Οι πτώσεις των αγορών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν μετατρέπονται σε μια γενικευμένη κατάρρευση στη Wall Street.
Οι προσπάθειες για διαμεσολάβηση με στόχο τον τερματισμό των συγκρούσεων και την επανεκκίνηση της ροής πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή οδήγησαν μόνο σε περαιτέρω κλιμάκωση, η οποία με τη σειρά της ενίσχυσε ένα ολοένα και μεγαλύτερο αίσθημα φόβου στις αγορές. Ο Nasdaq 100 υποχώρησε κατά 1,9% μόνο την Παρασκευή και εισήλθε σε φάση διόρθωσης, ο S&P 500 σημείωσε πτώση για πέμπτη συνεχόμενη εβδομάδα, καταγράφοντας το μεγαλύτερο αρνητικό σερί από το 2022, τα ομόλογα υποχώρησαν, ωθώντας την απόδοση του 30ετούς τίτλου αναφοράς προς το 5% και το Bitcoin βρίσκεται περίπου στο μισό της προπολεμικής κορυφής του.
Οι πωλήσεις επιταχύνθηκαν στην τελευταία συνεδρίαση της εβδομάδας, ολοκληρώνοντας τη μεγαλύτερη διήμερη πτώση του S&P 500 από τα περσινά επεισόδια με τους δασμούς. Οι ανησυχίες για τον αντίκτυπο του πολέμου στις καταναλωτικές δαπάνες οδήγησαν τις μετοχές καταναλωτικών αγαθών διακριτικής δαπάνης σε πτώση 3%, τη χειρότερη των τελευταίων πέντε μηνών. Οι χρηματοοικονομικές μετοχές, που είχαν αντέξει το μεγαλύτερο μέρος των δύο προηγούμενων εβδομάδων, υποχώρησαν κατά 2,5%, ενώ ο δείκτης μεταβλητότητας Cboe ξεπέρασε το 30, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.
Σχεδόν παντού όπου στρέφουν το βλέμμα τους οι επενδυτές, η εικόνα είναι ζοφερή: το πετρέλαιο κινείται κοντά στα 110 δολάρια, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό αυξάνονται, οι κεντρικοί τραπεζίτες, που μέχρι πρόσφατα σχεδίαζαν μειώσεις επιτοκίων, εξετάζουν πλέον αυξήσεις και οι μετοχές διανύουν τον χειρότερο μήνα τους εδώ και πάνω από τρία χρόνια.
Για τους επενδυτές, τα πράγματα επιδεινώνονται καθώς σχεδόν τίποτα από τα κλασικά αμυντικά εργαλεία τους δεν κατάφερε να ανακόψει την πτώση. Τουλάχιστον τρεις από τις τέσσερις βασικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων ενός διαφοροποιημένου χαρτοφυλακίου υποχώρησαν ταυτόχρονα για τέσσερις συνεχόμενες εβδομάδες, ισοφαρίζοντας τη μεγαλύτερη αντίστοιχη περίοδο από τον Μάιο του 2022.
Την Παρασκευή, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν πυρηνικούς στόχους και χαλυβουργικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέβαλε την προθεσμία προς το Ιράν για να συμφωνήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, διαφορετικά θα αντιμετώπιζε επιθέσεις στις ενεργειακές του εγκαταστάσεις. Οι αγορές συνέχισαν να πέφτουν, σε έντονη αντίθεση με τη Δευτέρα, όταν η υπαναχώρηση του Τραμπ από την απειλή βομβαρδισμού ενεργειακών υποδομών του Ιράν προκάλεσε άνοδο των περιουσιακών στοιχείων.
«Ο Τραμπ είχε καταφέρει με δηλώσεις να καθησυχάσει τόσο την αγορά πετρελαίου όσο και την αγορά ομολόγων, αναμένοντας τη λήξη της σύγκρουσης», δήλωσε ο Steve Chiavarone της Federated Hermes. «Σήμερα η αγορά δεν ανταποκρίνεται σε αυτό».
Για πέμπτη φορά, οι επενδυτές μείωσαν τον κίνδυνο ενόψει του Σαββατοκύριακου. Οι απώλειες επεκτάθηκαν ακόμη και μετά την πρόβλεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Mάρκο Ρούμπιο, ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει «εβδομάδες και όχι μήνες».
«Πριν από μερικές εβδομάδες η αγορά θα είχε αντιδράσει θετικά σε αυτή την είδηση, αλλά σήμερα δεν υπήρξε καμία αντίδραση», δήλωσε ο Larry Weiss της Instinet. «Κανείς δεν γνωρίζει τα επόμενα βήματα και υπάρχει εγγενής δυσπιστία απέναντι στις δηλώσεις τόσο της κυβέρνησης όσο και του Ιράν».
Ο πόνος για τους επενδυτές που βασίζονται στη διαφοροποίηση αυξάνεται εδώ και χρόνια. Όμως ο πόλεμος έδειξε ξεκάθαρα ότι τα ομόλογα, ο χρυσός, οι στρατηγικές μεταβλητότητας και τα κρυπτονομίσματα μπορούν να αποτύχουν ταυτόχρονα – σε ένα περιβάλλον στρατιωτικής κλιμάκωσης, εμπορικών εντάσεων ΗΠΑ-Κίνας και αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Ο Michael Purves της Tallbacken Capital Advisors το έθεσε ωμά: ένας επενδυτής με τέλεια πρόβλεψη στις 27 Φεβρουαρίου, που θα είχε επενδύσει σε ομόλογα, χρυσό, επιλογές VIX και προστατευτικά options στον S&P 500, σήμερα θα κατέγραφε ζημιές σχεδόν σε όλες τις θέσεις του.
«Ήταν η τέλεια καταιγίδα, με λάθος εργαλεία που απέτυχαν για διαφορετικούς λόγους», είπε. «Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις όταν υπάρχουν τόσες άγνωστες παράμετροι».
Οι λόγοι είναι σύνθετοι. Η πτώση των ομολόγων οφείλεται όχι μόνο στην άνοδο των πληθωριστικών προσδοκιών αλλά και στην επανατιμολόγηση των μελλοντικών κινήσεων των κεντρικών τραπεζών. Ο χρυσός, από την άλλη, είχε κινηθεί υπερβολικά γρήγορα πριν από την κρίση. Η άνοδος των πραγματικών αποδόσεων επιδείνωσε την πτώση του.
Οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων αυξήθηκαν έντονα, οδεύοντας προς τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο από τον Οκτώβριο του 2024. Ένα ETF που παρακολουθεί τη στρατηγική “risk parity” έχει χάσει 8%. Και προϊόντα σχεδιασμένα για προστασία χαρτοφυλακίων μέσω μεταβλητότητας απέδωσαν παρόμοια με τους δείκτες που υποτίθεται ότι προστατεύουν.
Το συμπέρασμα είναι ανησυχητικό: στην επόμενη πτώση των αγορών, οι επενδυτές μπορεί να διαπιστώσουν ότι τα εργαλεία προστασίας τους προσφέρουν λιγότερη ασφάλεια από ό,τι πίστευαν.
«Ο κόσμος έχει περάσει από σοκ ζήτησης σε σοκ προσφοράς και τα παλιά μοντέλα πρέπει να αναθεωρηθούν», δήλωσε η Mina Krishnan της Schroders.
Ελλείψει ασφαλών καταφυγίων, οι επενδυτές στρέφονται στα μετρητά, ακόμη και αν αυτό σημαίνει χαμένες ευκαιρίες. Παράλληλα, πιο σύνθετες στρατηγικές προσφέρουν προστασία ή αποδόσεις ανεξάρτητες από την αγορά.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της διαφοροποίησης κρίνεται σε βάθος χρόνου. Ένα απλό χαρτοφυλάκιο μετοχών-ομολόγων είχε καλές αποδόσεις το 2025 και στις αρχές του 2026.
Σύμφωνα με τον Michael Arone της State Street, η τρέχουσα αποτυχία των ομολόγων ως αντιστάθμιση κινδύνου είναι πιθανό να είναι προσωρινή. Αν οι εντάσεις μειωθούν, η αγορά θα επανέλθει στη λογική των χαμηλότερων επιτοκίων.
«Ο πόλεμος διέκοψε την τάση, αλλά δεν άλλαξε τη δομή», είπε. «Αν η σύγκρουση διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες, το πετρέλαιο μπορεί να επιστρέψει γρήγορα στα 75–85 δολάρια».
Παρόλα αυτά, η καθημερινή εικόνα παραμένει ανησυχητική. Τα ομόλογα και ο χρυσός λειτουργούν ως αντιστάθμιση μόνο στο 43% των πτωτικών ημερών των μετοχών, ενώ το Bitcoin ακόμη λιγότερο. Πριν από μια δεκαετία, το ποσοστό αυτό ξεπερνούσε το 60%.
Η ταυτόχρονη άνοδος και των τριών είναι πλέον εξαιρετικά σπάνια, μόλις στο 7% των περιπτώσεων φέτος.
Η παράλληλη πτώση ομολόγων, χρυσού και μετοχών αναδεικνύει την ευθραυστότητα των παραδοσιακών «ασφαλών καταφυγίων», σε έναν κόσμο με επίμονο πληθωρισμό, δημοσιονομικές πιέσεις και ευμετάβλητη επενδυτική συμπεριφορά.
«Η παραδοσιακή έννοια των ασφαλών καταφυγίων αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο», δήλωσε ο Raphael Thuin. «Οι εξελισσόμενες δυναμικές της παγκόσμιας οικονομίας καθιστούν την εικόνα πιο περίπλοκη».
