινόμενο αφορούσε μια «ορφανή» μαύρη τρύπα που φωτίστηκε καθώς διαλύει ένα κοντινό άστρο, ένα φαινόμενο γνωστό ως «tidal disruption event» (TDE), σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο περιοδικό The Astrophysical Journal Letters.
Η «τεράστια» μαύρη τρύπα ζυγίζει περίπου ένα εκατομμύριο φορές περισσότερο από τον Ήλιο και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 750 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη, σημείωσε η NASA.
Αυτού του είδους οι μαύρες τρύπες περιγράφονται ως «ορφανές» ή «περιπλανώμενες» μαύρες τρύπες, επειδή βρίσκονται στα περίχωρα ενός γαλαξία και όχι στο κέντρο του. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η μαύρη τρύπα κατέληξε τόσο μακριά από το κέντρο του γαλαξία λόγω μιας από δύο πιθανότητες.
Μπορεί να προήλθε από τη συγχώνευση πολλαπλών γαλαξιών, όταν τρεις ή περισσότεροι γαλαξίες ενδέχεται να συγχωνεύθηκαν και η βαρυτική «μάχη» ανάμεσα στις μαύρες τρύπες τους να έσπρωξε τη ελαφρύτερη μαύρη τρύπα προς την άκρη του γαλαξία — στην περίπτωση αυτή, περίπου 30.000 έτη φωτός μακριά από το κέντρο, σύμφωνα με τη NASA.
Η άλλη πιθανότητα είναι ότι ένας νάνος γαλαξίας βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία συγχώνευσης με τον μεγαλύτερο, και ένα αστέρι πλησίασε υπερβολικά κοντά στη μαύρη τρύπα του νάνου, καθώς τα άστρα του γαλαξία αυτού έλκονταν προς τα μέσα.
Το φαινόμενο που παρατήρησε η NASA
Κατά τη διάρκεια ενός TDE, η έντονη βαρύτητα της μαύρης τρύπας υπερισχύει της βαρύτητας του ίδιου του άστρου, διαλύοντάς το και προκαλώντας μια εξαιρετικά φωτεινή έκλαμψη, ανέφερε η NASA. Πρόκειται για το πρώτο οπτικό TDE που ανακαλύφθηκε στα περίχωρα ενός γαλαξία-ξενιστή, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά μια ασυνήθιστη αύξηση της φωτεινότητας τον Νοέμβριο του 2025 μέσω του Zwicky Transient Facility, μιας έρευνας που διεξάγεται από το Αστεροσκοπείο Palomar στη Νότια Καλιφόρνια.
Από το μισό εκατομμύριο λάμψεις που ανιχνεύονται κάθε νύχτα, ένας νέος αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης αναγνώρισε αυτόματα μια έκλαμψη που έμοιαζε με TDE, δήλωσε ο Ρόμπερτ Στέιν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ στο College Park και στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, σε σχετική ανακοίνωση.
Η TDE ήταν τόσο φωτεινή που ξεπέρασε σε ένταση ολόκληρο τον γαλαξία-ξενιστή της στα υπεριώδη μήκη κύματος για μήνες, ακτινοβολώντας προσωρινά με το φως περίπου 10 δισεκατομμυρίων ήλιων, σύμφωνα με τη NASA.
Στη συνέχεια, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν το τηλεσκόπιο Southern Astrophysical Research (SOAR) στη Χιλή και τον δορυφόρο Neil Gehrels Swift Observatory της NASA για να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη του TDE.
«Ο συνδυασμός όλων αυτών των δεδομένων μας βοήθησε να αποκλείσουμε άλλες εξηγήσεις και να δηλώσουμε με βεβαιότητα ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο TDE, παρά την παράξενη θέση του», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Τζόναθαν Κάρνι, διδακτορικός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ. Σύμφωνα με τη NASA, ο Κάρνι κατέγραψε τα πρώτα φάσματα που υποστήριξαν την ερμηνεία της έκλαμψης ως TDE.
Το ίδιο το TDE είναι σπάνιο φαινόμενο και δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ πριν τόσο μακριά από τον πυρήνα του γαλαξία, σημείωσε η NASA. Ένας αστέρας πλησιάζει υπερβολικά κοντά σε μια μαύρη τρύπα περίπου μία φορά κάθε 100.000 χρόνια, ανέφερε η διαστημική υπηρεσία.
Οι επιστήμονες έχουν ερευνήσει εκατομμύρια γαλαξίες αναζητώντας «ορφανές» μαύρες τρύπες, ανέφερε η NASA. Πριν από το 2024, είχαν παρατηρηθεί μόνο στα κέντρα των γαλαξιών, κυρίως επειδή αυτό ήταν το μόνο μέρος όπου οι ερευνητές τις αναζητούσαν, σύμφωνα με τη διαστημική υπηρεσία.
Λύθηκε μυστήριο δεκαετιών με τη μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας
