Έντονες ανησυχίες έχει προκαλέσει στις Βρυξέλλες η ραγδαία πολιτική κάμψη του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται, σταδιακά, σε μια περίοδο αβεβαιότητας για θέματα που αφορούν την κοινή ευρωπαϊκή ατζέντα.
Το μεγαλύτερο άμεσο ζήτημα αφορά τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, μια δύσκολη συμφωνία που απαιτεί συμβιβασμούς σε κρίσιμους τομείς, από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως τις αγροτικές επιδοτήσεις. Χωρίς τη σταθερή στήριξη της Γερμανίας — του μεγαλύτερου κράτους-μέλους της Ένωσης — και χωρίς το Βερολίνο να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της συμφωνίας, η επίτευξη ενός συμβιβασμού μέχρι το τέλος του έτους γίνεται πολύ πιο δύσκολη.
Τέσσερις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις σχετικές διαπραγματεύσεις ανέφεραν στους Financial Times ότι οι μεγάλες απώλειες του κόμματος του Μερτς, των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές ανάγκασαν την ΕΕ να επανεκτιμήσει τι μπορεί να επιτύχει τους επόμενους μήνες.
«Ο Μερτς βρίσκεται σε μεγάλο πρόβλημα και αυτό προφανώς έχει σημαντικό αντίκτυπο σε όσα μπορούν να συμφωνήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. «Όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με την επιλογή ενός πολύ αδύναμου Γερμανού καγκελάριου ή ενός εντελώς νέου Γερμανού καγκελάριου, δεν υπάρχουν καλές επιλογές», πρόσθεσε.
Ο Μερτς επιμένει ότι θα παραμείνει στην εξουσία
Ο Γερμανός καγκελάριος, πάντως, έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να παραμείνει στη θέση του και να συνεχίσει να ηγείται του CDU, παρά τα αρνητικά αποτελέσματα στις εκλογές σε δύο ανατολικά γερμανικά κρατίδια.
Σε ερωτήσεις για το πολιτικό του μέλλον την περασμένη εβδομάδα, ο Μερτς υποστήριξε ότι έχει σημαντικές αποστολές να ολοκληρώσει, μεταξύ των οποίων και οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε «εντατικές συζητήσεις» για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Ωστόσο, τα εκλογικά αποτελέσματα έχουν εντείνει τις πιέσεις προς το πρόσωπό του.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέλαβε την πρώτη θέση στις εκλογές νωρίτερα αυτόν τον μήνα και επιδιώκει πλέον να σχηματίσει για πρώτη φορά περιφερειακή κυβέρνηση.
Στις εκλογές του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας την Κυριακή, το CDU έπεσε κάτω από το όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά στην 81χρονη ιστορία του κόμματος.
Ο φόβος για τον προϋπολογισμό, η ανησυχία για Κίνα και Ουκρανία
Με τη Γαλλία να αντιμετωπίζει την προοπτική ενός ακροδεξιού ευρωσκεπτικιστή προέδρου μετά τις εκλογές του Απριλίου και παρόμοια κόμματα να κερδίζουν έδαφος πριν από τις κοινοβουλευτικές εκλογές στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία, οι ηγέτες της ΕΕ προειδοποίησαν ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-34 έως τα τέλη Δεκεμβρίου θα μπορούσε να αφήσει την Ένωση μετέωρη πριν από την έναρξη των πληρωμών τον Ιανουάριο του 2028. «Ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία (στη Γερμανία ή αλλού), αν δεν καταλήξουμε σε συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, θα απογοητεύσουμε σοβαρά τους δικαιούχους (του προϋπολογισμού της ΕΕ) από την 1η Ιανουαρίου 2028, κάτι που θα επηρεάσει ουσιαστικά την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε ο Τόμας Μπερν, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας.
Πέρα από τον προϋπολογισμό, οι Βρυξέλλες προσπαθούν επίσης να βρουν τρόπο να ανταποκριθούν στην εμπορική απειλή της Κίνας για την οικονομία της ΕΕ, να ελαφρύνουν το βάρος των κλιματικών κανόνων στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και να διατηρήσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία. Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης ανέφερε ότι ο ρόλος της Γερμανίας ήταν παραδοσιακά να αντιλαμβάνεται πότε έχει φτάσει «η στιγμή που είναι σωστό να παρέμβουμε και να λαδώσουμε τους τροχούς της μηχανής όταν έχουν κολλήσει», προσθέτοντας: «Και τώρα είναι σαφές ότι ο Μερτς δεν μπορεί να το κάνει αυτό».
Ένας άλλος υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι η «κατάρρευση του Μερτς ήταν τόσο γρήγορη» που «κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να σώσει την κατάσταση». Στην πράξη, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί πλέον να «διαδραματίσει τον ρόλο που οφείλει να διαδραματίζει ένας Γερμανός καγκελάριος».
Ο Μερτς ηγήθηκε μιας ομάδας δημοσιονομικά συνετών χωρών που πιέζουν για περικοπές «αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων» στην αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προϋπολογισμό 2 τρισ. ευρώ.
Με τα σημερινά δεδομένα, αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι είτε ο Γερμανός καγκελάριος θα αποδυναμωθεί σοβαρά και, ως εκ τούτου, δεν θα είναι σε θέση να λάβει τολμηρές αποφάσεις, είτε ο αντικαταστάτης του θα έρθει με νέα ομάδα και νέα προσέγγιση, και θα χρειαστούν μήνες για να προσαρμοστεί πριν μπορέσει να ασκήσει την επιρροή του. «Δεν νομίζω ότι θα δούμε σύντομα μεγαλύτερη ευελιξία από τη γερμανική πλευρά», δήλωσε ένας τρίτος αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος στον προϋπολογισμό της ΕΕ και σε άλλες οικονομικές πολιτικές.
