Το ποσοστό που θα καταγράψει το νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά δεν θα αποτελέσει απλώς έναν ακόμη αριθμό στην εκλογική βραδιά. Αντίθετα, μπορεί να εξελιχθεί στον καθοριστικό παράγοντα για το τι θα συμβεί αμέσως μετά την πρώτη κάλπη.
Και αυτό γιατί όσο υψηλότερα κινηθεί η εκλογική επιρροή του πρώην πρωθυπουργού, τόσο περισσότερο αλλάζουν οι ισορροπίες στη δεξιά και κεντροδεξιά πολυκατοικία και, μαζί τους, οι πιθανότητες σχηματισμού κυβέρνησης.
Το πρώτο σενάριο είναι αυτό που σήμερα προκαλεί τη μεγαλύτερη συζήτηση στα πολιτικά παρασκήνια: ένα κόμμα Σαμαρά που θα κινηθεί σε διψήφιο ποσοστό. Μια επίδοση της τάξης του 10% ή και υψηλότερα θα σημαίνει ότι ένα σημαντικό κομμάτι της παραδοσιακής δεξιάς βάσης έχει μετακινηθεί από τη Νέα Δημοκρατία προς το νέο εγχείρημα.
Διψήφιος Σαμαράς, Νέα Δημοκρατία κάτω από 25%-26%
Σε μια τέτοια περίπτωση, το εκλογικό ταβάνι της Νέας Δημοκρατίας θα περιοριστεί αισθητά. Εφόσον ο Σαμαράς καταγράψει διψήφιο ποσοστό, το σενάριο η ΝΔ να ξεπεράσει το 25%-26% γίνεται εξαιρετικά δύσκολο, καθώς η απώλεια ψήφων προς τα δεξιά της θα είναι σημαντική.
Εδώ βρίσκεται και το πρώτο μεγάλο πολιτικό σταυροδρόμι. Με μια Νέα Δημοκρατία σε αυτά τα επίπεδα και ένα κόμμα Σαμαρά ισχυρό, η αριθμητική της πρώτης κάλπης μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική λογική από εκείνη που θα υπαγόρευε μια απλή προσφυγή σε δεύτερες εκλογές. Γιατί; Επειδή τότε θα ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για κυβέρνηση συνεργασίας. Και όχι κατ’ ανάγκη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία.
Το σενάριο συνεργασίας ΝΔ – Σαμαρά
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον από τα μετεκλογικά σενάρια. Εάν η ΝΔ παραμείνει πρώτο κόμμα αλλά χωρίς δυνατότητα αυτοδυναμίας και ταυτόχρονα το κόμμα Σαμαρά διαθέτει ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία, τότε η συνεργασία των δύο πλευρών δεν μπορεί να αποκλειστεί εκ των προτέρων.
Η μεγάλη προϋπόθεση, όμως, θα είναι το πρόσωπο του πρωθυπουργού. Μια συνεργασία ΝΔ και Σαμαρά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να παραμένει στο Μέγαρο Μαξίμου θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη πολιτικά. Αντίθετα, ένα σενάριο στο οποίο η Νέα Δημοκρατία και το κόμμα Σαμαρά θα αναζητούσαν κοινό βηματισμό, με διαφορετικό πρόσωπο στην πρωθυπουργία, θα μπορούσε να μπει στο τραπέζι ως λύση ανάγκης.
Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης θα λειτουργούσε περισσότερο ως εντολή για πολιτική διαπραγμάτευση παρά ως προοίμιο μιας δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης.
Το διαφορετικό σενάριο του 30%-31%
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά του εκλογικού μαθηματικού προβλήματος. Αν η Νέα Δημοκρατία καταφέρει να κινηθεί πολύ ψηλότερα, στην περιοχή του 30%-31%, τότε οι συσχετισμοί αλλάζουν δραστικά.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το επιχείρημα για άμεση αναζήτηση κυβέρνησης συνεργασίας αποδυναμώνεται. Η ΝΔ θα διαθέτει σαφώς ισχυρότερη θέση και θα έχει πολύ περισσότερα περιθώρια να διεκδικήσει καλύτερο αποτέλεσμα σε μια δεύτερη κάλπη. Το σενάριο των δεύτερων εκλογών, επομένως, θα γίνεται πολύ πιο πιθανό.
Και εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη παράμετρος για τον ίδιο τον Σαμαρά. Ένα κόμμα που στην πρώτη αναμέτρηση θα έχει καταγράψει μια ιδιαίτερα υψηλή επίδοση μπορεί στη δεύτερη κάλπη να δει το ποσοστό του να υποχωρεί αισθητά.
Η δεύτερη κάλπη μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Οι δεύτερες εκλογές δεν είναι ποτέ απλώς μια επανάληψη της πρώτης. Οι ψηφοφόροι γνωρίζουν πλέον ποιο είναι το διακύβευμα, τα κόμματα προσαρμόζουν τη στρατηγική τους και η λογική της «χαλαρής ψήφου» περιορίζεται.
Έτσι, εάν ο Σαμαράς καταγράψει ένα εντυπωσιακό ποσοστό στην πρώτη κάλπη, αλλά η χώρα οδηγηθεί σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, θα πρέπει να αποδείξει ότι η δυναμική του δεν ήταν συγκυριακή. Ειδικά αν η ΝΔ κινηθεί στο 30%-31%, η πίεση προς τους ψηφοφόρους της δεξιάς πολυκατοικίας να επιλέξουν μια ισχυρή κυβερνητική λύση θα είναι πολύ μεγαλύτερη.
Το παράδοξο, λοιπόν, είναι ότι ένα πολύ υψηλό ποσοστό Σαμαρά μπορεί να δυσκολέψει τη ΝΔ να σχηματίσει κυβέρνηση μετά την πρώτη κάλπη, αλλά ταυτόχρονα να αυξήσει τις πιθανότητες δεύτερων εκλογών. Και στις δεύτερες εκλογές, το ίδιο ποσοστό δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα επαναληφθεί.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η επόμενη ημέρα
Γι’ αυτό και η συζήτηση για το κόμμα Σαμαρά δεν αφορά μόνο το πόσο θα γράψει στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση. Αφορά κυρίως το πώς θα μεταφραστεί αυτό το ποσοστό σε κυβερνητική αριθμητική.
Με διψήφιο Σαμαρά και ΝΔ στην περιοχή του 25%-26%, οι δεύτερες κάλπες μπορεί να καταστούν πολιτικά πολύ δύσκολη επιλογή και να ανοίξει ο δρόμος για μια συμφωνία με αλλαγή πρωθυπουργού. Με ΝΔ στο 30%-31%, αντίθετα, η χώρα είναι πολύ πιθανότερο να οδηγηθεί σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.
Και τότε, το μεγάλο ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσο ψηλά θα έχει φτάσει ο Σαμαράς. Θα είναι πόσο από αυτό το ποσοστό μπορεί να διατηρήσει όταν η κάλπη πάψει να είναι μήνυμα διαμαρτυρίας και μετατραπεί σε επιλογή κυβέρνησης.
